2026 Nobel Fizik Ödülü, ABD'deki Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde profesör olan Belçikalı bilim insanı Francis Halzen'e verildi. Halzen, IceCube nötrino gözlemevinin kurulmasına yaptığı belirleyici katkı ve uzaydan gelen yüksek enerjili nötrinoların keşfi nedeniyle ödüle layık görüldü. Bu haberi infohub.kz sitesi duyurdu.

Halzen, 1988 yılında Güney Kutbu'ndaki buzu nötrino aramak için kullanmayı önermişti. Bu parçacıklar sürekli olarak evrenin içinden geçer, Dünya'nın ve insan vücudunun içinden geçer, ancak onları fark etmek neredeyse imkânsızdır.

Bazen bir nötrino bir atomla çarpışır — işte o anda küçük bir ışık parlaması oluşur. Özel sensörler tam da bu parlamayı tespit edebilir.

Bunun için bilim insanları, Antarktika'nın buzunun altına gizlenmiş devasa bir gözlemevi olan IceCube'ü inşa ettiler. Gözlemevi yaklaşık bir kilometreküp hacme sahip ve buzun içine 2,5 km derinliğe kadar binlerce ışık sensörü yerleştirildi.

Neden Antarktika? Çünkü oradaki buz çok temiz ve neredeyse hiç girişim içermiyor. Ayrıca yeraltı tesisi, gözlemleri engelleyebilecek birçok parçacıktan korunuyor.

IceCube'ün inşası 2011'de tamamlandı. Kısa süre sonra bilim insanları yüksek enerjili nötrinoları kaydetmeye başladı ve daha sonra bunlardan bazılarının Güneş Sistemi'nin dışından geldiğini kanıtladılar.

Bu, astronomi için önemli bir keşif oldu. Işık ve diğer parçacıkların aksine, nötrinolar Dünya'ya giden yolda neredeyse yön değiştirmez, bu nedenle bilim insanlarına evrendeki en güçlü ve gizemli süreçleri anlatabilirler.

Nobel Fizik Komitesi Başkanı Mark Pearce, "Onun azmi ve bilimsel vizyonu, yeni bir astronomi türünün yolunu açtı" dedi.

Halzen, 1944'te Belçika'nın Tienen kentinde doğdu. 1969'da Leuven Katolik Üniversitesi'nden doktora derecesini aldı.

Bu yılki Nobel Ödülü'nün miktarı 12 milyon İsveç kronu (yaklaşık 542 milyon tenge).

Nobel Haftası devam ediyor. 7 Ekim'de Stockholm'de kimya, 8 Ekim'de edebiyat ödüllerinin sahipleri açıklanacak. 9 Ekim'de Nobel Barış Ödülü'nün sahibi belli olacak.

Daha önce "Kursiv", Elon Musk'ın Amerikan uzay şirketi SpaceX'in Teksas'tan, uzaya yük ve insan taşımak için geliştirdiği Starship roketini fırlattığını yazmıştı. Motorlardan birinin erken kapanmasına rağmen, araç yörüngeye ulaştı ve Starlink uydu internet ağının 26 uydusunu konuşlandırmaya başladı.