قازاق حالقى ەرتەدەن ءوزىنىڭ ءتىلى مەن ءداستۇرىن قالىپتاستىرعان تۇركىتەكتەس حالىق. ءتىل ەرەكشەلىگى مەن ءسوز ماعىناسى جاعىنان قازاق ءتىلىنىڭ اتاۋلارى مەن سويلەۋ مانەرى تۇرعىسىنان الەمدەگى ەڭ باي ءتىلدىڭ ءبىرى.
قازاق حالقى ەجەلدەن-اق ۇلتتىعىمىزدى ۇلىقتاۋعا، قاسيەتتى قۇندىلىقتارىمىزدى قازىناداي ساقتاۋعا ەرەكشە ءمان بەرگەن. وسى ورايدا قازاقى ۇلتتىق سۋسىندارىمىزدىڭ قانداي تۇرلەرى بار؟ سول سۋسىندارىمىزدى كىمدە...
يلليۋستراسيا: ەۆگەني كيم
ءبىراز ۋاقىت بۇرىن دوسىمنىڭ مەكتەپتە وقيتىن ۇلىنا «قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق داستارحانى» تاقىرىبىنا رەفەرات جازۋعا تاپسىرما بەرىلگەن ەكەن. ىزدەنىس بارىسىندا عالامتور پاراقتارىنا كوز جۇگىرتكە...
- جۇلدىزدى قولمەن كورسەتسە، قولعا سۇيەل شىعادى دەگەن ىرىم بار.
حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق كيىمدەرىنىڭ تۇرلەرى وتە كوپ. كەڭ بايتاق دالامىزدىڭ تابيعاتىنا، اۋا رايىنا بايلانىستى كيىم تۇرلەرىندە دە ەرەكشەلىكتەر بار.
اقسۇيەك اقسۇيەك – جىگىتتەر مەن قىزدار جينالىپ، جازدىڭ ايلى تۇنىندە اشىق دالادا وينايتىن قازاقتىڭ ۇلتتىق ويىنى. ويىنعا ۇزاق ۋاقىت كۇن كوزىندە جاتىپ ابدەن قۋراعان مال سۇيەگى نە قابىعى ارشىلعان...
اس – اتى ايگىلى ادامدارعا، مىسالى، باتىر، بي، بولىس، بايلارعا، بەلگىلى ونەر يەلەرىنىڭ قايتىس بولعانىنا ءبىر جىل تولعاندا ونىڭ ارۋاعىنا باعىشتاپ بەرىلەتىن اس ءارى توي. مۇندا جۇزدەگەن مال سويىلىپ...
وتكەن عاسىرلاردا قازاق حالقى وتانىن، ءدىنىن ساتقاندارعا، قۇدايعا، پايعامبارعا، ارۋاققا ءتىل تيگىزگەندەرگە، اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندارعا وتە قاتاڭ تارتىپتىك زاڭ قولدانعان.
قازاقتا قوناق سىيلاۋدىڭ بىرنەشە تۇرلەرى بار. سونىڭ ءبىرى - تۇستەنۋ سالتى. بۇل - كادىمگى قوناقاسىنا جاقىن عۇرىپتىڭ ءبىرى. ۇلتىمىزدىڭ ادەتى بويىنشا بىرنەشە جاس جىگىتتەر سوعىمى سەمىز، قوناقاسىعا مىرزا ءۇ...
ءومىر بولعان سوڭ اۋىل اراسىندا، ەل ىشىندە، ءۇي ىشىندە داۋ-جانجال، تۇسىنىسپەۋشىلىك بولماي تۇرمايدى. مۇنداي جاعدايدا اۋزى دۋالى، قازاق زاڭىن، ءىستىڭ ءجون-جوباسىن بىلەتىن ادىلەتتى بيلەر شيەلەنىسكەن ءىستى ش...
ءتىلاشار تويىنان كەيىن بالا ساباققا، ياعني مەدرەسەگە، بارعان. ءار اتا-انا مولداعا ءوز بالالارىن امانات ەتىپ تاپسىرعان: «مولدەكە، بالامنىڭ سۇيەگى مەنىكى، ەتى سەنىكى».
