2022 ж. 12 тамыз
Мықты бол
«Қайран менің өз үйім — кең сарайдай боз үйім!» деп Жиренше шешен босқа айтпаған екен ғой. «Кішкене ғана жер үй қандай кең, қандай салқын қандай таза!» — деп дөң...
2022 ж. 12 тамыз
Ғабең туралы бір ауыз сөз
Ел, жер, ер. Құдіретті үш ұғым. Қасиетті үш таған. Өйткені Ел құдіретті. Жер киелі, Ер қасиетті болмақ. Киелі топыраққа кіндік қаны тамған ардақты азаматын Елі алақанында аялайды. Сондықтан киелі Ж...
2022 ж. 12 тамыз
Тұтанбай қалған өрт
Омбыдан қайтып баяғы елге келсем, мұнда да азан-қазан. Бұл елде екі үлкен ру бар болатын. Бірі Керей, бірі Матақай рулары. Осы екі рудың басшылары ру таласын қоздырып, елді бір-біріне қарсы атыстыр...
2022 ж. 12 тамыз
Кішіқұм
Мың шақырымдай жол жүріп, көшпелі қазақ елінің шел сахарасын көктей етіп келген маған Кішіқұмдағы ауылдар онша тосырқарлықтай болып көрінбеді: Белес-белес құмдары ғана болмаса, қалпы да, салты да б...
2022 ж. 12 тамыз
Тұңғыш еңбек
Сағила қайтыс болғаннан кейін қайнымда бір жеті болдым. Жолда ауылға соғып, он күнінде Федоровкаға қайта оралдым. Мен жоқта мектеп өмірінде екі түрлі жаңалық болыпты, Баяғы Петропавловскідегі Тенан...
2022 ж. 12 тамыз
Қара бақсының хикаясы
Мен әлденеше ылау алмастырып сапар шеккелі жеті күндей болған. Ұшы-қиыры жоқ, құлазып жатқан меңіреу даламен жүріп келемін. Осы дала елсіз жерінде «құс ұшпас, құлан жортпас» шел сахарағ...
2022 ж. 12 тамыз
Бақытсыз күндердің бірі
Мен ауру болсам да, жазушылық жұмысымды тастай алмадым. 1913 жылы 21 февраль күні орыс патшасы Романовтар ұрпағының патша болып таққа отырғанына үш жүз жыл толуына байланысты Федоровкада поп, кулак...
2022 ж. 12 тамыз
Үлгілі бала
«Үлгілі тәржімә» қолға тигеннен кейін мен енді бастауыш мектеп үшін хрестоматия құрастыруға кірістім. Мұнда мен ең алдымен Ыбырай Алтынсариннің хрестоматияларын үлгі еттім. Өйткені Ыбыр...
2022 ж. 12 тамыз
Қостанайдан хат
Мен Нілді мектебінен Петропавловскідегі екі класты орысша-қазақша мектепке баруға тиісті болдым. Мұнда келгеннен кейін оқу да басталып қалды. Менің бұл қалада таныстарым жоқ еді. Келген кезде Омбыд...
2022 ж. 12 тамыз
Қилы кезеңдер
Астыртын үйірмеде ауылда бір ай жарымдай болғаннан кейін мен Петропавл уезі Полуден болысындағы Нілді болыстық мектебіне оқытушы болып тағайындалып, сол мектепке жүріп кеттім.
2022 ж. 12 тамыз
Орыс жұмысшыларының қазақ кедейлеріне хаты
1914 жылы еді. Соғыс басталды. Көршілес орыс шаруаларынан армия қатарына алынған орыс жігіттері күн сайын топ-тобымен соғысқа кетіп жатты. Көп кешікпей-ақ орыс селоларында кемпір-шал, әйел, бала-ша...
2022 ж. 12 тамыз
Сәкен Сейфуллин - ел деп еңіреген ер
Қазіргі кезең — тәуелсіздіктің көк байрағын көтеріп, егеменді дербес мемлекетіміздің керегесін үмітпен жайған нағыз сын кезең. Өйткені бұрынғы аяқта тұсау, мойында қамыт, білекте бұғау тұрған...
