Aı astyndaǵy Aıbarsha sulý

Baıaǵyda Kúlmeshan degen han bolypty. Onyń shyn aty Baıaýhan eken. Kúlmeshan atalǵan sebebi, Baıaýhannyń zamanynda jaýgershilik qatty bolyp, bir el bir eldi shaýyp, janshyp ala beredi, sodan keıin Baıaýhan bir kúni jurtyn jıyp, birneshe ásker alyp, jurtqa tyıý salamyn, álemge ádildik ornatamyn dep, jer qaıysqan qolmen attanǵan eken.

Jarty jolǵa jetken soń, Baıaýhannyń pir tutyp júrgen bir abyzy bar eken, sol esine túsedi. Baıaýhan: «Qoı, men qaıda barsam, ne istesem de abyzdan ruqsat alýshy edim ǵoı. Qate bolǵan eken, abyzdan bata, aqyl almaı ketkenim», – dep, áskerin sol araǵa qaldyryp, bas ýázir ekeýi abyzǵa kelipti.

Abyz: «Ýa, ulym, qaıda attandyń?» – dep surapty.

Baıaýhan:

— Ýa, baba, sizden bata ala ketkeli keldim. Jer qaıysqan qol jıyp, dúnıege tynyshtyq, ádildik ornatqaly attandym, – deıdi.

Sonda abyz otyryp: «Á, balam, tynyshtyq pa, ádildik pe, á, tynyshtyq, ádildik ornatam dep soǵysqa attandym de», – degen eken de úndemeı otyrǵan eken.

Sonda Baıaýhannyń tynyshtyq ornatam dep, jer qaıysqan qolmen qyrǵynǵa attanǵan qatasy oıyna túse qalyp: «Endi aıaǵyn aıtpańyz, abyz, men toqtaldym, óz jazamdy ózim aıtaıyn, meniń jazam ómir boıy kúlmeý bolsyn», – degen eken.

Baıaýhan sonan bylaı táýbaǵa kelip, áskerin taratyp, Kúlmeshan atanypty.

Kúlmeshannan sodan keıin bir ul týyp, abyzdy shaqyryp, onyń atyn abyz «Ólmes» dep qoıypty. Ólmes on beske kelgen soń, qasyna nóker ertip, ańǵa shyǵatyn bolady. Júırik atpen kıik qýǵandy jaqsy kóredi eken. Bir kúni ańnan eline qaıtyp kele jatsa, dál shaharynyń syrtynan bir jalǵyz aǵashtyń túbinen basy altyn, arty kúmis bir kıik tura qashady. Ólmes nókerimen jabyla qýǵan eken, qarasyn bir-aq úzip, kıik joq bolypty. Qansha umtylyp, sońynan qalmaımyn dese de izin taptyrmaı, adastyryp ketipti. Amaly joq, sanyn bir soǵyp hannyń balasy dal bolyp qala beripti. Sodan keıin hannyń balasy birneshe ret sol jermen júrse, júrgen saıyn álgi basy altyn, arty kúmis kıik qashatyn bolypty. Qandaı júırik tulparmen qýsa da jetkizbeıdi, qus ekenin, jyn ekenin bilmeıdi, joq bolyp qarasyn úzedi de ketedi. Taǵy bir kúni hannyń balasy esepsiz kóp áskermen erte kelip, kıik jatatyn jerdi alystan ıne shanshar jer qaldyrmaı qamaıdy, sodan soń bári birden kıikke qaraı júredi.

Sonda hannyń balasy ámir qylypty: «Kimde-kimniń basynan kıik qarǵyp ketse, sol adamnyń basyn alamyn», – depti.

Bir zamanda kıik ortalarynda qalǵan eken, ersili-qarsyly shaýyp, qaıterin bilmeı júrip, ábden qysylǵan kezde hannyń balasynyń basynan bir-aq qarǵyp, joq bolypty. Sodan keıin hannyń balasy barlyq nókerin eline qaıtaryp, qos tulparmen qarý-jaraǵyn, qansha altyn alyp, azyq-túligin bir tulparǵa teńdep, ketken jobasyna kıikti izdep jónelipti. Birneshe kún júrip kele jatsa, aldynda jıylǵan qalyń top kóredi. Jaqyndaı kelse, bir jalańash adamdy shynjyrlap baılap, jan-jaǵynan naızamen shanshyp alyp kele jatyr eken deıdi.

