Artyq salmaq barlyq qaterli isik jaǵdaıynyń 10%-dan astamymen baılanysty bolýy múmkin — 2026 jylǵy zertteý avtorlary osyndaı qorytyndy jasady. Jańa derekter semizdiktiń onkologıalyq aýrýlarǵa áserin qaıta qaraýǵa májbúrleıdi jáne salmaqty baqylaýdyń aldyn alýdyń negizgi ádisi retindegi mańyzyn atap kórsetedi, dep habarlaıdy inbusiness.kz.
Nátıjeler jaıynda M. V. Lomonosov atyndaǵy MMÝ ýnıversıtettik klınıkasynyń endokrınology, medısına ǵylymdarynyń doktory Zýhra Pavlova aıtty. Onyń aıtýynsha, buryn semizdik qaterli isiktiń shamamen 5,5% jaǵdaıyna baılanysty dep sanalǵan, alaıda jańa esepteýler kórsetkishti shamamen 11,5% kórsetip otyr. «Basqasha aıtqanda, árbir onynshy onkologıalyq aýrý jaǵdaıy Mamyr tininiń artyq bolýymen baılanysty bolýy múmkin», — dep túsindirdi ol.
Zertteý avtorlary burynǵy baǵalaýlar máseleniń aýqymyn jete baǵalamaǵanyn túsindiredi. Qaıta taldaý kezinde birneshe faktor eskerildi: qaterli isik kúnder nemese aptalar ishinde damymaıdy — salmaq qosý men aýrýdyń paıda bolýy arasynda jyldar ótýi múmkin, bul buryn dál eseptelmegen. Sonymen qatar, keıbir qaterli isik túrleri dıagnoz qoıylǵanǵa deıin salmaq joǵaltýǵa ákeledi, osyǵan baılanysty statısıka qatelesip baılanys joq dep kórsetýi múmkin edi. Sondaı-aq, artyq salmaqtyń taralýy týraly dálirek derekter paıdalanyldy. Qaıta esepteýden keıin semizdiktiń onkologıaǵa qosqan úlesi eki esege jýyq joǵary bolyp shyqty.
Zertteý kórsetkendeı, áıelder osal topqa jatady: semizdikke baılanysty qaterli isik jaǵdaılarynyń úlesi áıelder arasynda erlerge qaraǵanda joǵary. Bul táýeldilik ásirese gormondyq isikterde anyq baıqalady. Mamyr tini gormondyq tepe-teńdikti retteýge belsendi qatysady, al tepe-teńdiktiń ózgerýi onkologıanyń damý yqtımaldyǵyn arttyrýy múmkin.
Mamandar atap ótkendeı, Mamyr tini — jaı ǵana energıa qory emes, búkil aǵzaǵa áser etetin tolyqqandy endokrındik organ. «Mamyr tini sozylmaly qabynýdy qoldap, ınsýlın men ósý faktorlarynyń deńgeıin kóterýge yqpal etedi, sondaı-aq gormondyq tepe-teńdikke áser etedi. Dál osy prosester qaterli isikterdiń paıda bolýy men damýyna qolaıly jaǵdaı jasaýy múmkin», — dedi Zýhra Pavlova.
Dene salmaǵyn baqylaý qoǵam deńgeıinde qaterli isiktiń aldyn alýdyń eń tıimdi ádisteriniń biri bolyp qala beredi. Salaýatty salmaqty saqtaý tolyq qorǵanysqa kepildik bermeıdi, biraq túzetiletin qaýip faktorlarynyń eń mańyzdylarynyń biriniń áserin edáýir tómendetýge múmkindik beredi.