- 23 naý. 2015 00:00
- 195
Esek pen úki
Úrkekteý, úıir emes onsha qolǵa,
Bir Esek uzaq sapar shyqty jolǵa.
Esektiń boıy táýir bolǵanmenen,
Esepte qosylmaıdy esi molǵa.
Jáne de bul Esektiń kózi soqyr,
Basshysyz soqyr qalaı júrsin ońǵa?
Laǵyp týra joldan qańǵyp ketti,
Qısaıyp, qyńyrjaqtap, shyǵyp jonǵa.
İshine qalyń orman baryp kirdi,
Bilmeımin, ne jol taýyp, neǵyp júrdi.
Kún batyp, qas qaraıǵan ýaqytta
Esektiń laqqanyn Úki kórdi.
Úki aıtty: «Mingiz, Esek, meni, - dedi,
- Minip ap, men bastaıyn seni, - dedi.
Joldy aıtyp, jóndi siltep men otyrsam,
Kózińniń esh nárse emes kemi», - dedi.
Bir aýyz sóz qaıyrmaı, Esek kóndi,
Minip ap, Úki otyrdy siltep jóndi.
Jerlerden adyr-budyr aman ótip,
Aǵashtyń jıegine jaqyn keldi.
Jol tapqan qarańǵyda basshysyna
Den qoıyp, «bastaǵysh» dep, Esek sendi.
Bir kezde tań sarǵaıyp, mashyryqtan
Aǵashtyń arasyna sáýle endi.
Úkiler kúndiz soqyr, túnde kórgish,
Esekeń is mánisin bilmeı ergish.
Úkiden tań atsa da aırylmaıdy,
Dep oılap: «Jaryqta da jón siltegish».
Kún shyqty, jaryq boldy dúnıe júzi,
Úkiniń buldyraıdy kórmeı kózi.
Ózgege jón kórsetip, bastaý túgil,
Áli bar otyrarlyq jaı ǵana ózi.
Sonda da Esegine syr bermeske
Aıtatyn bilgishsinip mine sózi:
«Al keldik jaman jerge, endi saqtan,
Jolama sol jaqtaǵy ózenge aqqan.
Betińdi oń jaǵyńa sala júrip,
Aman át mynaý jatqan laı qaqtan».
(Ol jerdiń ózeni de, qaǵy da joq,
Bilmeımin, soqyr Úki qaıdan tapqan?!)
Esekti Úki bılep, alyp qolǵa,
Salypty naq ǵazazyl túsken jolǵa.
Pálen dep kún ilgeri ne qylalyq,
Túskeni ondaı jolǵa baq pa, sor ma?
Bul sózdi baıandaǵan bolmas aıyp,
Árkimniń isine bar sózi laıyq.
Kórkem sóz munan artyq taba almadym,
Tal túste laqqanǵa joldan taıyp.
Kóp bilim, kópti úıreter bolmasaq ta,
Ne paıda jabyqqannan qur muńaıyp?!
Soqyrǵa kórsetkenmen, kóre qoımas,
Sonda da úmit úzip, otyrmaıyq.
Arlanbaı, adasqandy áshkerelep,
Qoıalyq pogonnoıyn jurtqa jaıyp.
Bolady aqylsyzdyń mysaly Esek,
Ǵylymsyz nadan adam soqyrǵa esep.
Qalpynan Esek asyp, at bolmaıdy,
Qoısa da qorasyna asyl tósep.
Altyndy aıaǵyńa basqanmenen,
Bolmaıdy asyl azyp balshyq kesek.
Jaqsyny jaqsy degen maqtaý emes,
Jamandy jaman dese, bolmaıdy ósek.
Qaýymynan musylmannyń shyqqan joldy
Aıyp pa ǵazazyldyń joly desek?
Bilgishsip keı bilimsiz jol aıtyp júr,
Baıqasaq, ne ońdy jol ol aıtyp júr?!
Halyqqa nadan adam basshy bolyp,
Halyqtyń nadandyǵyn molaıtyp júr.
Nadanǵa nadandyqpen jurt ergen soń,
Tal túste laqty dep sony aıtyp júr.
Jazǵan sóz janym ashyp Alashyma,
Alashtyń adasqan az balasyna.
Qannan qan, etten etim, baýyr jurtym
Qaraǵan «Qara taýdyń» qalasyna!
İshi las, syrty taza zalymdardyń
Aldanyp qur syrtynyń tazasyna.
Máz bolyp baıǵazy alǵan balalarsha,
Satylyp jyltyraǵan tanasyna;
Ábildiń zıaratyn attap ótip,
Qabyldyń bata qylmaı molasyna.,
Qoryqqanǵa qos kórinip, qoıdaı úrkip,
Tyǵylyp dajaldyń ıthanasyna;
Es ketip, sabyr qalmaı, sasqalaqtap,
Qoryqqannan kóziń syımaı sharasyna.
