Қазақстан Ұлттық банкінің базалық мөлшерлемесі 16,25%-дан 15,75%-ға төмендегені 23 қазанда жарияланған болатын. Бұл қадам кредитті арзандатып, депозиттердің тиімділігін азайтқанымен, тұрғын үй нарығына әзірге әсер етпейді. Құрылыс және реновация саласының сарапшысы Диляра Сейтнурова BuildExpert Telegram-арнасында түсіндіргендей, ипотеканы шын мәнінде арзандату үшін мөлшерлемені әлдеқайда елеулі өзгерту қажет, ал қазір қазақстандықтарға ақша жинаған тиімдірек, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Сарапшының айтуынша, базалық мөлшерлеме 15,75% болған жағдайда және банктердің маржасын ескергенде, Қазақстанда құрылыс жобаларын қаржыландыру шамамен 20% мөлшерлемемен жүргізіледі. Құрылысшыларға кредит дәл осы пайызбен беріледі және бұл жоғары деңгей болып қала береді. Сәйкесінше, бұл көрсеткішті төмендету үшін Ұлттық банк мөлшерлемені одан әрі азайтуы керек.
«Жобалардың экономикасы мөлшерлеме 13–14%-дан төмендегенде ғана өзгере бастайды, бұл — 2028 жылдың көкжиегі. Сонымен қатар сала арзан кредитсіз де өсіп келеді. Тоғыз айда ЖІӨ 4,2%-ға өсті, Ұлттық банк құрылысты негізгі драйверлердің бірі деп атайды. Бюджет қаражатын есепке алмағанда, шикізаттық емес секторға инвестициялар 25%-ға өсті. Құрылысқа ақша келеді, бірақ ол банктерден емес, бюджеттен, квазимемлекеттік сектордан және меншікті қаражаттан келеді. Алматыдағы реновация үшін де қорытынды былтырғымен бірдей: жобалар МЖӘ және жеңілдік бағдарламаларының есебінен өмір сүріп отыр», — дейді Диляра Сейтнурова.
Ипотекамен тұрғын үй сатып алушылар үшін де өзгеріс символдық мәнге ие болды. «Егер банк төмендеуді кредит бағасына толық көшірсе, 20 млн теңгеге 20 жылға алынған нарықтық ипотека бойынша ай сайынғы төлем шамамен 8 мың теңгеге азаяды. Тұрғын үйдің қолжетімділігі осылайша артпайды», — дейді сарапшы.
Сонымен қатар ол Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесін төмендетуінен екі жақсы жаңалықты атап өтеді. Біріншіден, инфляция төмендеп келеді: оның деңгейі 12 ай қатарынан төмендеп, 9,3% шамасында ұсталып отыр. Екіншіден, халықтың инфляциялық күтулері азаюда — қазақстандықтар бағаның өсуін азырақ күтеді, бұл олардың экономикалық мінез-құлқына да әсер етеді. Мәселен, қыркүйекте күтулер бір айда 12,1%-дан 11,8%-ға төмендеп, ұзақ уақыттан бері алғаш рет 12% белгісінен төмендеді. Бұл қолайлы экономикалық жағдай күтілетінін, сондықтан халық пен бизнестің белсенділігі артатынын көрсетеді.
Алайда жағымсыз жаңалық та бар. «Ұлттық банк ескертеді: жыл соңында коммуналдық тарифтер бойынша төмен базаға байланысты инфляция жеделдеуі мүмкін. Еске салайын, 2025 жылдың қазанынан 2026 жылдың наурызына дейін мораторий қолданылып, тарифтер сол кезде 14%-ға төмендетілген болатын. Оның әсері қыста көрінеді. Депозит әзірге инфляциядан едәуір озып отыр. Бірінші жарнаны қазір төлеу мен тағы бір жыл жинақтау арасында таңдау жасап жүрген отбасы үшін арифметика әлі де асығыстықтың пайдасына шешілмейді», — деп қорытады Диляра Сейтнурова.