Hannyń balasy jıylǵan topqa kelip:

— Bul qandaı adam, munsha qınaǵandaı ne jazasy bar? – dep surapty.

Sonda jıylǵan top shýyldap qoıa beripti:

— Munyń jazasy kóp, istemegeni qalmady, ne kerek qylsa da suraýsyz alyp júre beredi. Qyran qaraqshy degen júgensiz júırik qaraqshy osy. Júıriktigi sondaı, el bolyp neshe jyldaı ustaı almaı júr edik. Búgin uıyqtap jatqan jerinen qamap turyp ustap aldyq. Bosatsań, qolǵa túsýi joq, – depti.

Sodan keıin hannyń balasy Qyran qaraqshynyń tegin adam emes ekenin bilip, mynadaı qorlyq kórgenin aıap, birneshe dildá altyn berip, satyp almaq bolypty. Jıylǵan jurt: «Alsańyz al, biraq qol-aıaǵyn bosatqan soń, biz mindetti emespiz. Bul báribir sizdi de aldaıdy, tulpar tursyn, qusqa da jetkizbeıdi», – deıdi.

Oǵan bolmaı «qaıtse de rızamyn» dep hannyń balasy Qyran qaraqshyny bosatyp alypty. Qol-aıaǵy bosaýy-aq muń eken, Qyran qaraqshy aldyndaǵy taýǵa qaraı bir-aq zyrlaıdy. Sońynan qos tulparmen Ólmes qýǵan eken, shańyn bir-aq kórsetipti. Sodan keıin hannyń balasynyń saly sýǵa ketip, jylaı-jylaı, sonyń ketken jolymen toqtamaı júre beredi. Tún bolypty, sonda da kele jatsa, bir taýdyń arasynda eki shyraq ot bolyp janyp tur eken. Ne bolsa da soǵan jeteıin dep, tup-týra soǵan qaraı júredi. Álgi janyp turǵan ot olaı-bulaı qozǵalǵandaı bolady. Hannyń balasy kelýin kelse de «bul jyn ba, peri me, álde jeztyrnaq pa» dep, qorqyp turyp qalypty.

Sonda: «E, myrza, hannyń tuqymy er kelmeı me, qoryqpa, men óziń bosatqan Qyran qaraqshymyn», – depti. Sonda hannyń balasy qýanyp, attan túsip, qushaqtasyp, Qyran karaqshymen qıamettik dos bolysady. Ekeýi tamaqtanyp, tulparlardy aýnatyp, sol jerde qonypty.

Qyran qaraqshy otyryp: «Al, dostym, men jaıymdy aıtaıyn, tyńda», – depti. Hannyń balasy tyndady. Qyran jaıyn aıtady.

— Men úlken adam, ǵalym adamnyń qolyna túsip, es bilgenshe oqydym. Áke-sheshemniń kim ekenin de bilmeımin. Sodan jer ústindegi ǵylymdy taýysqan soń, jer astyna túsip, jer asty ǵylymyn oqı bastadym. Bir kúni ustazymnyń qyzyna kóńilim aýyp, ustazym ony bilip qaldy da jer ústine shyǵartyp jiberdi. Buryn kásip qylyp kórgem joq, sondyqtan dúnıeniń tórt buryshyn kezip, kóringendi alyp qashyp kún kórdim. Meniń úıi-kúıim - osy taýdyń ishi. Eger de siz kezdespegende, baǵanaǵy jurt meni óltiretin edi. Sen meni ajaldan qutqardyń, káne, dostym, ne muńyń bar, aıt, qolymnan kelgenshe aıanbaımyn, – depti. Sonda hannyń balasy bastan-aıaq izdep shyqqan kıiktiń oqıǵasyn baıandaıdy.

Qyran qaraqshy aıtty: «Men ony bilem, ol Quddys hannyń qyzy eken ǵoı. O da peri oqýyn oqyǵan adam. Ol saǵan ǵashyq bolǵan eken, ony qolǵa túsirý asa qıyn», – deıdi de júgirip ketedi. Álgideı bolmaı, úıme qylyp etegine tezek toltyryp ákeledi. Úsh ret súıtken eken, úsh otaýdaı tezekti úsh jerge úıip tastapty.