Umytyp Qudaıdy da, Qurandy da,
Bas urma Lat, Manat aǵashyna!
Bir Esek uzaq sapar shyqty jolǵa.
Esektiń boıy táýir bolǵanmenen,
Esepte qosylmaıdy esi molǵa.
Jáne de bul Esektiń kózi soqyr,
Basshysyz soqyr qalaı júrsin ońǵa?
Laǵyp týra joldan qańǵyp ketti,
Qısaıyp, qyńyrjaqtap, shyǵyp jonǵa.
İshine qalyń orman baryp kirdi,
Bilmeımin, ne jol taýyp, neǵyp júrdi.
Kún batyp, qas qaraıǵan ýaqytta
Esektiń laqqanyn Úki kórdi.
Úki aıtty: «Mingiz, Esek, meni, - dedi,
- Minip ap, men bastaıyn seni, - dedi.
Joldy aıtyp, jóndi siltep men otyrsam,
Kózińniń esh nárse emes kemi», - dedi.
Bir aýyz sóz qaıyrmaı, Esek kóndi,
Minip ap, Úki otyrdy siltep jóndi.
Jerlerden adyr-budyr aman ótip,
Aǵashtyń jıegine jaqyn keldi.
Jol tapqan qarańǵyda basshysyna
Den qoıyp, «bastaǵysh» dep, Esek sendi.
Bir kezde tań sarǵaıyp, mashyryqtan
Aǵashtyń arasyna sáýle endi.
Úkiler kúndiz soqyr, túnde kórgish,
Esekeń is mánisin bilmeı ergish.
Úkiden tań atsa da aırylmaıdy,
Dep oılap: «Jaryqta da jón siltegish».
Kún shyqty, jaryq boldy dúnıe júzi,
Úkiniń buldyraıdy kórmeı kózi.
Ózgege jón kórsetip, bastaý túgil,
Áli bar otyrarlyq jaı ǵana ózi.
Sonda da Esegine syr bermeske
Aıtatyn bilgishsinip mine sózi:
«Al keldik jaman jerge, endi saqtan,
Jolama sol jaqtaǵy ózenge aqqan.
Betińdi oń jaǵyńa sala júrip,
Aman át mynaý jatqan laı qaqtan».
(Ol jerdiń ózeni de, qaǵy da joq,
Bilmeımin, soqyr Úki qaıdan tapqan?!)
Esekti Úki bılep, alyp qolǵa,
Salypty naq ǵazazyl túsken jolǵa.
Pálen dep kún ilgeri ne qylalyq,
Túskeni ondaı jolǵa baq pa, sor ma?
Bul sózdi baıandaǵan bolmas aıyp,
Árkimniń isine bar sózi laıyq.
Kórkem sóz munan artyq taba almadym,
Tal túste laqqanǵa joldan taıyp.
Kóp bilim, kópti úıreter bolmasaq ta,
Ne paıda jabyqqannan qur muńaıyp?!
Soqyrǵa kórsetkenmen, kóre qoımas,
Sonda da úmit úzip, otyrmaıyq.
Arlanbaı, adasqandy áshkerelep,
Qoıalyq pogonnoıyn jurtqa jaıyp.
Bolady aqylsyzdyń mysaly Esek,
Ǵylymsyz nadan adam soqyrǵa esep.
Qalpynan Esek asyp, at bolmaıdy,
Qoısa da qorasyna asyl tósep.
Altyndy aıaǵyńa basqanmenen,
Bolmaıdy asyl azyp balshyq kesek.
Jaqsyny jaqsy degen maqtaý emes,
Jamandy jaman dese, bolmaıdy ósek.
Qaýymynan musylmannyń shyqqan joldy
Aıyp pa ǵazazyldyń joly desek?
Bilgishsip keı bilimsiz jol aıtyp júr,
Baıqasaq, ne ońdy jol ol aıtyp júr?!
Halyqqa nadan adam basshy bolyp,
Halyqtyń nadandyǵyn molaıtyp júr.
Nadanǵa nadandyqpen jurt ergen soń,
Tal túste laqty dep sony aıtyp júr.
Jazǵan sóz janym ashyp Alashyma,
Alashtyń adasqan az balasyna.
Qannan qan, etten etim, baýyr jurtym
Qaraǵan «Qara taýdyń» qalasyna!
İshi las, syrty taza zalymdardyń
Aldanyp qur syrtynyń tazasyna.
Máz bolyp baıǵazy alǵan balalarsha,
Satylyp jyltyraǵan tanasyna;
Ábildiń zıaratyn attap ótip,
Qabyldyń bata qylmaı molasyna.,
Qoryqqanǵa qos kórinip, qoıdaı úrkip,
Tyǵylyp dajaldyń ıthanasyna;
Es ketip, sabyr qalmaı, sasqalaqtap,
Qoryqqannan kóziń syımaı sharasyna.
Umytyp Qudaıdy da, Qurandy da,
Bas urma Lat, Manat aǵashyna!