Қазақстан металдарды тереңдетіп өңдеуді ел ішінде дамытқаны жөн, ал шикізатты шетелге шығару тиімсіз. Бұл туралы экономист Айдархан Құсайынов Арман Абдолланың YouTube-арнасында сөйлеп, металлургия саласындағы ахуалды талқылады, деп хабарлайды infohub.kz сайты.

Подкаст барысында Абдолла Қазақстан аумағы бойынша әлемде тоғызыншы орында екенін және пайдалы қазбалардың қоры мол екенін еске салды. Соған қарамастан, шикізаттың едәуір бөлігі әлі күнге шетелге кетіп жатыр.

Ол өзге үлгі ретінде мұнай саласын мысалға келтірді. Қазақстанда үш ірі мұнай өңдеу зауыты жұмыс істейді, олардың әрқайсысы шамамен 6 млн тонна мұнай өнімін шығарады. Қатар полипропилен мен полиэтилен өндірісін қамтитын мұнай химиясы дамып келеді.

Ал металлургияда, әңгіме қатысушыларының айтуынша, көрініс басқаша. Тәуелсіздік алған 35 жылдан кейін Қазақстан мыс концентратын қоса алғанда, шикізаттың едәуір көлемін әлі де экспорттап отыр.

Құсайынов елге өз өңдеуін дамытуға инвестиция салған әлдеқайда тиімді деп сенеді.

«Шикізат шығарылып жатыр – бұл факт. Миллиондаған тонна кетіп жатыр, бұл факт. Біз металл державасына да айнала алар едік», – деді экономист.

Оның айтуынша, әлемде металдардың маңызы артып, олар геосаяси активке айналуда. Жаһандық өзгерістер аясында елдерге өз өнеркәсіптік базасын иелену аса маңызды болып отыр.

«Қазіргі уақыт күрделі. Әлем сегменттеліп, бөлшектеніп, бөлінетін болады, сондықтан ұзақ мерзімді келісімдер, ұзақ мерзімді бағалар, ұзақ мерзімді тарифтер қажет», – деп атап өтті Құсайынов.

Алайда жекелеген компаниялар үшін шикізат экспорты оңайырақ нұсқа болып қалуы мүмкін. Мұндай үлгі жаңа өңдеу кәсіпорындарын салуды және Қазақстан ішінде қосымша инвестицияларды талап етпейді.

Дегенмен экономистің пікірінше, нәтижесінде әлеуетті қосымша құнның едәуір бөлігі елден тыс жерде жасалады.

«Оларға неге әуре болу керек, бірдеңе салу, бірдеңе дамыту керек пе, қашан бәрін жай ғана шығара беруге болады? Бізде құндылықтар басқа елге көшетін болады. Жекелеген корпорациялар осы құндылықтардан ұтады, ал елдер жалпы алғанда ұтылады», – деді Құсайынов.

Оның пікірінше, терең өңдеуді дамыту жасалатын құнның басым бөлігін Қазақстан ішінде қалдыруға мүмкіндік берер еді. Өнеркәсіптің өзінен бөлек, жұмыс орындарын құру және экономикаға қосымша үлес қосу туралы айтылып отыр.

Бұған дейін неміс D.A.R. Metall AG компаниясы Алатауда қалдықтарды өңдеумен айналысатыны белгілі болған: осында оқыңыз.