Тұсаукесер — баланың алғаш өз аяғымен қадам басқанын мерекелейтін салт. Баланың аяғына ала жіп байланып, оны абыройлы, жүрісі жеңіл адам кеседі. Мағынасы терең: бала өмір жолында сүрінбесін, тұсалмасын, алға жүрсін.
Төменде тұсаукесер тойына арналған тілектер, тұсау кесу жыры және ата-анаға айтылатын құттықтаулар берілген.
Тұсау кесу жыры
Тұсауыңды кесемін,
Жүре көр, балам, жүре көр.
Аяғыңа күш бітсін,
Түзу жолмен жүре бер.
Ала жіпті кестім мен,
Алаң жолың болмасын.
Қадамыңды санамай,
Алға баса берсін бұл басың!
Сүрінбе де, жығылма,
Жығылсаң да жыламай тұр.
Тұрып қайта жүре бер —
Ер жігіттің жолы бұл!
Жүре бер, балам, жүре бер,
Атаңның жолын біле бер.
Елің үшін еңбек ет,
Халқыңа қызмет ете бер!
Тұсау кестім, тұсау кестім,
Алаң жіпті үзіп кестім.
Балам жүрсін жеңіл басып,
Ешбір кедергіден өтсін.
Аяғың құтты болсын,
Жүрген жерің нұрлы болсын.
Басқан ізің берекелі,
Барған жерің құтты болсын!
Тұсаукесерге арналған бата
Уа, Жаратқан, бұл баланың
Тұсауын кестік бүгін біз.
Жүрер жолын жеңіл қыл,
Кедергіден сақта, күн-түн біз.
Аяғы құтты болсын,
Ақыл-есі тұнық болсын.
Ата-анасының қызығын
Көрсететін ұл болсын!
Ұзақ ғұмыр бер оған,
Ел танитын ер бол деп.
Басқан ізі береке,
Барған жері төр болсын!
Әумин!
Тұсаукесер тойына қысқа тілек
Тұсаукесерің құтты болсын, балақай! Аяғың құтты, жолың ашық болсын. Өмірде ешқашан тұсалма, әрқашан алға жүр!
Бүгін кішкентай екі аяқ үлкен жолға шықты. Сол жол ұзақ, тегіс және берекелі болсын!
Тұсау кесілді — енді алға! Балаң аман-есен өсіп, ата-анасының арманын ақтасын. Құтты болсын!
Ата-анаға арналған құттықтау
Ата-ана, тұсаукесер тойларың құтты болсын! Балаларың алғаш қадам басты — бұл сендер үшін де жаңа кезең. Оның әр қадамын қуанышпен санаңдар!
Балаларыңның бірінші қадамы — сендердің еңбектеріңнің бірінші жемісі. Алдағы қадамдары да осылай қуанышты болсын!
Бүгін тұсау кестіңдер, ертең мектепке, одан кейін тойға апарасыңдар. Сол күндердің бәрін аман-есен көріңдер!
Тұсаукесерге қысқа құттықтау (SMS үлгісі)
Тұсаукесерің құтты болсын! Аяғың құтты, жолың ашық болсын!
Балаң жеңіл жүрсін, алға жүрсін! Той құтты болсын!
Тұсау кесілді — бақыт жолы ашылды! Құтты болсын!
Кішкентай қадамдарың үлкен жетістікке апарсын. Құтты болсын!
Жиі қойылатын сұрақтар
Тұсау кесуді кім жасайды?
Тұсауды әдетте ел ішінде абыройлы, жүрісі жеңіл, ісі оңға басқан адам кеседі. Халық: «Кімнің тұсауын кессе, бала соған тартады» деп сенеді.
Ала жіп неге қолданылады?
Ала жіп — өмірдегі қара мен ақтың, қиындық пен жеңілдіктің символы. Оны кесу — балаға бұл екеуін де жеңу тілегін білдіреді.
Тұсаукесер қашан жасалады?
Бала алғаш өз бетінше бірнеше қадам басқан кезде, әдетте 9 айдан 1,5 жасқа дейінгі аралықта жасалады. Нақты жасы бекітілмеген.