Sonan soń hannyń balasyna aıtady:

— Sen myna tezektiń birin tutat, osy kúlge aınalyp, shoǵy basylǵansha kelsem, keldim, kelmesem, joq. Óıtkeni, ol qyzdyń shaharynyń aınalasynda neshe qatar kúzetken ásker bar. Odan keıin qyzdyń úıi toǵyz esik, árbir esiginde kúzetshi bar. Eń túpki úıdiń esiginde bir mystan jatady. Bárinen qıyny - mystan kempir. Eger onyń qolyna túsetin bolsam, maǵan tirshilik joq, – deıdi.

Hannyn balasy Qyran qaraqshy aıtqanyndaı, tezektiń birin jaǵady. Qyran qaraqshy eki etegin túrip alyp joq bolady.

Quddys hannyń shaharyna keledi, aınala kúzet eken, ázer degende urlanyp kiredi. Toǵyz esikten ótip kelse, Aıbarsha sulý altyn taqtyń ústinde uıyqtap jatyr eken. Qyran qaraqshy Aıbarshany qoltyǵyna qysyp ala jónelipti. Mystan kempir qolyn uıqyly qolymen sermep qalǵanda, Qyrannyń oń etegi ilinipti. Oń etegi mystannyń qolynda qala beredi.

Qyran áskerdiń biriniń basyn, biriniń ıyǵyn basyp qustaı ushyp, Aıbarsha sulýdy alyp joq bolypty. Hannyń balasynyń oty qyzyl shoq bolyp, endi qaıter eken, kúl bolyp sónse, Qyrannyń bitkeni ǵoı dep qorqyp otyrǵanda, Qyran qaraqshy aıdaı Aıbarsha sulýdy qoltyǵyna qysyp, burq etip jetip keledi. Hannyń balasy shattanyp, burynǵysynan da artyq nuryna kelipti.

Sonda Qyran qaraqshy aıtypty: «Endigi mindet ózińde, men mindetten qutyldym, jalǵyz-aq aıtatynym mynaý, búgin túnde qalaı da bolsa uıyqtama, kún shyǵyp, tań ábden atqan soń uıyqtarsyń, áıtpese, Aıbarshadan aıyrylasyń. Bul qansha aıtqanmen, periniń shákirti, kórgenin isteıdi. Kózińdi jumsań, ol saǵan dushpan, qashyp ketedi», – depti.

Hannyń balasy: «Dostym, maqul», - dep altyn shatyrdy quryp, Aıbarshany qasyna alyp jatady. Tań bilingenshe, kózin jumbaı jatyp, dál kún shyǵarǵa taıanǵanda, bolar-bolmas qalǵyp ketse kerek, kózin ashsa, qasynda Aıbarsha sulý túgil saıtan da joq. Oıbaıdy salyp, zar ılep, júgirip baryp Qyran qaraqshyny oıatypty.

Sonda Qyran qaraqshy: «Tezektiń endi ana ortadaǵysyn tutat», – dep, quıynsha shańdy boratyp joq bolypty. Hannyń balasy tezekti jyldam tutatyp jaǵa bastaıdy. Bir zamanda tezek qyzyp janyp ortalaı bergende, Qyran qaraqshy Aıbarshany alyp taǵy jetip kelipti.

Hannyń balasyna aıtypty: «Endi uıyqtap aıyrylsań, maǵan aıtpa, meniń kúshim jetpeıdi, osy ákelýim eń sońǵy ákelý», – deıdi. Sodan keıin hannyń balasy osy tún uıyqtamasqa bekıdi de Qyran qaraqshyǵa senim beripti. Kúndiz oınap-kúlip otyryp, kesh batqan soń, hannyń balasy men Aıbarsha altyn shatyrǵa taǵy jatady. Endi men búgin qaıtsem de shydaıyn dep, hannyń balasy bekinip uıyqtamady.Tań atyp, kún batýǵa taıanǵanda, azǵana kózi jumylyp ketip edi, Aıbarsha taǵy da joq boldy. Hannyń balasy oıbaı salyp, zarlaı túregeledi. Qyran dosyna taǵy da jalynady.

