Birikken Ulttar Uıymynyń komıteti memleketterdiń transatlantıkalyq qul saýdasy úshin ótemaqy tóleý múmkindigin qarastyrýǵa jáne násildik kemsitýdiń saldaryn joıýǵa baǵyttalǵan basqa da sharalar qabyldaýǵa zańdy túrde mindetti ekenin málimdedi. Bul týraly infohub.kz habarlaıdy.
Dúısenbide Násildik kemsitýdi joıý komıteti (CERD) jarıalaǵan nusqaýlyqta bul mindetter qul saýdasy kezinde qoldanylǵan quqyqtyq normalardan emes, 1965 jylǵy Násildik kemsitý týraly konvensıadan týyndaıtyny atap ótilgen. Komıtet bul tásildi úkimetterdiń ótemaqy talaptaryna qarsy turý úshin jıi qoldanatyn tarıhı jaýapkershilik týraly pikirtalastardan bas tartýdy bildiretin «paradıgmalyq aýysym» dep sıpattady.
BUU qujatynda: «Qatysýshy memleketter afrıkalyq tekti adamdarǵa qatysty barlyq emdeý túrlerin qamtıtyn keshendi ótemaqy sharalaryn júzege asyrýy tıis», — delingen. Bul qujat sot zaldarynda da dáıeksóz retinde qoldanylýy múmkin.
CERD derekteri boıynsha, 15-19 ǵasyrlar aralyǵynda keminde 12,5 mıllıon afrıkalyq adam urlanyp, satylǵan, bul tarıhtaǵy eń iri májbúrli qonys aýdarý dep sanalady. Resmı keshirimnen bastap qarjylyq ótemaqyǵa deıingi ótemaqy talaptary halyqaralyq deńgeıde keń qoldaýǵa ıe bolýda, degenmen qarsylastar memleketter men ınstıtýttar tarıhı qylmystar úshin jaýapty bolmaýy kerek dep sanaıdy. EO men Ulybrıtanıa naýryz aıynda BUU-nyń quldyqqa qatysty rezolúsıasyna daýys berýden bas tartty.
Keıbir memleketter sol kezde qul saýdasyna tyıym salatyn halyqaralyq zańdar bolmaǵanyn — «ýaqyt aralyǵy prınsıpin» alǵa tartyp, sottarda ádilet talaptaryn boldyrmaýǵa tyrysýda. Alaıda BUU qujaty quldyq pen qul saýdasy sol kezdegi zańdar boıynsha zańsyz bolǵanyna qaramastan, memleketter olardyń jalǵasyp jatqan saldarymen kúresý boıynsha qazirgi halyqaralyq mindettemelerge jaýapty ekenin alǵa tartady.
Qujatta: «Bastapqy tarıhı áreketterdiń quqyqtyq sıpatyna qaramastan, qatysýshy memleketter qurylymdyq teńsizdikterdi joıý úshin konvensıa boıynsha qazirgi mindettemelerimen baılanysty bolyp qalady», — delingen. Sondaı-aq qujatta tek qarjylyq ótemaqy jetkiliksiz ekeni atap ótilip, muraǵattardy ashý, qoǵamdyq eskertkishterdi qaıta qaraý jáne táýelsiz aqıqat komısıalaryn qurýdy qamtıtyn «transformasıalyq» sharalar qabyldaýǵa shaqyrady.
Qujatty daıyndaýǵa kómektesken Lıberıadan kelgen komıtet sarapshysy Pela Boker Ýılson memleketter jalpy ókinýden asyp, saıasat pen zańdardy qaıta qaraıdy dep úmittenetinin aıtty. «Biz qatysýshy memleketterdi naqty ári maǵynaly áreket etýge shaqyramyz», — dedi ol Reuters agenttigine. «Biz azaptary joqqa shyǵarylǵan, azaptary azaıtylǵan nemese umytylǵan adamdardyń qadir-qasıetin rastaǵymyz keledi».