АҚШ Энергетика министрлігіне қарасты SLAC ұлттық үдеткіш зертханасының жетекшілігімен халықаралық зерттеу тобы альтермагнетизмнің — магнетизмнің үшінші іргелі түрінің — бар екеніне сенімді дәлел алды. Физиктердің жұмыс нәтижелері беделді «Science» ғылыми журналында жарияланды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Шамамен 90 жыл бойы ғылым әлемі магниттік материалдарды тек екі санатқа бөліп келді: электрондар спині бір бағытқа бағытталған ферромагнетиктер және спиндері қарама-қарсы орналасып, магнит өрісін өзара сөндіретін антиферромагнетиктер. Заттың жаңа күйі осы екі кластың құнды қасиеттерін ұштастыра отырып, тұрақтылықты сақтайды және спиндік токтарды өткізеді.
Зерттеу нысаны ретінде мамандар ұзақ уақыт қарапайым антиферромагнетиктер қатарына жатқызылып келген марганец теллуридін таңдады. Тәжірибелер Францияда Еуропалық синхротрондық сәулелену орталығының ID32 шоғырында поляризацияланған рентген сәулелерін пайдалану арқылы жүргізілді.
Ғалымдар қарама-қарсы спиндердің айналасындағы кристалдық тор өзара бұрылып, хиральділікті — магниттік құрылымның айналық асимметриясын — қалыптастыратынын анықтады. Материал сол және оң жақ дөңгелек поляризациялы сәулелерді әртүрлі шашыратып, оның жаңа класқа жататынын бірмәнді көрсетті. 2025 жылғы қайталама тесттер эффектіні толық қайта жаңғыртты.
Ашылым спинтрониканың бұрыннан келе жатқан мәселесін шешеді: альтермагнетиктер сыртқы кедергілерге төзімді, сонымен қатар деректерді оқу үшін спин-поляризацияланған токтарды генерациялай алады. Болашақта бұл чиптер мен деректерді өңдеу орталықтарының жұмысын жылдамдатады.