قازاقتا "اتالى سوزگە ارسىز دا توقتايدى" دەگەن ماقال بار. "باس كەسپەك بولسا دا، ءتىل كەسپەك جوق"، - دەيتىن قازاق حالقى قاي زاماندا دا قاشاندا جۇيەلى سوزگە توقتاعان. ءسوز اسىلىن، ور...
قازاقتىڭ ادەت-عۇرپىندا جول-جورالعى دەگەن ۇعىم بار. بۇل – ءار ادامنىڭ ەڭبەگىنە، اتا-تەگىنە، تۋىستىق قاتىناستارىنا ساي جاسالاتىن الىس-بەرىس، سىي-سىياپات رەتىندە بەرىلەتىن تارتۋ-تارالعى. مۇنىڭ ءار ...
قازاقتار استى ءدام دەپ اتايدى. حالىق اراسىندا بىرەۋدى ەسكە العاندا: «دامدەس بولىپ ەدىك. ۇيىنەن ءدام تاتىپ ەدىك»، - دەپ، رەنجىگەندە، وكپەلەگەندە: «ءدام-تۇزىم اتسىن! ءدام-تۇزىما سالدىم&...
ءبىتىم سالتى – حالىق اراسىندا ماڭىزى زور، وتە قيىن ءارى كۇردەلى ءىس. بۇل – حان، بي، اقساقالداردىڭ ارالاسۋىمەن بىتەتىن ەلدىك شارۋا، ويتكەنى ونىڭ بۇگىنگى عانا ەمەس، الداعى بىرنەشە جىلدىق، ءتى...
بىلەكتەي ارقاسىندا ورگەن بۇرىم،
استى «ءبىسمىللا!» دەپ باستايتىن قازاق تاماقتانىپ بولعان سوڭ، ونى باتامەن قايىراتىن ادەتىنەن ءالى كۇنگە دەيىن جاڭىلعان جوق. مۇنى اس قايىرۋ دەپ اتايمىز. اس قايىرۋ تىلەك، باتامەن ايتىلادى. و...
«ەڭ ادەمى كيىم – ۇلتىڭنىڭ كيىمى»، - دەگەن ۇلى ادامدار. قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق كيىمدەرىنىڭ ءتۇرى دە، ۇلگىسى دە ەش حالىقتان كەم بولعان جوق. ونىڭ كوركەم ۇلگىلەرى الەمنىڭ ەتنوگرافيالىق ...
ەل-جۇرتىمىزدىڭ مادەني-تۇرمىسى مەن رۋحاني زەردەسىندە كادىمگى قامشىمىز ەرەكشە ورىن الىپ كەلگەن. بۇل كۇندەرى وعان تەرەڭىرەك وي جىبەرسەك، وسى ءبىر شاعىن عانا دۇنيەنىڭ اتقارار قىزمەتى سان الۋان.
قازاق حالقى كيىز ءۇيدى «قاسيەتتى، كيەلى قارا شاڭىراعىمىز» دەپ دارىپتەيدى، ويتكەنى ول – مىڭداعان جىلعى باسپاناسى، مادەنيەتى، ماقتانىشى، تابىسى ءارى تاريحي ەسكەرتكىشى. مۇندا اتا-بابام...
كيىز ءۇي – «اتامىز – الاش، كەرەگەمىز – اعاش»، «كيىز تۋىرلىقتى، اعاش ۋىقتى قازاقپىز» دەپ، اتالى ءسوز ايتىپ قالدىرعان اتا-بابالارىمىزدىڭ نەگىزگى باسپاناسى...
ۇلتتىق ۇعىمدا كيىز ءۇي جانە ونىڭ ءاربىر قۇرامداس بولشەگى قاسيەتتى دەپ سانالادى. سوعان وراي اتا-بابالارىمىز ءاربىر زاتقا لايىق ۇلىقتاۋ، تەڭەۋ، بەينەلەۋ سياقتى ويلى ۇعىمدارمەن بىرگە تاربيەلىك ءمانى...
حالىق ۇعىمىندا كيىز ءۇيدى قۇراستىرۋ «تىگۋ»، قايتا بولشەكتەۋ «جىعۋ» دەپ اتالادى. تىگۋ ءۇشىن الدىمەن كەرەگەلەردى بىر-بىرىنە قوسىپ، ونىڭ ەكى جاعىن ەسىك بوساعاسىنا تاڭعىشتار ارقىل...