Qyran qaraqshy endi daýa joq dese de dosyn qımaı, úshinshi úıgen tezekti taǵy tutattyryp, hannyń balasyna aıtty:

— Egerde myna tezek janyp kúl bolǵansha men kelmesem, meni de, Aıbarshany da kútpe, úıińe qaıtyp júre ber. Endi úmit az, ol búgin jetip qaldy, mystan kempirge jetse, men ala almaımyn. Qolyna tússem, óltiredi, – depti. Sonan soń shańyn aspanǵa shyǵaryp, Qyran qaraqshy joq bolypty. Hannyń balasy otty jaǵyp, janyp bitýi jaqyndaǵan saıyn jany shyǵyp, eki kózi Qyran qaraqshynyń ketken jaǵynda bolady. Ot qyzyl shoq bolyp kúlge aınala bastady, Qyrannan áli belgi joq. Hannyń balasy kúderin úzip, zarlanyp jylaı bastady. Ot sónip, kúldiń syrty bitip, astynda ǵana azdap shoq qaldy. Hannyń uly jer baýyrlap jylaýdan basqany bilmedi. Ábden úmit úzip, Qyran qaraqshy men Aıbarshany endi kórý joq degen kezde, kúnniń ońtústik jaǵynan burqyraǵan shań kórinipti. Hannyń balasy qýanǵannan esi ketip, tala bergen eken deıdi. Aıbarshany qoltyǵyna qysyp Qyran qaraqshy kózdi ashyp-jumǵansha qasyna jetip kelipti.

Sonda Qyran qaraqshyny qyzdan buryn qushaqtap, hannyń balasy shyn dostyǵyn kórsetken eken deıdi.

Qyran qaraqshy aıtypty:

— Endi meniń saǵan budan artyq dostyq isteýge, joldas bolýǵa ýaqytym joq. Osy joly ajaldan az qaldym. Aıbarsha shettegi kúzetken áskerinen ótip, saraıyna endi kire bergende ustadym. Mystany túskir kútip otyr eken, sermegende qoly maǵan jetpeı, sol jaq óńirimdi ustady. Óńirim sol qalpymen qolynda qaldy. Qalyń áskerden qustaı ushyp, biriniń basynan qarǵyp, biriniń arasynan ótip, zorǵa qutyldym. Sadaqtyń oǵynan jaralanbaǵan jerim joq, endi aıyrylsań, óz obalyń ózińe, – dep, Qyran qaraqshy qosh aıtpastan shańdy aspanǵa shyǵaryp joq boldy deıdi.

Hannyń balasy dosy Qyran qaraqshyǵa bir aýyz sóz aıta almaı, shermende bolyp qala bergen eken. Keler túni hannyń balasy qalaı da bolsa shydap uıyqtamaı, kórer tańdy kózimen atqyzyp, kún shyqqan soń, Aıbarshamen dalaǵa shyǵady da jan-jaqqa qarap, Qyran dosyn arman qylyp oılap otyrǵan eken.

Aıbarsha sulý aıtypty: «Men endi seniki boldym, biraq bir tilegim bar, sony oryndasań tıemin», – depti.

Hannyń balasy aıtady: «Sen mendik bolsań, áýeli periniń kebinin maǵan ber, áıtpese sen adam kalpyńnan ózgerip, taǵy da qashyp ketesiń, bergen soń men seniń tilegińdi oryndaımyn», – depti. Aıbarsha sulý qansha jalynsa da hannyń balasy kónbeı, Aıbarshanyń kıik sýretine túsetin kebin sheship alady.

Sol ýaqytta: «Dosym, ras, hannyń balasy ekensiń», – dep Qyran qaraqshy jetip kelipti. Sodan keıin hannyń balasy Aıbarshanyń kebin boıyna saqtap bekitedi de Aıbarshanyń tilegin suraıdy.

Aıbarsha sulý aıtypty:

— Osy kún jaqta bir shahar bar, ol shahardyń patshasy meniń úlken aǵam bolatyn edi. Qap taýyndaǵy dáýler bizdiń tuqymymyzdy qurtýǵa qam qylyp, meniń sol aǵamnyń shaharyn qatyryp qoıdy. Meniń ákemniń inisi de peri oqýyn oqyǵan edi. Barlyq shamasy kelgeni, osy kúnde sol qatyp qalǵan shahardyń mańynda sandalyp júr. Eshbir syryn aıtpaıdy. Mine, meniń tilegim osy, – depti.

