InfoHub Logo

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі төрағасының орынбасары Олжас Қизатов қазақстандықтарға несие мен бөліп төлеуге мақұлдау алудың неге қиындағанын түсіндірді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Үкімет отырысынан тыс жерде Қизатовтан соңғы кезде қазақстандықтардың бөліп төлеуге және тұтынушылық несиелерге өтініштерінің жиі қабылданбайтыны туралы шағымданатыны туралы сұралды. Журналистер несиеленуді азайту шараларынан кейін мақұлдау алу айтарлықтай қиындағанын атап өтті.

Қизатовтың айтуынша, бірнеше жыл бұрын кепілсіз тұтынушылық несиелер жылына 35-40 пайызға өскен. Бұл, оның сөзіне қарағанда, қаржылық жағынан тұрақсыз қарыз алушылардың да несие алуына әкелген.

«Қаржылық жағынан тұрақты қарыз алушыларға ғана берілуі тиіс»

«Біз тұтынушылық несиелер зиян емес деген ұстанымдамыз. Олар берілуі керек, бірақ қаржылық жағынан тұрақты қарыз алушыларға. Жаңа несие ескі несиелерді қайта қаржыландыру үшін пайдаланылмауы керек. Егер бұл тұтынушылық несие болса, онда ол тұтыну үшін пайдаланылуы керек: тұрмыстық техника сатып алу, үйді жөндеу және т.б.», - деді Қизатов.

Ол несиеленумен күрес үшін шектеулер енгізілгенін түсіндірді. Егер қарыз алушының мерзімі өткен несиесі болса, ол ескі мерзімді өтеу үшін банкте немесе микроқаржы ұйымында жаңа несие ала алмайды.

«Заң деңгейінде бұл 90 күннен астам мерзімі өткен берешек болды – сонда сізге жаңа несие берілмейді. НҚА деңгейінде біз оны одан әрі қатайттық: банктер үшін бұл 30 күннен астам мерзімі өткен берешек, микроқаржы ұйымдары үшін – бір күннен астам», - деп хабарлады ҚР ҚНРДА төрағасының орынбасары.

Оның айтуынша, бұл шара өте қатаң, бірақ банктер мен МҚҰ тек қаржылық жағынан тұрақты қарыз алушыларға тұтынушылық несиелер бергені үшін қажет болды.

«Осылай істеу керек болды»

«Біз банктер мен микроқаржы ұйымдарының скорингтік модельдері осы тұтынушылық несиелерді тек қаржылық жағынан тұрақты қарыз алушыларға берілетіндей етіп бапталуын қамтамасыз етуіміз керек болды», - деді Қизатов.

Ол қабылданған шаралардан кейін кепілсіз тұтынушылық несиелердің өсімі баяулағанын атап өтті. Егер 2021-2024 жылдары олар орташа есеппен жылына 35-40 пайызға өссе, 2025 жылы өсім 14 пайызды, ал 2026 жылдың басынан бері – 1,2 пайызды құрады.

«Яғни, біз кепілсіз тұтынушылық несиелердің сапалы теңгерімді өсімін қамтамасыз еттік. Біздің міндетіміз теңгерімді сапалы өсімді қамтамасыз ету болды», - деп мәлімдеді ол.

Сонымен қатар, Қизатовтың айтуынша, әзірге одан әрі қатайту бойынша жаңа шаралар жоспарланбауда.

«Жағдайды бақылап, мониторинг етеміз, ол қалай дамитынын көреміз. Егер тұтынушылық қарыздар портфелі жақсарса, онда қандай да бір шаралар қабылдауға дайынбыз», - деп қосты ҚР ҚНРДА төрағасының орынбасары.