Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында (БЖЗҚ) шілде айының басында қайтыс болған қазақстандықтардың талап етілмеген зейнетақы жинақтары шамамен 63 миллиард теңгені құрады. Бұл қаражат 290 мыңнан астам адамның шотында қалып отыр, оның 170 мыңға жуығы он жылдан астам уақыт бойы талап етілмеген, деп хабарлайды infohub.kz.
Қорда атап өткендей, мұндай шоттағы орташа сома шамамен 216 мың теңгені құрайды, ал медианалық сома небәрі 35 мың теңге. Заңгерлердің түсіндіруінше, мұраны қабылдау — бұл құқық, міндет емес. Сондықтан, егер қайтыс болған адамның аз ғана жинағымен бірге мұрагерге үлкен қарыздар ауысса, адамдар көбінесе мүліктен бас тартады.
Адвокат Сергей Уткин түсіндіреді: «Міне, мына 30-50 мың теңге, мүмкін, бар шығар, бірақ адамдар білмейді. Мүмкін, осы үшін нотариусқа өтініш беріп, бәрін рәсімдеу керек шығар, бірақ уақытында бермеген, 6 ай өтіп кеткен. Енді нотариус мұны рәсімдеуден бас тартады. Сотқа барыңыз дейді. Ал олар ойлайды: 30-50 мың теңге үшін сотқа жүгініп, одан да көп шығынданамыз ғой».
Сонымен қатар, БЖЗҚ қайтыс болған салымшының туыстарына зейнетақы жинақтарының бар екендігі туралы өздігінен хабарламайды. Мұндай міндет заңмен қорға жүктелмеген, алайда сарапшылар оның болуы керек деп есептейді. Экономист Марат Абдрахманов: «Зейнетақымен қамсыздандыру туралы заңға өзгерістер енгізу қажет, оған сәйкес адам қайтыс болған жағдайда бұл жүйе ЭЦҚ жүйесі арқылы тіркелуі тиіс. Ал мұрагерге оның мұра қалдырушысының зейнетақы жинақтары туралы хабарлама келуі керек», — дейді.
Қайтыс болған туысының зейнетақы жинағын алу үшін мұрагер алты ай ішінде нотариусқа жүгініп, мұра ісін ашуы қажет. Нотариус БЖЗҚ-дағы қаражаттың бар-жоғын тексереді және мұрагерлер шеңберін анықтайды. Осыдан кейін мұраға құқық туралы куәлік беріледі, онымен төлем алуға жүгінуге болады. Алайда алты айлық мерзім мұраны қабылдауға қатысты, ақшаны кейінірек алуға болады, бірақ сот арқылы.