InfoHub Logo

Қазақстанда автокөліктерге техникалық байқау жүргізу саласында жаңа өзгерістер енгізілуде. Көлік министрлігі халықаралық тәжірибелерді зерттеп, жаңа бақылау технологияларын енгізу мүмкіндігін қарастырып жатыр.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Болашақта Қазақстанда диагностикалық жабдықтардан деректерді операторларсыз тікелей мемлекеттік базаларға беру жүйелері, сондай-ақ техникалық байқау процестерін тәулік бойы онлайн бейнебақылау енгізілуі мүмкін. Министрлік бұл шаралар процедуралардың ашықтығын арттырып, формальды тексерулерді азайтады деп санайды.

Автокөліктерді қайта жабдықтауды заңдастыру қиындады

Биыл Ішкі істер министрлігі автокөліктерді қайта жабдықтауды заңдастыру тәртібіне өзгерістер енгізгенін хабарлады. 2026 жылдың 27 қаңтарынан бастап көлік құрылымына енгізілген өзгерістерді заңдастыру қиындай түсті. Жаңа ережелер көптеген танымал қайта жабдықтау түрлеріне қатысты:

«Кенгурятниктер» туралы ІІМ не дейді?

Редакцияға жол талғамайтын көліктердің, жеңіл автокөліктердің иелері мен тюнинг әуесқойлары жиі хабарласады. Олардың басты сұрақтарының бірі – «кенгурятниктер», қуатты бамперлер, пластик жақтаулар және басқа да сыртқы тюнинг элементтері жаңа талаптарға сай бола ма, әлде оларды қосымша заңдастыру қажет бола ма деген мәселе төңірегінде.

ІІМ-нің жауабында көлік құралдарына М1 және N1 санаттарына алдыңғы бампер сызығынан шығып тұратын және болаттан немесе оларға ұқсас беріктігі бар материалдардан жасалған конструкцияларды орнатуға тыйым салынатыны айтылған. М1 санатына жүргізушімен қоса сегіз орыннан аспайтын жеңіл автокөліктер, ал N1 санатына салмағы 3,5 тоннаға дейінгі жеңіл жүк көліктері жатады. Бұл Қазақстан жолдарында күнделікті жүретін көліктердің көпшілігіне қатысты. Тек зауыттық конструкцияға сәйкес келетін немесе белгіленген бағалау рәсімінен өткен элементтер ғана рұқсат етіледі. Алайда, ІІМ жауабынан бамперлердің кез келген сыртқы тюнингі жаңа талаптарға сай болатыны көрінбейді. Ведомство тек көлік габариттерінен шығып тұратын және соқтығыс кезінде қауіпсіздікке әсер етуі мүмкін қуатты бамперлер мен металл қорғаныш доғаларына тоқталады. Пластик жақтаулар мен басқа да визуалды жаңартулардың жаңа ережелерге сай болатыны нақты айтылмаған. Редакция бұл мәселе бойынша қосымша анықтамалар алуға тырысуда.

LED-линзаларға қатысты жағдай

Көптеген оқырмандар көліктердің стандартты оптикасына заманауи LED-линзаларды орнату мәселесі бойынша да сұрақтар қойған. Автокөлік иелерінің айтуынша, сапалы LED-модульдер жолды жақсы жарықтандырып, қозғалыс қауіпсіздігін арттырады. Алайда, бұл жаңартуды заңдастыру мүмкіндігі туралы ресми ақпарат жоқ. ІІМ-нің хабарлауынша, қолданылатын жарық көздері көлік өндірушісінің талаптарына немесе сертификатталған жабдықтарға сәйкес болуы тиіс. Сыртқы жарық аспаптарына кез келген өзгеріс ТР ТС 018/2011 талаптарын сақтаған жағдайда ғана рұқсат етіледі. Жарық аспаптары жол қауіпсіздігіне тікелей әсер ететін және міндетті сертификаттауға жататын компоненттер болып табылады.

Зертханасыз қайта жабдықтауды рәсімдеу мүмкін емес

Биылғы басты жаңалық – аккредиттелген сынақ зертханасында міндетті тексеруден өту. Бұрын көптеген өзгерістер сервистік орталықтар арқылы рәсімделсе, енді қайта жабдықталғаннан кейін көлік қауіпсіздігіне толық бағалаудан өтуі керек. Зертхана көлік құралының Кеден одағының ТР ТС 018/2011 Техникалық регламенті мен ҚР СТ 1418-2018 ұлттық стандарты талаптарына сәйкестігін растауы тиіс. Тек тиісті хаттама алғаннан кейін ғана иесі өзгерістерді рәсімдеу рәсімін аяқтай алады.

Қандай құжаттар қажет?

Қауіпсіздік талаптарына сәйкестік туралы куәлік алу үшін келесі құжаттар ұсынылуы тиіс:

Зертханаларды қайдан табуға болады?

Сынақ зертханаларының қолжетімділігі мәселесі әлі де өзекті. ІІМ түсіндіргендей, аккредиттелген сынақ зертханаларының тізімін Сауда және интеграция министрлігі жүргізеді. Тестілеу Еуразиялық экономикалық одағының сәйкестікті бағалау органдарының Бірыңғай тізіліміне енгізілген зертханаларда жүргізілуі тиіс. Алайда, тәжірибеде жағдай басқаша. Ұлттық аккредиттеу орталығының тізілімінде барлығы 374 зертхана бар, бірақ олардың көпшілігі Алматы мен Астана қалаларында шоғырланған. Кейбір өңірлерде тек бір ұйым жұмыс істейді, ал олар туралы ақпарат қарапайым автокөлік иелері үшін қолжетімсіз. Қазіргі тізілім техникалық реттеу саласындағы мамандарға арналған және автокөлік иелеріне арналған бөлімі жоқ. Зертханаларды өңірлер бойынша іздеуге болатын ыңғайлы тізілім құру мүмкіндігі туралы ІІМ әзірге нақты жауап бермеді.

Бағалар өсуі мүмкін

Жаңалықтардың ең айқын салдары – қайта жабдықтауды рәсімдеу құнының өсуі. Егер міндетті зертханалық сараптама өзгерістерді заңдастырудың жалғыз жолы болса, онда қолданыстағы зертханаларға жүктеме артады, әсіресе зертханалар аз шоғырланған өңірлерде. Техникалық байқауды цифрландыру, бақылауды күшейту және процестерді автоматтандыру жоспарлары ескерілгенде, қайта жабдықталған көліктерге қойылатын талаптар алдағы жылдары тек қатая түсетін болады. Бұл тюнингтелген көлік иелері үшін кез келген құрылымдық өзгерістерді алдын ала келісіп, барлық ережелер бойынша рәсімдеу қажеттігін білдіреді.