InfoHub Logo

Almatynyń dál ortalyǵynda ornalasqan tarıhı «Qyzyl Tań» mata úıi úlken ózgeristerge daıyn. Bul ǵımarat endi tek saýda orny ǵana emes, halyqaralyq sán jáne dızaın ortalyǵy bolyp qaıta jańǵyrmaq. Jobanyń qandaı bolatyny jáne oǵan qansha qarajat ketetini týraly tolyǵyraq bildik.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

«Qyzyl Tań» ǵımaratynyń taǵdyry

Bul ǵımarat aınalasynda sońǵy jyldary kóptegen pikirtalas boldy. Burynǵy jalgerlerdi májbúrlep shyǵarý jáne ǵımarattyń buzylatyny týraly qaýesetter kópshilikti alańdatty. Alaıda, qala bıligi ǵımarat saqtalyp, qalpyna keltiriletinin rastady.

«Qyzyl Tań» 2004 jyldan beri jekemenshik «Qyzyl Tań Mata Úıi» JSHS-niń senimgerlik basqarýynda boldy. Biraq 2023 jyly sot kelisimshartty buzdy. Sebebi, kompanıa ǵımaratty qalpyna keltirý mindettemelerin oryndamaǵan. Bes jylǵa sozylǵan sot prosesinen keıin ǵımarat Almaty Creative JSHS-ne berildi. Sot sheshimine qaramastan, ǵımaratty bosatý prosesi uzaqqa sozyldy. Tipti 2026 jyldyń qańtarynda da burynǵy jalgerler óz oryndarynda boldy.

Aqparatqa súıensek, sáýirdiń 16-synda Almaty týrızm basqarmasy ǵımarattyń jalgerlerden tolyq bosatylǵanyn habarlady.

«Qyzyl Tańda» ne paıda bolady?

Jóndeý jumystary aıaqtalǵannan keıin ǵımarat zamanaýı sán habyna aınalady dep kútilýde. Munda sán ındýstrıasyn, dızaındy jáne qolónerdi damytýǵa baǵyttalǵan shyǵarmashylyq ortalyq qurý josparlanýda. Obyqty dúkenderdiń ornyna qazaqstandyq dızaınerler men qolónershilerdi qoldaý alańy jasalmaq.

Bul hab tolyqqandy ekojúıe retinde jumys isteıdi: ıdeıany ázirleýden bastap, daıyn ónimdi satýǵa deıin. Bılik bul arqyly jergilikti brendterdiń halyqaralyq deńgeıge shyǵýyna kómektesýdi kózdeıdi.

Joba aıasynda hab dızaınerlerge, jergilikti brendterge, qolónershilerge jáne shyǵarmashylyq toptarǵa arnalǵan ınfraqurylymmen qamtamasyz etiledi. Sondaı-aq, ónimdi ázirleýden bastap, ony ilgeriletý jáne komersıalandyrýǵa deıingi tolyq sıkldi qamtıdy.

Jospar boıynsha, hab kelesi múmkindikterdi beredi:

Jobany ázirleý kezinde bılik halyqaralyq tájirıbege súıendi: eýropalyq klasterler (Amsterdamdaǵy Fashion for Good, Londondaǵy Design District) jáne azıalyq habtar (Seýldegi DDP, Gonkongtaǵy PMQ). Ákimdik mundaı platformanyń otandyq sán ındýstrıasynyń eksportyn arttyratynyna senimdi.

«Qyzyl Tań» ǵımaratyn jóndeýge qansha qarajat ketedi?

Hab qurylmas buryn ǵımaratty restavrasıalaý josparlanýda. Basqarmanyń habarlaýynsha, joba qazirgi tańda júzege asyrý satysynda.

«Normatıvtik-jobalyq qujattamaǵa sáıkes, jóndeý-restavrasıa jumystarynyń somasy 572,2 mıllıon teńgege baǵalanady», – dep habarlady basqarma.

Ázirge merdiger tańdalmaǵan. Ol ashyq konkýrs arqyly anyqtalady. Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi ǵylymı-jobalyq qujattamany keliskenimen, ǵımarattyń ıntereri men dızaıny bul qujatqa enbegen. Mamandar bul sheshimderdi keıinirek daıyndaıtyny aıtyldy.

Qashan bastalady jáne qashan aıaqtalady?

Basqarma ǵımaratty restavrasıalaý jumystary áli bastalmaǵanyn habarlady. Qazirgi ýaqytta nysanda jóndeýge daıyndyq júrgizilýde. Atap aıtqanda:

Bul bolashaqta avarıalyq jaǵdaılardy boldyrmaýǵa kómektesedi. Jumystardyń naqty kestesi keıinirek jarıalanady.

«Qyzyl Tańnyń» ishinde ne bolady?

Basqarmanyń jaýabynda ǵımarat ishinde kelesiler ornalastyrylatyny naqtylandy:

«Bul nysan mádenı-kórmelik fýnksıany ǵana emes, ekonomıkalyq fýnksıany da atqarady. Ol kreatıvti kásipkerlikti damytý jáne qazaqstandyq dızaınerler men brendterdi ishki jáne syrtqy naryqtarda júıeli túrde ilgeriletý úshin platforma bolyp tabylady. Eksportqa jáne halyqaralyq sán ındýstrıasyna ıntegrasıalanýǵa baǵyttalady», – dep qorytyndylady basqarma.

«Qyzyl Tań» mata úıi týraly ne bilý kerek?

Almaty týrızm basqarmasynyń habarlaýynsha, «Qyzyl Tań» mata úıi – Almatynyń sáýlet eskertkishi. Ol 1896 jyly Vernyı qalasynyń XIX ǵasyrdyń sońyndaǵy bas sáýletshisi Pol Gýrdeniń jobasymen salynǵan. 1912 jyly sáýletshi Andreı Zenkov ǵımaratty ishinara qaıta qurdy. Bastapqyda bul saýda úıi saýdager Ysqaq Ǵabdýálıevke tıesili bolǵan.

Keńes dáýirinde munda áskerı basqarý organdary ornalasqan, 1931 jyldan bastap «Torgsın» dúkeni boldy. 1979 jyly ǵımarat tarıh jáne mádenıet eskertkishi bolyp tanyldy, al 1981 jyly restavrasıadan keıin munda «Qyzyl Tań» mata dúkeni ashyldy.

Endi bul ǵımarattyń tarıhynda jańa taraý bastalady dep kútilýde.