Sonda hannyń balasy jaýap bermeı oılanyp otyryp qalǵan eken, Qyran ile-shala julyp alǵandaı: «Men bilemin ony, oryndaıyq», – dep hannyń ulynyń betine qarapty. Hannyń uly: «Iá, oryndaıyq», – deıdi. Sodan bylaı úsheýi sol Aıbarshanyń aǵasynyń shaharyna jóneledi. Birneshe kún júrip, alty aıda kelip jetedi. Shaharǵa kelse, baý-baqshasy raıhan gúlin tókken sıpatty, adam esinen tanǵandaı eken, barlyq adamdary turǵan-turǵan jerlerinde qatyp qalypty. Bireý júrip bara jatyp, bireýleri sóılep turyp, taǵy basqalary saýda-sattyǵyn istep jatyp, sol qalpynda qalǵan eken, shahardyń neshe túrli altyn saraılary bar eken. Hannyń balasy, Qyran qaraqshy, Aıbarsha úsheýi tań-tamasha qalyp aralap júrse, saqaly belýaryna túsken bir qarıa bir saraıdan: «Qosh keldińizder», – dep shyǵa kelipti. Qarıadan jón surap, úsheýi ortaǵa ala bastaıdy.

Onda qarıa aıtypty: «Shyraqtarym, men Quddys han degen hannyń dosy edim. Onyń týysqanyn dáýler qatyryp ketti, men osylardyń shaharynyń kúzetshisi bolyp júrmin. Sender tegin adamdar emes shyǵarsyńdar, qonaq bolyp jata berińder, men endi qyryq kúnde kelemin, oǵan sheıin osy shaharda bolyńyzdar, meniń baratyn zárý jumysym bar edi, jalǵyz-aq anaý turǵan altyn saraıdy ashpańdar, odan basqalaryn aralaýǵa bolady», - depti.

Hannyń balasy: «Maqul, qarıa», – dep, shalǵa ruqsat berip, ózderi sol shaharda qala beredi. Úsheýi shahardyń barlyq tamashasyn kórip, saıahat quryp, birneshe kún júrgennen keıin, hannyń balasy aıtypty: «Osy qarıa bizge barlyq jerdiń, baý-baqshanyń, han saraılarynyń bárin kórýge ruqsat qyldy da sonaý saraıdyń kiltin bermesten kete berdi. Munda ne syr bar, bizdiń muny bilmeı qoıýymyz durys emes», – dep, Qyran men Aıbarshany bastap, baǵanaǵy «ashpańdar» degen saraıdyń qulpyn buzyp, qaqpasyn ashady. Qaqpany ashsa, eki qara arǵymaq shynjyrlaýly, baılaýly tur eken, qabyrǵalary qabysyp aryp, júdep qalǵan eken.

Hannyń balasy Qyran qaraqshyǵa: «Tez ekeýin de bosat, bul janýarlardyń ne jazyǵy bar», – dep buıyrǵanda, Aıbarsha: «Oıbaı, bosatpa», – dep ara túsedi.

Hannyń balasy: «Eı, áıeldikpen aıtasyń, malda ne jazyq bar», – dep bosattyrady. Eki arǵymaq bosanysymen silkinip, eki dáý bolyp, kóz aldarynda ushyp júre beripti. Úsheýi ne qylaryn bilmeı, dáýlerdiń jolyna qarap, dal bolyp qalady.

Sodan keıin baıaǵy kúzetshi shal kelipti.

— Ózgeniń bárin aralasań da osy saraıdyń mańyna kelmeńder degenim qaıda, osy shahardy qatyrǵan eki dáý edi, ol dáýlerdi qapylysta sýǵa túsip júrgen jerinen arǵymaq sýretine túsirip baılaǵan men edim. Sol eki arǵymaq ashtan buralyp ólgen kúni osy shahardyń barlyq adamyna jan bitetin edi. Endi bul dáýlerdiń qolǵa túsetin daýasyn men taba almaımyn, – deıdi.

