قازاقستاندا تۇرعىن ءۇي باعاسى سەمەنتتىڭ كوتەرمە باعاسىنا قاراعاندا ەكى ەسە دەرلىك، ال قۇرىلىس وزىندىك قۇنىنا قاراعاندا ەكى ەسەدەن استام جىلدام وسۋدە. بۇل قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ قىمباتتاۋى جىلجىمايتىن م ۇلىك باعاسىنىڭ ءوسۋىنىڭ باستى سەبەبى دەگەن كەڭ تارالعان پىكىردى جوققا شىعارادى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
«قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ جانە جوبالاۋ قۇرىلىس جانە ساۋلەت ينستيتۋتى» اق قازاقستاندا ەڭ كەڭ تارالعان ءمونوليتتى-قاڭقالى تەحنولوگيامەن سالىنعان تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاماسىنا تالداۋ جۇرگىزدى. زەرتتەۋ كورسەتكەندەي، 1 شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالۋ ءۇشىن 219 كگ سەمەنت قاجەت، بۇل 50 كگ-دىق 4–5 قاپقا تەڭ. قاپتىڭ ورتاشا بولشەك باعاسى 2000–2500 تەڭگە بولعاندا، 1 شارشى مەترگە سەمەنت شىعىنى شامامەن 13 000 تەڭگەنى قۇرايدى. وسىلايشا، سەمەنتتىڭ قۇرىلىس وزىندىك قۇنىنداعى ۇلەسى از جانە ول تۇپكىلىكتى باعاعا ايتارلىقتاي اسەر ەتە المايدى. سەمەنت باعاسى 15–20%-عا وسكەننىڭ وزىندە، قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنىڭ وزىندىك قۇنى پايىزدىڭ بىرنەشە ۇلەسىنە عانا ارتادى.
Krisha.kz دەرەكتەرى بويىنشا، 2026 جىلعى ماۋسىمنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جاڭا عيماراتتارداعى ءبىر شارشى مەتردىڭ ورتاشا باعاسى 617 555 تەڭگەنى قۇرادى. باستاپقى نارىقتاعى باعادا سەمەنتتىڭ ۇلەسى شامامەن 2% قۇرايدى. بۇل ءوسۋ قارقىنىنداعى الشاقتىقتى راستايدى: 2020 جىلعى جەلتوقساننان بەرى دايىن تۇرعىن ءۇي باعاسى 74،8%-عا، زاۋىتتارداعى سەمەنت ءوندىرىسىنىڭ وزىندىك قۇنى 53،9%-عا، سەمەنتتىڭ كوتەرمە باعاسى 34،6%-عا، ال قۇرىلىس وزىندىك قۇنى بار بولعانى 28،3%-عا ءوستى.
ايتا كەتەرلىگى، قۇرىلىس قۇنىنىڭ يندەكسى قۇرىلىس سالۋشىنىڭ كوممەرسيالىق پايداسىن قامتىمايدى (ق ر ۇەم ستاتيستيكا كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ 14.12.2016 № 315 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن قۇرىلىستاعى باعا يندەكستەرىن قۇرۋ ادىستەمەسىنىڭ 9-تارماعى). يندەكس تەك وندىرىستىك شىعىنداردى – ماتەريالداردى، جۇمىستاردى، ۇستەمە شىعىستاردى – كورسەتەدى، ءبىراق تۇرعىن ءۇيدىڭ تۇپكىلىكتى باعاسىنىڭ ەداۋىر بولىگىن قۇرايتىن دەۆەلوپەردىڭ ۇستەمەسىن كورسەتپەيدى. سوندىقتان قۇرىلىس وزىندىك قۇنىنىڭ ءوسۋىن نارىقتىق باعالاردىڭ وسۋىنە تەڭەۋگە بولمايدى.
اقپاراتتىق كەڭىستىكتە ەاەو قۇرامىنا كىرمەيتىن ەلدەردەن قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ يمپورتىن شەكتەۋ سالدارىنان تۇرعىن ءۇي قۇنى ءوسۋى مۇمكىن دەگەن تەزيس پايدا بولدى. الايدا سەمەنتتىڭ تۇپكىلىكتى باعاداعى ۇلەسى شامالى. ونىڭ ۇستىنە، ءوندىرىس ستاتيستيكاسى تىيىم سالۋدىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىنە وڭ اسەرىن كورسەتەدى. 2026 جىلعى قاڭتار-ماۋسىم ارالىعىندا قازاقستاندا پورتلاندسەمەنت ءوندىرىسى 7 ملن تونناعا جۋىقتادى – بۇل 2025 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 5%-عا ارتىق. بۇل 2008 جىلدان بەرى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتاعى ەڭ ۇزدىك ناتيجە. ديناميكا سالانىڭ قۋات قورىن (جىلىنا 18 ملن توننادان استام) جانە تىيىم سالۋدىڭ ۋاقتىلى ەنگىزىلگەنىن راستايدى، بۇل وتاندىق ونەركاسىپتى قولداپ، جۇمىس ورىندارىن ساقتاپ قالدى. بۇعان ق ر ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ جانە ەل ىشىندە قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان شارالارى ارقىلى قول جەتكىزىلدى.
باعا ءوسۋىنىڭ ناقتى سەبەبى – تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ تاپشىلىعى. قازاقستاندا تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ بۇۇ نورماسى 30 شارشى مەتر بولعاندا، ءبىر ادامعا 24،5 شارشى مەتردى قۇرايدى. ءبىر قازاقستاندىققا ەىدۇ ءنورماتيۆى 1،7 بولمە بولعاندا، 0،8 بولمەدەن كەلەدى. وسى كورسەتكىشتەر بويىنشا ەل دامىعان مەملەكەتتەردەن 30–50%-عا ارتتا قالادى. ناق وسى تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ قۇرىلىمدىق تاپشىلىعى، سەمەنت باعاسىنىڭ اۋىتقۋى ەمەس، جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىنداعى ۇزاق مەرزىمدى باعا قىسىمىن قالىپتاستىرادى.