2021 ج. 1 قازان
Жүрек анатомиясы
Жүрек — адам мен жануарлардың қан айналу жүйесінің орталық органы. Ол қанды артерия жүйесіне айдайды және оның веналарға қайтып оралуын қамтамасыз етеді. Омыртқасыз жануарлардың кейбір түрлер...
2021 ج. 1 قازان
Жәндіктер
Жәндіктер, насекомдар — буынаяқтылар типіне жататын омыртқасыз жануарлар класы. Қазба қалдықтары девон кезеңінен белгілі. Филогенетикалық шығу тегі көп аяқтыларға жақын, арғы тегі сақиналы құ...
2021 ج. 1 قازان
Жұртшы
Жұртшы — жыртқыш құстар отрядының өкілі. Дене пішіні орташа (қанатының құлашы 150-170 см, салмағы 2 кг), тұмсығының айналасында жалаңаш қызыл терісі бар жыртқыш құс. Ересек жұртшы ақ қауырсын...
2021 ج. 1 قازان
Жыртқыш құстар
Жыртқыш құстар (Fаlсоnіfоrmеs) — құстардың бір отряды. Антарктидадан басқа құрлықтардың барлығында тараған. Қазақстанда 2 тұқымдасы (сұңқар, қыран),14 туысы, 38 түрі бар, 29 түрі ұялайды. Ең ...
2021 ج. 1 قازان
Жасыбай Өмірұлы
Жасыбай батыр (ХVІІІ ғасыр) — жоңғар басқыншыларына қарсы күрескен қазақтың әйгілі батыры. Шыққан тегі — Орта жүздің Арғын тайпасының Бәсентиін руынан. Әкесі Өмір от ауызды, орақ тілді ...
2021 ج. 1 قازان
Жыртқыштар
Жыртқыштар — сүтқоректілердің бір отряды. Австралия (тек жерсіндірілген түрлері ғана бар) мен Антарктидадан басқа құрлықтардың барлығында кең таралған. Қазақстанда 5 тұқымдасы (ит, аю, жанат,...
2021 ج. 1 قازان
Жалаңтөс баһадүр Сейітқұлұлы
Жалаңтөс баһадүр Сейітқұлұлы (1576-1656) — қазақтың әйгілі батыры, аса көрнекті қолбасшы, Самарқанның әмірі. Туып өскен жері — Сырдарияның төменгі ағысы. Топырақ бұйырған жері — С...
2021 ج. 1 قازان
Жарқанат
Жарқанат — қолқанаттылар отрядының бір тармағы. Арктика, Антарктида және Мұхит аралдарынан басқа құрлықтарда кең тараған. Дүние жүзінде 20 тұқымдасқа бірігетін 700-дей түрі, Қақстанда 3 тұқым...
2021 ج. 1 قازان
Жеті қазына
«Жеті» санын қасиетті санаған қазақ халқында «жеті қазына» деген сөз бар. Ол — адамдардың күнделікті пайдаланып, қолдарына ұстап жүрген нәрселері. Жеті қазынаға қазан,...
2021 ج. 1 قازان
Жошы хан кесенесі
Қазақстан жерінде қайталанбас бітімді тарихи ескерткіштер өте көп. Соның ішінде тарихи тағдырымен, сәулеттік-көркемдік бітімімен айрықша көз тартатындардың бірі — Жошы хан күмбезі. Күмбез Жез...
2021 ج. 30 قىركۇيەك
Еділ қаған Мыңзықұлы
Еділ Мыңзықұлы (Аттила) қаған батыстағы Ғұн (сиуңну) империясының аты аңызға айналған әйгілі билеушісі, адамзат тарихында өзіндік орыны бар тарихи ірі тұлға. Оны Еуропа тарихшылары «Аттила&ra...
2021 ج. 30 قىركۇيەك
Жоғары сатыдағы өсімдіктер
Жоғары сатыдағы өсімдіктер құрамына енетін өсімдіктер, оларды жиі жапырақсабақтылар деп атайды, өйткені олардың денесі сабаққа, жапыраққа және тамырға бөлінген. Бұдан басқа оларды ұрықтылар деп те ...
