Қазақстан Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау қорытындысы бойынша өз қызметіндегі бес осал бағытты анықтады. Олардың қатарында — штаттан тыс қызметкерлердің ведомствоның ақпараттық жүйелеріне қол жеткізуі, кеден бекеттері қызметкерлерінің өкілеттіктерінің қиылысуы және жекелеген кедендік рәсімдерді әдейі созбалаңдату мүмкіндігі бар. Бұл туралы infohub.kz сайты хабарлайды.
Бірінші тәуекел еңбек шарты бойынша жұмысқа қабылданған қызметкерлерге қатысты. Олардың шарттарында міндеттері, сондай-ақ жұмысын бақылауға жауапты тұлғалар әрдайым нақты белгіленбеген. Мемлекеттік кірістер комитетінің пікірінше, бұл дискрециялық өкілеттіктерге жағдай туғызған.
Екінші тәуекел кеден бекеттерінен табылды. Қызметкерлер секторларға бөлінгенімен, олардың функционалдық міндеттері сәйкес келуі мүмкін еді. Мысалы, жолаушылар терминалының қызметкері көліктік немесе интеграцияланған бақылаумен айналысатын қызметкердің құқықтарына ие болды. МКК атап өткендей, соның салдарынан бір сектордың қызметкері басқа қызметкердің орнына, оның ішінде өз мүддесі немесе үшінші тұлғалардың мүддесі үшін шешім қабылдай алатын.
Үшінші тәуекел ақпараттық қауіпсіздікке қатысты. Еңбек шарты бойынша қабылданған мемлекеттік кірістер органдарының штаттан тыс қызметкерлері ведомствоның ақпараттық жүйелері мен ресурстарына қол жеткізе алды. МКК көрсеткендей, бұл ақпараттық қауіпсіздік жөніндегі техникалық құжаттаманы бұзған. Комитет қол жеткізу құқықтарын түгендеуден өткізіп, артық құқықтарды алып тастауды ұсынды.
Төртінші тәуекел кедендік сараптамаларды жүргізуге байланысты. Құжатта тергеу мен сот Алматы орталық кеден зертханасы бөлімінің қызметкерлері келісіп, сараптаманы жеделдеткені үшін пара алған жағдайларды анықтағаны айтылады. Тәуекелді жою үшін МКК зертхана аумағында адамдарды, көлікті және тауарларды өткізу мен есепке алуды реттеуді, сондай-ақ кедендік бақылау аймағын құруды қарастыруды ұсынды.
Бесінші тәуекел уақытша әкелу мерзімі өтіп кеткен автомобильдерге қатысты. МКК мұндай жағдайларда тексеру тәртібі мен мерзімдері реттелмегенін анықтады. Осының салдарынан кеден бекетінің немесе мемлекеттік кірістер департаментінің қызметкерлері сұрау жіберуді немесе жауап беруді әдейі созбалаңдата алатын, бұл комитеттің бағалауынша, сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтарына жағдай туғызған.
Талдау қорытындысы бойынша комитет анықталған тәуекелдерді жою жоспарын әзірледі. Ол кеден бекеттері қызметкерлерінің лауазымдық нұсқаулықтарын өзгертуді, штаттан тыс қызметкерлердің ақпараттық жүйелерге қол жеткізу құқықтарын тексеруді және кедендік рәсімдер үшін қосымша ережелер әзірлеуді көздеді.
Бөлек МКК орталық кеден зертханасының жұмыс істеу технологиялық схемасын бекітіп, онда кедендік бақылау аймағын құруды жоспарлады. Бұл іс-шараны орындау мерзімі 2025 жылдың желтоқсанына белгіленді.
Бұған дейін «Курсив» Ұлттық қауіпсіздік комитеті екі жазғы айда сыбайлас жемқорлықтың 200-ден астам фактісін ашқанын жазған болатын.