2026 yılının ikinci çeyreğinde Kazakistanlıların kişi başına düşen nominal nakit geliri yıllık bazda %14 artarak 410.088 tengeye ulaşırken, giderler %15,23 artışla 358.584 tenge oldu. Bu haber infohub.kz sitesinden alınmıştır.
Ulusal İstatistik Bürosu verilerine göre, 2026 yılının ikinci çeyreğinde nüfusun kişi başına ortalama nakit geliri 410.088 tenge, yani aylık 136.696 tenge oldu. Bir önceki çeyreğe kıyasla %2,57 artarken, yıllık bazda artış %14 olarak gerçekleşti.
Kazakistanlıların kişi başına düşen giderleri ise gelirlerden daha hızlı artıyor. İkinci çeyrekte giderler 358.584 tenge, yani aylık 119.528 tenge oldu. Çeyrek bazında %1,61, yıllık bazda ise %15,23 artış gösterdi.
Gelirleri ortalama maaşla karıştırmamak önemlidir. Gelirler maaşlar, emekli maaşları, sosyal yardımlar ve nafakayı içerir. Ayrıca ülkedeki tüm sakinleri, hatta çocukları bile kapsar. Ortalama maaş ise yalnızca resmi olarak çalışan kişilerin iş gelirlerine göre hesaplanır.
Ayrıca, mevcut kişi başına düşen gelirlerin analistler tarafından resmi verilere değil, nüfus anketlerine dayanarak hesaplandığını ve hata payı içerdiğini belirtmek gerekir.
Gelirler her türlü nakit girişini kapsar. 410.088 tenge tutarına şunlar dahildir: ücretli çalışma geliri — 264.871 tenge; girişimcilik geliri — 33.240 tenge; emekli maaşları — 83.022 tenge; sosyal yardımlar, adresli ve konut yardımı — 16.408 tenge; akrabalardan yardım ve nafaka — 6.748 tenge; diğer gelirler — 5.799 tenge.
Giderlere gelince, burada "aslan payını" tüketici harcamaları oluşturuyor: kişi başına çeyrek dönemde ortalama gıda ürünlerine 180.969 tenge, gıda dışı ürünlere ise 70.103 tenge harcanıyor. Ayrıca ücretli hizmetlere 74.176 tenge harcanıyor. Giderler arasında nafaka ve akrabalara yardım, vergiler, ödemeler ile borçlar ve krediler de yer alıyor.
Gelir yapısında %64,6'sı ücretli çalışma maaşıdır (264,9 bin tenge). Giderlerin ana kalemi ise gıda ürünleri olmaya devam ediyor — tüm harcamaların %50,5'i (181,0 bin tenge).
Gelir ve gider tutarları gerçekçi görünmeyebilir, ancak bu durum hesaplama yönteminden kaynaklanmaktadır. Çünkü bu göstergeler belirlenirken ülkedeki tüm nüfus dikkate alınır. Örneğin, sosyal yardımlar ve sosyal destek için yalnızca 16.408 tenge ayrılmıştır. Bu gösterge, analistlerin toplam ödeme tutarını alıp, hiçbir ödeme yapılmayanlar da dahil olmak üzere ülkedeki tüm nüfusa bölmesiyle ortaya çıkmıştır. Benzer kural giderler için de geçerlidir; örneğin krediler veya vergiler — toplam tutar, çocuklar ve bu tür ödemeleri olmayanlar dahil tüm vatandaşlara bölünür.
Bu arada, Kazakistanlıların giderlerinin ana kalemi gıda ürünleri olmaya devam ediyor — tüm harcamaların %50,5'i. Bu, dünya standartlarına göre çok yüksek bir orandır: birçok gelişmiş ülkede bu gösterge genellikle %15'in altındayken, Asya ve Afrika'nın en yoksul ülkelerinde sıklıkla %50'yi aşmaktadır.
Daha önce, Kazakistan'da yoksulluk düzeyinin nasıl değiştiğini anlatmıştık.