Qazaqstan metaldardy tereńdetip óńdeýdi el ishinde damytqany jón, al shıkizatty shetelge shyǵarý tıimsiz. Bul týraly ekonomıs Aıdarhan Qusaıynov Arman Abdollanyń YouTube-arnasynda sóılep, metalýrgıa salasyndaǵy ahýaldy talqylady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Podkast barysynda Abdolla Qazaqstan aýmaǵy boıynsha álemde toǵyzynshy orynda ekenin jáne paıdaly qazbalardyń qory mol ekenin eske saldy. Soǵan qaramastan, shıkizattyń edáýir bóligi áli kúnge shetelge ketip jatyr.
Ol ózge úlgi retinde munaı salasyn mysalǵa keltirdi. Qazaqstanda úsh iri munaı óńdeý zaýyty jumys isteıdi, olardyń árqaısysy shamamen 6 mln tonna munaı ónimin shyǵarady. Qatar polıpropılen men polıetılen óndirisin qamtıtyn munaı hımıasy damyp keledi.
Al metalýrgıada, áńgime qatysýshylarynyń aıtýynsha, kórinis basqasha. Táýelsizdik alǵan 35 jyldan keıin Qazaqstan mys konsentratyn qosa alǵanda, shıkizattyń edáýir kólemin áli de eksporttap otyr.
Qusaıynov elge óz óńdeýin damytýǵa ınvestısıa salǵan áldeqaıda tıimdi dep senedi.
«Shıkizat shyǵarylyp jatyr – bul fakt. Mıllıondaǵan tonna ketip jatyr, bul fakt. Biz metal derjavasyna da aınala alar edik», – dedi ekonomıs.
Onyń aıtýynsha, álemde metaldardyń mańyzy artyp, olar geosaıası aktıvke aınalýda. Jahandyq ózgerister aıasynda elderge óz ónerkásiptik bazasyn ıelený asa mańyzdy bolyp otyr.
«Qazirgi ýaqyt kúrdeli. Álem segmenttelip, bólshektenip, bólinetin bolady, sondyqtan uzaq merzimdi kelisimder, uzaq merzimdi baǵalar, uzaq merzimdi tarıfter qajet», – dep atap ótti Qusaıynov.
Alaıda jekelegen kompanıalar úshin shıkizat eksporty ońaıyraq nusqa bolyp qalýy múmkin. Mundaı úlgi jańa óńdeý kásiporyndaryn salýdy jáne Qazaqstan ishinde qosymsha ınvestısıalardy talap etpeıdi.
Degenmen ekonomısiń pikirinshe, nátıjesinde áleýetti qosymsha qunnyń edáýir bóligi elden tys jerde jasalady.
«Olarǵa nege áýre bolý kerek, birdeńe salý, birdeńe damytý kerek pe, qashan bárin jaı ǵana shyǵara berýge bolady? Bizde qundylyqtar basqa elge kóshetin bolady. Jekelegen korporasıalar osy qundylyqtardan utady, al elder jalpy alǵanda utylady», – dedi Qusaıynov.
Onyń pikirinshe, tereń óńdeýdi damytý jasalatyn qunnyń basym bóligin Qazaqstan ishinde qaldyrýǵa múmkindik berer edi. Ónerkásiptiń ózinen bólek, jumys oryndaryn qurý jáne ekonomıkaǵa qosymsha úles qosý týraly aıtylyp otyr.
Buǵan deıin nemis D.A.R. Metall AG kompanıasy Alataýda qaldyqtardy óńdeýmen aınalysatyny belgili bolǵan: osynda oqyńyz.