Kazakistan'ın kuzeyinden güneyine 2 bin MW'a kadar elektrik aktarılmasını sağlayacak Kuzey-Güney doğru akım hattı projesinin maliyeti 733 milyar tengeye yükseldi. Bu bilgiyi KEGOC'un ulusal enerji sisteminin geliştirilmesinden sorumlu genel müdürü Kanat Ayapbergenov açıkladı, infohub.kz sitesi aktarıyor.
Maliyet artışının seyri dikkat çekici: Ekim 2023'te 425,23 milyar tengeden söz ediliyordu, 2024 sonunda bu tutar 538 milyar tengeye çıktı ve şimdi 733 milyar tengeye ulaştı.
«Haklısınız (projenin maliyeti başlangıçtakinin üzerine çıktı – Kursiv). Bu ilk görüşmeden sonra oldu. Fiyat 500… milyar tenge olduğunda bu 1 GW'lık bir projeydi. Yani gücü 2 GW'a çıkardık. Tüketimin artışını, üretimin artışını gördüğümüz için enerji sistemini daha dayanıklı hale getirmek amacıyla gücü neredeyse iki katına çıkardık, ancak gördüğünüz gibi fiyatlara bakıldığında maliyet kabaca sadece %30 arttı» dedi Kanat Ayapbergenov.
Ona göre maliyet artışı tam olarak 2029'da devreye alınması planlanan hattın iletim kapasitesinin artırılmasıyla ilgili.
KEGOC genel müdürü, en büyük enerji tüketiminin ülkenin güneyinde yoğunlaştığını ve nüfus artışı ile sanayi tesislerinin açılmasıyla birlikte bu hacimlerin artmaya devam ettiğini belirtti. Bu nedenle, fazla kapasitenin bulunduğu kuzeyden güneye doğru doğru akım hattı, ortaya çıkan dengesizliklerin giderilmesini sağlayacak.
Kuzeyden güneye mevcut üç elektrik iletim hattı – ikisi ülkenin merkezinden, biri doğu kesiminden – %100 dolu ve artık yeterli güç rezervine sahip değil. Bu nedenle Kazakistan'ın güneyinde ya da komşu Özbekistan ve Kırgızistan'da meydana gelen herhangi bir arıza ülkenin enerji sistemini etkiliyor ve güney kesimine ek yük getiriyor.
Kanat Ayapbergenov'a göre doğru akım hattının inşası gelecekte enerji sisteminin bu tür sınır ötesi faktörlere bağımlılığını azaltacak ve benzer durumların önüne geçilmesini sağlayacak.
«Proje benzersiz – doğru akım teknolojisi Sovyet sonrası coğrafyada uygulanmadı. İşte biz bunu ilk uygulayan olmayı planlıyoruz. Bu proje ne sağlıyor? Bu proje Kuzey ile Güney arasında 2 GW'a kadar elektrik iletimi imkânı sağlıyor» dedi.
Elektriğin kuzeyden güneye aktarılmasının yanı sıra sistem, enerjinin güneyden kuzeye gönderilmesine ve Rusya'dan Kazakistan üzerinden Orta Asya ülkelerine elektrik transitinin yapılmasına da imkân tanıyacak.
Bu projeye ilişkin fizibilite çalışması tamamlandı, belgeler onay aşamasında. İnşaatın 2027–2030 yıllarında gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Hatırlatalım, 14 Ağustos'ta Almatı ve Kazakistan'ın diğer güney bölgelerinde geniş çaplı bir elektrik kesintisi – blackout – yaşandı. Enerji Bakanlığı olayı Kırgızistan'daki Toktogul Hidroelektrik Santrali'nin toplam gücü yaklaşık 625 MW olan 1 ve 2 numaralı hidro jeneratörlerinin devre dışı kalmasıyla ilişkilendirdi.
Bu kesinti Kuzey-Güney transitine güç yüklenmesine ve aşırı yüklenmeye yol açtı. Koruma otomasyonunun devreye girmesinin ardından Kazakistan'ın güney bölgesi ülkenin Birleşik enerji sisteminden ve Orta Asya Birleşik enerji sisteminden ayrıldı.
Almatı, Jambıl, Türkistan, Kızılorda ve Jetisu bölgelerinin yanı sıra Karaganda bölgesi, Ulytau ve Abay bölgelerindeki tüketiciler elektriksiz kaldı.