Bu yılın ocak-ağustos döneminde Kazakistanlılar gelirlerinden 1,96 trilyon tenge tutarında bireysel gelir vergisi (İPN) ödedi. Bu fonlar avluların aydınlatılması ve temizlenmesi, yollar, toplu taşıma ve diğer ihtiyaçlara yönlendiriliyor, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Ekonomist Ruslan Sultanov "Ekonomik Okuryazarlık" kanalında, %10 oranındaki İPN'nin maaşın tamamından değil, emeklilik ve sigorta kesintileri ile vergi indirimi sonrası kalan tutardan kesildiğini açıkladı. Devletin "gelirini" tam da bu para oluşturuyor ve devlet bunu nüfusun yaşamını iyileştirmeye harcıyor.
Uzman, "Devlet para kazanmaz. Sizin zaten kazandığınız parayı yönetir" diyor.
Verilen bilgilere göre, brüt maaş (tüm kesintilerden önce) 350 bin tenge olduğunda İPN 17 825 tenge, böyle bir çalışan yılda 213 900 tenge ödüyor. 2024 yılının ocak-ağustos döneminde İPN gelirleri 1,96 trilyon tenge oldu — geçen yılın aynı dönemine (1,89 trilyon tenge) göre %4,6 daha fazla.
Bu arada Almatı ve Astana gelirlerin neredeyse yarısını sağladı — 868,6 milyar tenge, yani toplam hacmin %44,3'ü.
"Üstelik Almatı'da gelirler 37,6 milyar tenge, Astana'da ise 34,2 milyar tenge arttı. Birlikte bu, 71,8 milyar tenge ek İPN demek. Ülke genelinde ise artış yalnızca 67,3 milyar tenge oldu. Yani Almatı ve Astana olmadan diğer bölgelerdeki İPN gelirleri toplamda artmadı, yaklaşık 4,5 milyar tenge azaldı" deniyor kaynakta.
Ekonomiste göre İPN gelirleri yerel bütçelerde kalıyor: büyükşehirlerde para şehir bütçesine aktarılıyor, illerde ise ilçe bütçeleri ile il statüsündeki şehirlerin bütçelerine ait gelirler arasında yer alıyor.
Uzman, "Yani vergi yerel düzeyde kalıyor. Ancak mutlaka sizin yaşadığınız yerde değil: aktarım yeri belirlenen kurallara bağlı" diyor.
Yerel bütçeler, Kazakistanlıların her gün çevrelerinde gördüklerini finanse ediyor: altyapı tesisleri, sokak aydınlatması, temizlik, çevre düzenlemesi ve yeşillendirme, yerel yollar, toplu taşıma, kütüphaneler, spor kulüpleri, bazı sosyal ve konut yardımı türleri.
Ayrıca bu fonlarla (illerde il bütçesinden, büyükşehirlerde şehir bütçesinden) okullar finanse ediliyor. Sağlık hizmetlerinin ise bütçe kaynakları ve zorunlu sosyal sağlık sigortası fonu dahil olmak üzere birkaç kaynağı var.
Ruslan Sultanov, "Bu yüzden tanıdık gelen 'vergi ödüyorum ama okul yıkılıyor' şikâyeti pekâlâ haklı olabilir. Sadece cevap için hangi bütçenin belirli bir okuldan sorumlu olduğunu anlamak gerekiyor" diye vurguluyor.
Sonuç olarak Kazakistanlıların maaşından alınan İPN, yerel altyapının, sosyal güvenliğin, çevre düzenlemesinin ve daha fazlasının sürdürülmesine gidiyor.