Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Bankası'nın resmi açıklamaları her yıl anlaşılması daha da zor hale geliyor: Düzenleyicinin politika faizine ilişkin basın bültenlerini anlamak için okuyucunun üniversite öğrencisi veya mezunu düzeyinde olması gerekiyor. Bu sonuçlara, Applied Economics Research Centre (AERC) araştırmacıları "Kazakistan'ın Para Politikasının Özellikleri" başlıklı raporda ulaştı; infohub.kz sitesi bildiriyor.
AERC'de, düzenleyicinin iletişim stratejisinin evrimi, Merkez Bankası çalışanının araştırmasına (Meirmanova, 2024) dayanarak analiz edildi. Veriler, resmi belgelerdeki ifadelerin sürekli olarak karmaşıklaştığını gösteriyor.
Politika faizine ilişkin basın bültenleri için Flesch okunabilirlik endeksi 2019'da 41,5 iken 2023'te 36,4'e düştü. Bu, metinlerin anlaşılmasının zorlaştığı anlamına geliyor. Flesch-Kincaid endeksi de 12,8'den 13,6–14,1'e yükseldi. Bu ölçeğe göre, düzenleyicinin açıklamalarını anlamak için 13–14 yıllık eğitim gerekiyor.
Uzmanlar, İngiltere Merkez Bankası çalışanı J. Fulwood'un hesaplamalarından alınan çarpıcı bir karşılaştırma sunuyor: Medyadaki çoğu makaleyi ve büyük yazarların edebi eserlerini anlamak en fazla 10 yıllık eğitim gerektiriyor; Nobel ödüllü fizikçi Richard Feynman'ın Heisenberg belirsizlik ilkesini açıklayan konuşmasını anlamak sadece 8 yıllık eğitim gerektiriyor; merkez bankalarının metinlerini anlamak ise 14 yıllık eğitim gerektiriyor.
Analistler, Merkez Bankası raporlarının karmaşıklaşması nedeniyle geniş kitleler tarafından anlaşılmasının zorlaştığını ve düzenleyicinin açıklamalarının vatandaşların enflasyon beklentileri üzerindeki etkisinin azaldığını belirtiyor.
AERC analistleri, Merkez Bankası'nın 2015'te enflasyon hedeflemesine geçişinden bu yana önemli kurumsal ilerleme kaydettiğini tespit ediyor. Bundan önce kamuoyunun bilgilendirilmesi yalnızca nadir basın bültenleri ve tenge kuruyla ilgili yorumlarla sınırlıydı.
Böylece, son yıllarda Merkez Bankası politika faizi kararlarının gerekçelerini içeren düzenli basın bültenleri yayınlamaya başladı, Para Politikası Raporu'nu yayımlamaya başladı, sosyal medya hesapları açtı, web sitesini güncelledi, yönetim brifingleri ve röportajlar düzenlemeye başladı.
Ayrıca, 2020–2022 yıllarında düzenleyici, piyasaya olası faiz oranı patikası hakkında sinyal veren ileriye dönük yönlendirme (forward guidance) unsurlarını uygulamaya koydu.
Yine 2025'ten itibaren Merkez Bankası, Para Politikası Komitesi tartışmalarının özetlerini yayımlamaya başladı ve alınan kararların motivasyonunu açıkladı.
AERC'ye göre bankalar ve büyük şirketler bu sinyalleri okumayı öğrendi ve kredi ve mevduat faizlerine yansıttı. Ancak sıradan vatandaşlarla iletişim kanalı zayıf kaldı. Merkez Bankası profesyonel finans piyasası katılımcılarına odaklanırken, geniş kamuoyu hacimli analitik makaleleri ve raporları görmezden geliyor.
Resmi raporların yalnızca uzmanlar tarafından anlaşılabilir olması ve medyanın tenge kurundaki dalgalanmaların tartışılmasıyla aşırı dolması nedeniyle, halkın enflasyon beklentileri yüksek kalmaya devam ediyor — gerçek enflasyonun 3–4 puan üzerinde.
2030'a kadar Para Politikası Stratejisi'nde Merkez Bankası şeffaflığı daha da artıracağını ve kararlarının gerekçelerini daha aktif bir şekilde açıklayacağını taahhüt etti. AERC uzmanları, fiyat artışını kontrol altına almak için düzenleyicinin karmaşık cümlelerden vazgeçmesi ve halkla daha doğrudan ve anlaşılır iletişime geçmesi, kısa formatlar ve infografikler kullanması gerektiğini vurguluyor.