Brent маркалы мұнайдың бағасы баррель үшін 100 доллардан асты: Қызыл теңізде танкерлерге жасалған шабуылдар және Қазақстандағы өндірістің қысқаруы аясында котировкалар 7%-дан астамға өсті, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Континентаралық ICE биржасының мәліметінше, Brent мұнайының қыркүйектегі фьючерсі 7,2%-ға өсіп, баррель үшін 100,8 долларға жетті. Reuters агенттігі мұндай секірісті екі негізгі себеппен байланыстырады.
Біріншісі — Қызыл теңізде Иран қолдайтын хуситтердің екі саудиялық танкерге соққы беруі. Хуситтер — Йемендегі шиит азшылығының (зейдиттер) әскери-саяси тобы, «Ансар Аллаһ» деген атпен де белгілі. Олар елдің басым бөлігін, оның ішінде астана Сананы бақылайды және Йемен үкіметіне қарсы тұрады, Иранды Сауд Арабиясы, Израиль және АҚШ-пен аймақтық қақтығыста қолдайды.
Бұл шабуылдар Қызыл теңізден Үнді мұхитына шығуды бақылайтын және Ормуз бұғазынан кейінгі маңыздылығы бойынша екінші мұнай дәлізі саналатын Баб-әл-Мандеб кеме жолының жабылуына әкелуі мүмкін. АҚШ Президенті Дональд Трамп кез келген одан әрі шабуылдар үшін «Иранды жауапкершілікке тартуға» уәде берді.
Бұған дейін, дүйсенбіде, хуситтер Сауд Арабиясына қарсы әскери-теңіз блокадасын енгізгенін мәлімдеді. Сауд Арабиясы Иран Ормуз бұғазын жапқандықтан, мұнайды құбыр арқылы бағыттап жүрген еді. Иран хуситтерге Қызыл теңізге апаратын Баб-әл-Мандеб бұғазын жабу үшін қысым көрсетті, егер АҚШ екі ел арасындағы уақытша бітім екі апта бұрын бұзылғаннан кейін ирандық энергетикалық инфрақұрылымға шабуылдауды жалғастырса.
Баға өсуінің екінші себебі — Қазақстандағы мұнай өндірісінің қысқаруы. 21 шілдеден бастап Каспий құбыр консорциумы (КТК) Новороссийск маңындағы теңіз терминалында танкерлерге шикізат тиеу тоқтатылғаннан кейін Қазақстаннан мұнай қабылдауды тоқтатты. Энергетика министрлігі тоқтауды ұшқышсыз аппараттардың шабуылдарынан кейін кемелер мен экипаждардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету қажеттілігімен түсіндірді. Резервуарлардың толуына байланысты мұнай өндіруші компаниялар өндірісті қысқартуға мәжбүр болды: 22 шілдеде Қазақстанда өндіріс 21,3%-ға төмендеп, тәулігіне 1,63 млн баррельді құрады, ал Теңіз кен орнында — екі еседен астам. Қазақстан мұнай экспортының шамамен 80% КТК арқылы өтеді.
КТК объектілері мен онымен байланысты танкерлер бірнеше рет шабуылға ұшырады. 2025 жылдың ақпан айында жеті дрон «Кропоткинская» атты ең ірі мұнай айдау станциясын зақымдады, содан кейін жүйенің өткізу қабілеті 30–40%-ға төмендеді. Қараша айында экипажсыз катерлер теңіз терминалының бір шалғай бекіткіш құрылғысын істен шығарды. 2026 жылдың шілдесінде шабуылдардың жаңа сериясы болды: 17 шілдеде терминалға бет алған Nordic Zenith танкері, 19 шілдеде қазақстандық мұнай тиеп жатқан ASIA және NISSOS IOS, ал 20 шілдеде NELSA танкері зақымданды. Осыдан кейін мұнай тиеу мен қабылдауды тоқтатуға тура келді.