2022 ж. 12 тамыз
Надандық құрбаны
Осы ұзақ сапарымда менің атқосшыдан жолым болды. Әлгі ауылдан ерген атшы да бір кезде болысқа шабарман болған өзінің айтуынша, «ат арқасына ерте мінген талай жерді шарлап, дүние көрген»...
2022 ж. 11 тамыз
Көгаршын мен таған
Бір таған көгаршындардың даяр тамақта, жылы орында тұратұғынын көрді де, жүнін ақ бояумен бояп оларға келіп қосылды. Көгаршындар өздерінің, бір тұқымына қисап етіп араларына кіргізді. Түнде таған ө...
2022 ж. 11 тамыз
Ақымақ теке
Бір теке шөлдеп, таңертең бұлаққа түсіп су ішті дағы қайтадан шыға алмай бақыра бастады. Оның даусын естіп түлкі келіп айтты: егерде сенің иегіндегі сақалыңның қисабы сайын басыңда ақыл болса, сен ...
2022 ж. 11 тамыз
Мұжық пен қоян
Бір мұжық далада келе жатып, бір шоқтың түбінде ұйықтап жатқан қоянды көріп қуанып айтты: мына қоянды ұстап алып, базарға апарып сатып, алған ақшама тауық сатып аламын. Тауықтарды өсіріп сатып, алғ...
2022 ж. 11 тамыз
Құмырысқа мен көгаршын
Бір құмырсқа сусап су ішуге өзенге түсті. Бишараны толқын соғып суға кетіп қала жазды. Сол мезгілде аузында тістеген бұтағы бар бір көгаршын, суға кетіп бара жатқан көрді дағы, аяп бұтағын оның үст...
2022 ж. 11 тамыз
Шал мен өлім
Бишара шал ормандағы ағаштан бір арқа шөпшек жинап алып үйіне қайтты. Шал шаршап, отынды алып баруға шамасы келмей, арқасындағы отынды жерге қойды дағы айтты: Я, құдайым! Мұндай ғұмыр бергенше, мағ...
2022 ж. 11 тамыз
Арыстан, есек және түлкі
Арыстан есек және түлкі жолдас болып аң аулауға шықты. Аулап алған аңын арыстан есекке бөл деді. Есек байғұс ақкөңілмен барлық аңды тегіс етіп үшке бөліп, енді ала беріңдер деді. Арыстан ашуланып е...
2022 ж. 11 тамыз
Түлкі мен теке
Далада жүгіріп келе жатқан, бір түлкі аңдаусыз да құдыққа түсіп кетіп, қапаланып құдықтың ішінде отырды. Бір теке келе жатып құдықтағы түлкіні көрді де: не қып отырсың, жаным? деді. Түлкі дем алып ...
2022 ж. 11 тамыз
Тырна мен көкқұтан
Бір шалшықта бір көкқұтан мен тырна мекен қып тұрыпты. Тырна шалшықтың бір шетінде, көкқұтан бір шетінде. Тырна жалғыз тұруға қапаланып, көкқұтанға барып айтты: мен сені өзіме айттыра келдім. Маған...
2022 ж. 11 тамыз
Қасқыр мен кемпір
Ақ қасқыр ауылды торып жүріп бір үйде жылап жатқан бір баланың, даусын есітті. Оны уатып, жылама, жыласаң қасқырға берем деген бір кемпірдің даусын естіді. Қасқыр сол үйге жақындап, жасырынып қорас...
2022 ж. 11 тамыз
Байлық
Бір жарлы жас жігіт езінің бұрынғы мұғаліміне жолығып, өзінің кедейлігі жайынан арыз қылып айтты: менімен бірге оқыған жолдас шәкірттердің біразы бұл кезде байып, біразы халыққа белгілі адам болып ...
2022 ж. 11 тамыз
Орындалған арман
(Мемуарлық шығарма)