Germanıanyń ońshyl «Álternatıv for Germany» (AfD) partıasynyń parlamenttegi jetekshisiniń orynbasary Beatrıks fon Storhtyń aıtýynsha, partıa bılikke «óte, óte jaqyn». Bul — shyǵystaǵy Saksonıa-Anhalt federaldy jerindegi saılaýdaǵy tarıhı jeńisten keıin aıtyldy. Jeksenbidegi aldyn ala nátıjeler boıynsha, partıa daýystardyń 43,8 paıyzyn jınap, absolútti kópshilikke úsh oryn jetpeı qaldy. Endi AfD basqarý úshin basqa partıalar men jekelegen depýtattardyń qoldaýyn izdeýde.
Germanıanyń kóptegen saıası partıalary AfD-men jumys isteýden bas tartqanymen, fon Storh qarsylastaryn kelissózderge shaqyryp: «Siz halyqtyń daýysyn qabyldamaımyn dep aıta almaısyz», — dedi. Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan beri Germanıada eshbir ońshyl partıa jer deńgeıinde bılikke kelmegen. Al jer deńgeıindegi bılik polısıa men jergilikti bilim berý salasyndaǵy ókilettikterdi beredi.
Fon Storh, eger partıalar AfD-men jumys isteýden bas tartsa, «onda biz aýyr daǵdarysqa ushyrap, jańa saılaý ótkizýge májbúr bolýymyz múmkin», — dep eskertti. Onyń pikirin Saksonıa-Anhalttaǵy AfD jetekshisi Ýlrıh Zıgmýnd qoldady. Dúısenbidegi baspasóz máslıhatynda ol partıa «basqarýǵa aıqyn mandat» alǵanyn málimdedi.
Saksonıa-Anhalttyń halqy 2,1 mıllıon adamdy quraıdy. Jerdegi AfD-ny ishki barlaý qyzmeti «ońshyl ekstremıstik» dep baǵalaıdy, biraq 35 jastaǵy Zıgmýnd bul jikteýdi joqqa shyǵarady. Zıgmýndtyń aıtýynsha, basqa partıalarmen kelissózder jeksenbi kúni keshke bastalǵan jáne birneshe kún nemese aptaǵa sozylýy múmkin. «Biz aldymen barlyǵyna qol sozamyz, konsýltasıalar ótkizemiz, sodan keıin jekelegen parlamenttik toptar nemese depýtattar bizge kómektesýge daıyn bola ma, sony kóremiz», — dep qosty ol.
Qazirgi ýaqytta AfD 83 oryndyq jer parlamentinde absolútti kópshilik úshin qajet 42 orynnyń ornyna 39 orynǵa ıe bolýda, degenmen nátıje áli tolyq rastalǵan joq. Fon Storh BBC-ge AfD konservatıvtik CDU tobynyń jekelegen múshelerimen sóılesip jatqanyn aıtty. CDU — jerdegi qazirgi koalısıanyń da, Germanıa úkimetiniń de eń iri partıasy. Fon Storhtyń aıtýynsha, bul adamdar «óz partıasyna óte, óte narazy». Saksonıa-Anhaltta CDU aldyn ala nátıjeler boıynsha daýystardyń 17,2 paıyzyn alǵan.
Bir ıdeıa — shaǵyn BSW partıasy AfD-ǵa azshylyq úkimetin qurýǵa jasyryn qoldaý kórsete alatyn beıresmı kelisim jasaý múmkindigi talqylanýda. Solshyl popýlısik BSW bes orynǵa ıe bolýy múmkin, ol da kóshi-qon máselesinde qatań ustanymda jáne reseılik gaz ımportyn qoldaıdy. AfD basqa partıalarmen sóılesýge daıyn ekenin bildirdi, biraq BSW-den basqa barlyq partıalar ońshyl AfD-men yntymaqtasýdan bas tartady.
AfD jalpyulttyq saýalnamalarda kansler Frıdrıh Mers bastaǵan bıleýshi konservatorlar men sosıal-demokrattardan ozyp tur, biraq olardyń negizgi aımaǵy — shyǵys jerler. Olar kórshi Túrıngıadaǵy 2024 jylǵy saılaýda da jeńiske jetken, biraq bılikke jetý úshin jetkilikti oryn ala almaǵan. AfD saıasatynyń ishinde «remıgrasıa» jospary óte daýly, ol kóbinese mıgranttardy jappaı deportasıalaý dep túsiniledi, degenmen partıa bul qylmyskerler men elde zańsyz júrgenderdi deportasıalaýdy bildiredi deıdi.