اقبوكەن
اقبوكەن — كوپتەن قازاقستان تابيعاتىنىڭ بەلگىسى بولىپ تابىلالى. سۇتقورەكتىلەردىڭ جۇپتۇياقتىلار وتريادى، قۋىس مۇيىزدىلەر تۇقىمداسىنىڭ وكىلى (دەنەسىنىڭ ۇزىندىعى 150 سم، شوقتىعىنىڭ بيىكتىگى 80 سم، ...
اقبوكەن — كوپتەن قازاقستان تابيعاتىنىڭ بەلگىسى بولىپ تابىلالى. سۇتقورەكتىلەردىڭ جۇپتۇياقتىلار وتريادى، قۋىس مۇيىزدىلەر تۇقىمداسىنىڭ وكىلى (دەنەسىنىڭ ۇزىندىعى 150 سم، شوقتىعىنىڭ بيىكتىگى 80 سم، ...
ارقار — جۇپتۇياقتىلار وتريادىنىڭ قۋىسمۇيىز-دىلەر تۇقىمداسىنا جاتاتىن ءىرى اڭ. قازاقستاننىڭ تاۋلى جەرلەرىن (جوڭعار الاتاۋىن، تارباعاتايدى، التايدى، سارىارقانى، قاراتاۋدى، قىزىلقۇم ءشولىن) مەكەندەي...
تارعاق — ورتاشا ءپىشىندى دالا بالشىقشىسى (سالماعى 230 گ). وسى ادەمى، سىمباتتى قۇستىڭ نەگىزگى ۇيالارى قازاق دالالارىندا ورنالاسقان. قىستا جىلى جاققا ۇشىپ كەتەدى (قىركۇيەكتەن ناۋرىزعا دەيىن). جەر...
قازاقتىڭ اقباس سيىرى — ەت باعىتىنداعى تۇقىم. قازاقستان مەن رسفسر-دىڭ وڭتۇستىك-شىعىس اۋداندارىندا قالماق جانە جەرگىلىكتى سيىرلاردى گەروفورد تۇقىمىمەن بۋدانداستىرىپ، ءۇشىنشى ۇرپاق بۋداندارىن ءبىر...
سوقىر تىشقان (Ellobios) — سۇر تىشقان تۇقىمداسىنىڭ ءبىر تۋىسى. دەنە ءبىتىمى جۇمىرلاۋ، تۇرقى 13 سم، تۇگى جۇمساق، قىلشىقسىز، ءتۇسى سارعىلت، قارا قوڭىر. كوزى كىشكەنە، قۇلاعى شالا دامىعان، كۇرەك ءتىست...
شۇبار كۇزەن — سۋسارلار تۇقىمداسىنىڭ ورتاشا ءپىشىندى جىرتقىشى (دەنەسىنىڭ ۇزىندىعى 35-38 سم، سالماعى 650-680 گ). سىرت ءپىشىنى كۇزەنگە ۇقساس، ءبىراق ارقاسى الاباجاق؛ قۇرساعى قارا ءتۇستى، باسىنىڭ ورت...
قوقيقاز — قىرلى ءتوستى قۇستار توبىنىڭ وتريادى. قوقيقاز دۇنيە جۇزىندەگى بويى ەڭ بيىك جانە اياقتارى مەن موينى ۇزىن قۇستار. دەنە ءبىتىمى جۇمىر، تۇرقى ءىرى ءارى جابايى قازدارعا ۇقساس، سوندىقتان قوقيقاز...
ينەلىكتەر — جاندىكتەر كلاسىنىڭ ءبىر وتريادى. ۇزىندىعى 14-120 مم. قۇرساق ءبولىمى جىڭىشكە ءارى ۇزىن. اۋزى كەمىرۋگە بەيىمدەلگەن. وتە ۇلكەن فاسەتتى كوزدەرى باسىنىڭ جوعارعى بولىگىن الىپ ورنالاسقان. مۇ...
سونا (Tabanidae) — قوسقاناتتىلار وتريادى، قىسقامۇرتشالى تىك جاپسارلىلار وترياد تارماعىنا جاتاتىن قانسورعىشتار. جەر شارىندا كەڭ تاراعان، 3 مىڭنان استام ءتۇرى بەلگىلى. دەنەسى قىسقا، جالپاق، ۇزىندى...
ۇلكەن شالشىقشى — اق سەلەۋلى قازاقستان دالاسىنىڭ اشەكەيى. ءبىزدىڭ دالامىزداعى ەڭ ۇلكەن شالشىقشى. ۇزىن اياقتار، جىڭىشكە ۇزىن ءدوعاتارىزدى تومەنگە يىلگەن تۇمسىعى بار. جونى اشىق سۇر ءتۇستى، تەك قۇيرى...
ءۇستىرت ارقارى — دەنە ءپىشىنى ورتاشا، ۇزىن اياقتى جابايى قوي (اتالىعىنىڭ دەنەسىنىڭ ۇزىندىعى 160 سم، سالماعى — 70 كگ؛ انالىعى — 140 سم، سالماعى — 40 كگ). ول ءۇستىرتتىڭ ويپاتقا با...
