![ەرلەر دەنساۋلىعىنا ارنالعان كەڭەستەر](http://infohub.kz/uploads/thumbnail/20240120014951323_big.jpg)
- 21 جەل. 2023 00:00
- 321
ەرلەر دەنساۋلىعىنا ارنالعان كەڭەستەر
ناشار ەكولوگيالىق جاعدايلار، دۇرىس ەمەس جانە جۇيەسىز تاماقتانۋ، ەنەرگەتيكالىق سۋسىندار، حيميالىق زاتتار، كونسەرۆانتتار، ءارتۇرلى ەلەكتروندى تۇرمىستىق تەحنيكانىڭ ساۋلەسى، مۇنىڭ ءبارى ادام اعزاسىنا زياندى اسەر ەتەدى. بۇگىن ەرلەر قاۋىمى ءۇشىن دەنساۋلىقتى ساقتاۋدىڭ جانە جاستىقتى ۇزارتۋ ءۇشىن قاجەتتى كەڭەسىمىزدى ۇسىنامىز.
فيزيكالىق قوزعالىس
سپورتپەن اينالىسىڭىز، كوبىرەك ءجۇرىڭىز، مۇمكىندىگىنشە ءجيى قوزعالۋعا تىرىسىڭىز. تاڭەرتەڭ 10-15 مينۋت جاتتىعۋ جاساۋ ءسىزدىڭ كۇنى بويى سەرگەك جۇرۋىڭىزگە سەپتىگىن تيگىزەدى.
جۇيەلى تاماقتانۋ
ەر ادامعا بارلىق ورگانداردىڭ اتاپ ايتقاندا، جىنىستىق جۇيەسىنىڭ قالىپتى جۇمىس جاساۋى ءۇشىن جۇيەلى تاماقتانۋ قاجەت. دۇرىس تاماقتانۋ ارقىلى ەر ادام ەرلەر جىنىستىق گورموندارى ءۇشىن قاجەتتى ماتەريالىن الادى. سوندىقتان تاعامدا مايلاردىڭ، اقۋىزداردىڭ جانە كومىرسۋلاردىڭ جەتكىلىكتى مولشەرى بولۋى كەرەك، سونىڭ ارقاسىندا نەگىزگى ەركەك گورمونى — تەستوستەرون دا قالىپقا كەلەدى.
تەستوستەرون دەڭگەيىن ۇستاپ تۇرۋ
تەستوستەرون گورمونى ەرلەردىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ونىڭ جەتىسپەۋشىلىگى جۇيكە جانە ۆەگەتاتيۆتىك-تامىر جۇيەسىنە عانا ەمەس (ۇيقىسىزدىق، تىتىركەنۋ، ەستە ساقتاۋ قابىلەتىنىڭ بۇزىلۋى، قان قىسىمنىڭ جوعارىلاۋى، تەرلەۋ)، سونىمەن قاتار ومىرگە جانە جۇمىسقا قابىلەتتىلىككە، جالپى قىزىعۋشىلىققا كەرى اسەر ەتەدى. تەستوستەرون تاپشىلىعى بۇلشىقەت ماسساسىنىڭ تومەندەۋىنە جانە ارتىق سالماق پەن مايدىڭ جوعارىلاۋىنا سونداي-اق وستەوپوروزدىڭ (وستەوپوروز — سۇيەكتەردىڭ جۇقارىپ، ناتيجەسىندە ولاردىڭ بۇزىلۋ مۇمكىندىگى جوعارىلايتىن كەڭ تاراعان اۋرۋ، مۇنداي سىنىقتار اۋرۋ سەزىمى، بۇكىرلىك، قوزعالۋدىڭ قيىنداۋى سياقتى ءار ءتۇرلى پروبلەمالار تۋىنداتادى) دامۋىنا اكەلەدى.
ۋرولوگقا تۇراقتى تەكسەرىلىپ تۇرۋ
ەر ادامنىڭ دەنساۋلىعى ەڭ الدىمەن ونىڭ نەسەپ-جىنىس جۇيەسىنىڭ جاقسى ۇيلەستىرىلگەن جانە ءتيىمدى جۇمىسىنا بايلانىستى، سوندىقتان ەرلەر مامانى (ۋرولوگقا) بارۋ تۇراقتى بولۋى كەرەك. كوپتەگەن اۋرۋلار سيمپتومسىز جاسىرىن جۇرەدى جانە ەر ادامدى مۇلدە مازالاماۋى مۇمكىن. وكىنىشكە وراي، ەر ادامداردىڭ كوپشىلىگى دوستارىنىڭ كەڭەسىمەن نەمەسە جارناماداعى (نەشە ءتۇرلى بال، قوسپالارمەن) ءوزىن-وزى ەمدەۋدى قالايدى. شىمشىق سويسا دا قاساپشى سويسىن دەمەكشى، ساپالى جانە ءتيىمدى ەمدەۋ، ماماندارمەن عانا جۇزەگە اسادى.
تەمەكىدەن باس تارتۋ
نيكوتيننىڭ زيانى تۋرالى ايتپاسا دا بەلگىلى. الايدا كوپتەگەن ەرتكەكتەر تەمەكىنى تاستاۋعا قاۋقارسىز. نيكوتين قان تامىرلارىنىڭ جيىرىلۋىنا اسەر ەتىپ قانا قويماي، ەر اعزاسىنا قان بەرۋدى ازايتاتىنىن ەستە ساقتاڭىز.
45 جاستان كەيىن ىسىك ماركەرلەرىنە تۇراقتى (جىلىنا ءبىر رەت) قان تاپسىرۋ
ەڭ ءقاۋىپتى جانە ءجيى كەزدەسەتىن ۋرولوگيالىق اۋرۋ — ومىرگە ءقاۋىپ توندىرەتىن پروستاتا وبىرى (راك پرەدستاتەلنوي جەلەزى). زاماناۋي دياگنوستيكا ىسىك پروسەستەرىن نەمەسە ولارعا بەيىمدىلىكتى ەرتە كەزەڭدەردە انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇگىنگى كۇنىڭىزدەن ءلاززات الۋ
ادامنىڭ باقىتى سىرتقى جاعدايلارعا ەمەس، ىشكى دۇنيەتانىمىنا بايلانىستى. ءحوببيى بار نەمەسە كەز كەلگەن نارسەنى جاقسى كورەتىن ادام ءوز ءومىرىن الدەقايدا سانالى جانە باقىتتى ءومىر سۇرەتىنى جانە ادەتتە قۇرداستارىنان الدەقايدا ءوزىن جاقسى سەزىنەتىنى دالەلدەنگەن. وزىڭىزگە ۇنايتىن نارسەنى تابۋعا تىرىسىڭىز، ول سپورت بولسىن نەمەسە كوللەكسيا جيناۋ ت.ب. ەڭ باستىسى ناتيجەدەن ەمەس — پروسەستىڭ وزىنەن ءلاززات الۋدى ۇمىتپاڭىز
وقۋعا كەڭەس بەرەمىز:
تەمەكىنىڭ ميعا بەرەتىن زياندارى
سالاۋاتتى ءومىر سالتى ءۇشىن كەڭەستەر
نەگە ادامدار 40 جاستان اسقان سوڭ تولىپ كەتەدى
30 جاستان كەيىن سپورتپەن قالاي اينالىسۋعا بولادى
تەمەكى تارتۋدىڭ سالدارى: نەسىمەن ءقاۋىپتى، قانداي زيانى بار؟