Hannyń balasy qatty qaıǵyryp, shermende bolyp turǵanda, Qyran qaraqshy men Aıbarsha: «Dáýlerdiń ketken jónin izdeıik, bálkim, tabarmyz», – deıdi. Sodan keıin úsheýi sol dáýlerdi izdep, ketken jaǵyna qaraı júrip beredi. Sodan birneshe aı júrip, aryp-ashyp kele jatsa, bir-eki aqqý syńqyldap ushyp barady eken. Qyran qaraqshy zýlap ekeýiniń astynda kóp ýaqyt birge ushyp otyrady. Qyran qustyń tilin biledi eken. Tyńdasa, eki aqqý sóılesip, birine-biri aıtypty: «Mynaý kele jatqan Qyran qaraqshy, hannyń balasy men Aıbarsha úsheýi shaharlaryn qatyryp ketken dáýlerdi izdep keledi. Bular osy betimen júre berse, aldyndaǵy darıanyń jaǵasynda bir qara apan bar, sol apannyń ishin aqtarsa, tolǵan balyq, eń astynda bir qara balyq bar, sony alyp, ishin jarsa, aldyndaǵy darıadan eki dáýdiń janyn saqtaǵan eki altyn sandyq sý betine shyǵady. Sol eki sandyqta eki shabaq bar. Shabaqty qyssa, ekeýi jalynyp, jetip keledi. Ne aıtqandaryn istep beredi. Ol dáýlerge bir shahardy ekinshi jerge kóshirý kózdi ashyp-jumǵansha ǵana jumys, egerde shabaqty týrap óltirse, eki dáý de óler edi», – deıdi.

Sodan Qyran karaqshy Aıbarsha men hannyń ulyna qýanyp kelip, aıtyp beredi. Úsheýi sol betimen toqtaýsyz júrip, darıaǵa kelgen eken, kelip qarap júrse, aıtqanyndaı bir qara apan bar eken deıdi. Betin ashyp kórse, tolǵan balyq eken. Betinen bir-birlep alyp laqtyra beripti. Ábden bárin alyp bolǵanda, eń astynan úlken qara balyq shyǵypty, alyp, ishin jarǵan eken, darıanyń beti shymyrlap, qaınap, eki altyn sandyq sýdyń betine shyǵypty. Sandyqty darıadan alyp, ashyp jiberse, bir aq bas, bir qara bas shabaq jatyr eken. Balyqty alyp, qysyp-qysyp qoıǵan eken, teńizdiń ústinen bult bolyp kórinip:

«Aldıar, ne qyl deısiz?» – dep, eki dáý jetip kelipti.

Sonda hannyń balasy aıtypty: «Tez, ana shahardyn qatyp qalǵan adamdaryn tiriltip, baıaǵy qalpyna túsir», – depti.

Eki dáý bult bop ketip, álgideı ýaqyt bolmaı qaıtyp kelip: «Taqsyr, aıtqanyńyz oryndaldy», – depti.

— Endi úsheýmizdi qazir sol shaharǵa jetkiz, – depti hannyń balasy.

— Kózderińizdi jum, – depti, úsheýi kózin jumyp, ashsa, baıaǵy qatyp qalǵan shaharda han saraıynyń aldynda tur eken. Hannyń balasy balyqty qysyp-qysyp qoıǵan eken: «Taqsyr, aldıar, ne qyl deısiz?» – dep eki dáý jalynypty. Hannyń balasy aıtypty: «Meniń ákemniń shaharyn jáne Aıbarshanyń shaharyn sol qalpynda tez osy jerge ornat», – degende, bir túnniń ishinde ornatypty.

Tańerteń hannyń balasy dalaǵa shyqsa, ákesiniń jáne qaıyn jurtynyń shahary túgelimen kóshirilip ornatylǵan eken.

Ólmestiń ákesi Kúlmeshannyń eki kózi kór bolyp kórýden qalǵan eken deıdi. Jalǵyz balasy Ólmesten tirideı aıyrylǵan soń, qaıǵyryp jatyp qalǵan eken. Uly Ólmesti kórgende, eki kózi shyradaı ashylyp, ótken qaıǵylaryn umytyp, jasarǵan eken. Hannyń balasy, Qyran qaraqshy ekeýi ábden tilegin oryndaǵan soń, dáýdiń jany eki shabaqty týrap-týrap óltirgende, qany syrtyna shyǵyp, eki dáý jerge túsipti. Ólmes qaryndasy Qalamqasty Qyran qaraqshyǵa berip, ákesi Kúlmeshannyń ornyna han bolady. Úsh shahardyń hany Ólmes, onyń bas ýáziri Qyran qaraqshy bolyp, ekeýi barsha muratyna jetken eken.


You Might Also Like