2021 ج. 30 قىركۇيەك
Минералдық заттар
Малды құнды азықтандыруда минералдық заттарға көп көңіл бөлу керек, өйткені қысқы рациондарда көбіне бұл заттар жетіспей жатады. Минералдық заттар деп макро және микроэлементтерді айтады. Макроэлем...
2021 ج. 30 قىركۇيەك
Саңырауқұлақтар патшалығы
Саңырауқұлақтар патшалығы — Mycota (Fungi). Бұл патшалықтың организмдері әртүрлі топтардан тұрады, оларға клеткалық қабықтың вегетативтік күйде қозғалмау, сору арқылы (адсорбция) қоректенудің...
2021 ج. 30 قىركۇيەك
Есет Көкіұлы
Есет Көкіұлы (1667-1749) — қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы күресте есімі елге танылған әйгілі батырларының бірі. Шыққан тегі Кіші жүздің Жетіруының ішіндегі тама руынан. Әбілқайыр ...
2021 ج. 30 قىركۇيەك
Егіншілік
Егіншілік — 1) ауыл шаруашылық дақылдарынан тұрақты, сапалы, мол өнім алу үшін жерді өңдеп баптау тәсілдерінің жүйесі. Ежелгі арийлердің (біздің заманымыздан бұрынғы 2-1 мыңжылдықтар), сақтар...
2021 ج. 30 قىركۇيەك
Жасушалардың зақымдануы
Белгілі бір ағзаның қалыпты қызметі оны құраушы жасушалардың тыныс тіршілігіне байланысты. Ағза қызметіне талап артқанда, жасуша оргенеллаларында молекулалық деңгейдегі бейімделу үдеістері жүріп, с...
2021 ج. 30 قىركۇيەك
Ешкі
Ешкі — мүйіз қуыстылар тұқымдасына жататын жұп тұяқты, кұйіс қайыратын жануар. Үй ешкілерінің бастапқы тегіне ешкілердің жабайы екі түрі (безоар ешкісі, иір мүйізді ешкі), сондай-ақ жойылып к...
2021 ج. 28 قىركۇيەك
Шабағы шолпыған бұлақ
Адам сезімінің сараңдығы мен тараңдығына налитын сіздерге Наполеон маршалдарының бірінің тағдырын сөз етсем, артық бола қоймас, тарихшылар мен тахуаларды шамдандырмас үшін, оның атын атамай-ақ қоялық.
2021 ج. 28 قىركۇيەك
Дәрілік өсімдіктер
Дәрілік өсімдіктер, шипалы өсімдіктер — медицинада және мал дәрігерлігінде емдеу және аурудың алдын алу мақсатында қолданылатын өсімдіктер. Дәрілік өсімдіктердің емдік қасиеті олардың құрамын...
2021 ج. 28 قىركۇيەك
Гүлдер мен шөптер шөмелелері
Сөздер түсініктемесін тек орманшы ғана іздеп қоймаған еді. Оларды сансыз көп кісілер іздейді және соларды қашан тапқанша тыныштықтан айырылады.
2021 ج. 28 قىركۇيەك
Шығанақ тарихына қажет материалдар
(хикаят)
2021 ج. 28 قىركۇيەك
Альшвангтің дүкеніндегі жайт
1921 жылдың қысында мен Одессада, "Альшванг және компанияның" бұрынғы дүкенінде тұрып жаттым. Мен жасырын түрде, бұқпантайлап, оның екінші қабаттағы киім өлшеп пішетін жайға орналастым.
2021 ج. 28 قىركۇيەك
Бірінші әңгіме
Мен Припять өзенін бойлай пароходпен Чернобыль деген жерден Киевке қайтып келе жаттым. Жазда мен Чернобыль түбінде, отставкадағы генерал Левковичтің қараусыз қалған мекен-жайында тұрдым. Менің сыны...