شاعىل مىسىعى — كىشىرەك جابايى مىسىق (دەنەسىنىڭ ۇزىندىعى 40-50 سم، قۇيرىعى 20-30 سم، سالماعى 1،5-3 كگ). اراۆيا مەن سيناي تۇبەكتەرىندە، ساحارانىڭ سولتۇستىگىندە، پاكىستاندا، ورتا ازيا مەن قازاقس...
جاسىل قۇرباقا — قازاكستاندا كەڭ تارالعان قوسمەكەندى. دالا، ءشول، شولەيتتەردى مەكەندەيدى. باقادان ايىرماشىلىعى ۋاقىتىنىڭ كوبىن سۋدان تىس جەردە وتكىزەدى، سۋعا تەك كوبەيۋ كەزىندە، ياعني ۋىلدىرىعىن ...
اق دەگەلەك نەمەسە اق لايلەك — اركىمگە بالا كەزدەن ادەبي شىعارمالاردان جانە سۋرەتتەردەن تانىس بەينە، بيىكتىگى ءبىر مەتردەي، قاناتتارىنىڭ ۇشى قارا، تۇمسىعى مەن اياعى قىزىل ءتۇستى اق قۇس. اۋەلدە وڭ...
ورتا ازيا — گرەك جاڭعاعى مەن كادىمگى پىستەنىڭ شىعۋ ورتالىعى بولىپ تابىلادى. ورتا ازيانىڭ جاڭعاقتى ورماندارىن دۇنيەجۇزىلىك ماڭىزى بار ءىنجۋ-مارجان دەپ اتاۋعا بولادى. ولار باتىس تيان-شان، پامير...
گۇل — گۇلدى وسىمدىكتەردىڭ جىنىستىق جولمەن كوبەيۋ مۇشەسى. ول ساباق نە جاناما بۇتاق ۇشىندا وسەدى. گۇل بىرنەشە بولىمنەن تۇرادى. گۇل جاپىراقشالارى گۇل شىعاتىن بۋىننان ءوسىپ، گۇلگە قورعانىش بولىپ تۇ...
يتەلگى – قازاقستاندا كەزدەسەتىن 9 قىراننىڭ ىشىندەگى ەڭ ءىرىسى جانە باسپادا ءجيى جاريالاناتىن بولعاندىقتان كوپكە تانىس. بۇل قۇستىڭ تاعدىرىن مىسالعا الىپ، وركەندەپ ءوسىپ تۇرعان ءتۇردىڭ تەز ارادا سي...
ادام اعزاسى تابيعي رەگەنەراسيا مۇمكىندىكتەرىنە يە ەكەندىگى بالالاردىڭ ساۋساق ۇشتارىنىڭ قايتا قالپىنا كەلۋ دەرەكتەرىمەن ايعاقتالعان. جابايى تابيعاتتا تريتوندار مەن كەسىرتكەلەر زاقىمدالعان اياق-قولدار...
سۋرەت 1 رادوست حريزانتەما گ ۇلى
امازونكا وزەنىنىڭ القابى جىرتقىشتارى كەڭ تارالعان الەمدەگى ەڭ ءقاۋىپتى جەرلەردىڭ بىرىنە جاتادى. بۇل وزەن سۋلارىندا قانداي جىرتقىشتار مەكەندەيتىنىنە جانە ولاردىڭ نەلىكتەن ءقاۋىپتى بولىپ سانالاتىنىنا ت...
ءبىزدىڭ ويىمىزشا، جەر بەتىندەگى دۇنيەنىڭ ءبارى الدەقاشان زەرتتەلىپ قويعان. ال جاڭا، بەيمالىم زاتتارمەن تانىسۋ ءۇشىن، عارىشتى باعىندىرۋ كەرەك. الايدا مۇنداي وي يەلەرى جاڭىلىسادى. جەر شارىندا ادامزاتقا ...
بۇل رەتتە جەر استىندا تىعىلىپ جاتاتىن بالىق تۋرالى ءسوز قوزعاماقپىز. ول 4 جىلدان استام ۋاقىت سۋسىز تىرشىلىك ەتە الادى.
وسىمدىكتەر كوپ وسىرىلگەن جەردە ءسىز وپ-وڭاي تىنىس الۋعا بولاتىنىن بايقاۋعا بولادى. ولار ءوز بويلارىنان بىزگە وتتەگى شىعارىپ قانا قويماي، ادام اينالاسىنداعى قورشاعان ورتانىڭ بيواۋماعىن تازارتادى.
جابايى تابيعاتتا سارىشۇناقتاردىڭ قيمىل-قوزعالىسىن باقىلاۋ – وتە قىزىقتىرارلىق شارۋا. بۇل كەمىرۋشى اسقان ساقتىقپەن جۇرەدى. كۇندىز ىنىنەن شىعىپ، ارتقى اياقتارىنا تۇرا قالا، اينالاسىنا قاراۋى ەرى...