InfoHub Logo

Amerıkalyqtardyń "Artemıda-2" mısıasy arqyly Aıǵa qaıta ushýynyń syry ashyldy. Bul tek ǵylymı jańalyq emes, strategıalyq maqsattar men resýrstardy ıgerý josparymen baılanysty bolyp shyqty.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Aıǵa 54 jyldan keıin adam ushary jurtshylyqty taǵy da tańǵaldyrdy. "Artemıda-2" mısıasynyń astronavttary Jerden eń alys qashyqtyqqa ushyp, Aıdyń arǵy betin aınalyp ótti. Bul – adamzattyń ǵaryshty ıgerý tarıhyndaǵy mańyzdy qadam.

Jańa rekordtar men ǵylymı zertteýler

"Artemıda-2" ekıpajy, quramynda Rıd Ýaızman, Vıktor Glover, Krıstına Koh jáne kanadalyq Djeremı Hansen bar, 1970 jyly "Apolon-13" ornatqan rekordty jańartty. Olar Jerden 406 771 shaqyrym qashyqtyqqa jetip, buryn-sońdy bolmaǵan jańa rekord ornatty. Bul burynǵy rekordtan shamamen 6,5 myń shaqyrymǵa artyq.

Aıdyń arǵy betine jaqyn ushý kezinde astronavtar 6 550 shaqyrym qashyqtyqqa deıin jaqyndap, onyń betin muqıat zerttedi. Olar árbir saı men tasty egjeı-tegjeıli sýretke túsirip, kórgenderin aýdıoǵa jazyp otyrdy. Sondaı-aq, eskızder men sýretter saldy. Bul derekter Aıdyń geologıasyn jáne tarıhyn tereńirek túsinýge kómektesedi.

Aıdy zertteýdiń strategıalyq mańyzy

Amerıka bastaǵan Batys álemi Aıdyń resýrstaryn ıgerýge basa nazar aýdarýda. Aı qazir eshkimniń menshiginde bolmaǵandyqtan, ony birinshi bolyp ıgere bastaǵan el sol resýrstarǵa ıelik etýi múmkin. Bul "birinshi keldi – birinshi aldy" qaǵıdatyna negizdelgen.

Sonymen qatar, bul mısıa kelesi býyn ǵarysh kemelerin jasaýǵa qajetti tehnologıalardy synaýǵa múmkindik beredi. Aıdyń polárlik aımaqtaryndaǵy muz qorlary bolashaq bazalar qurý úshin sý, ottegi jáne janarmaı kózi retinde qarastyrylýda.

Gelıı-3 jáne astronomıalyq múmkindikter

AQSH-tyń Aıǵa asyǵýynyń taǵy bir sebebi – gelıı-3 resýrsyn ıgerý. Jer betinde óte sırek kezdesetin bul ızotoptyń baǵasy shamamen 20 mıllıon dollar turady. Gelıı-3 bolashaqta termoıadrolyq elektr stansıalary úshin otyn retinde qoldanylýy múmkin. Ol sondaı-aq kvanttyq kompúterlerdi salqyndatý júıelerinde qoldanylady.

Aıdyń arǵy betindegi kraterlerge radıoteleskop ornatý arqyly ǵalymdar Ǵalamdy jaqsyraq zertteı alady. Jerdegi radıoshýyl men ıonosferanyń kedergilerinen qutylyp, ǵalamnyń erte kezeńderi týraly qundy aqparat alýǵa bolady.

Qazirgi tańda "Aı báıgesinde" AQSH pen Qytaı negizgi oıynshylar bolyp otyr. Eki el de Aıdyń ońtústik polúsin ıgerýge nıetti. Bul jarys aldaǵy ýaqytta da jalǵasa beretini sózsiz.