Ǵalymdar qarańǵy materıany izdeý úshin Jerdiń magnıt órisin paıdalanyp, gıpotetıkalyq qarańǵy fotondarǵa tıesili bolýy múmkin jumbaq sıgnaldardy tirkedi, dep habarlaıdy infohub.kz.
Kıoto ýnıversıteti, Hırosıma ýnıversıteti jáne Nıhon ýnıversıtetiniń zertteýshileri Jerdiń ózin alyp planetalyq detektorǵa aınaldyra otyryp, qarańǵy materıanyń óte jeńil bólshekterin izdeýdiń jańa ádisin ázirledi. Ǵalymdar planeta beti men ıonosfera arasyndaǵy keńistikten quralǵan tabıǵı rezonatordy elektromagnıttik tolqyndardy kúsheıtý úshin qoldandy. Jumys avtory Asýsı Tarýıa Jer-ıonosfera qýysy qajetti massa dıapazonyndaǵy sıgnaldardy tabıǵı túrde kúsheıtetinin atap ótti.
Fızıkter atmosferanyń elektr ótkizgishtigin eskere otyryp, 30 Gs-ke deıingi jıilikter úshin dál tujyrymdar jasaýǵa múmkindik beretin teorıalyq model jasady. Model qarańǵy materıanyń eki úmitkeriniń — gıpotetıkalyq aksıondar men qarańǵy fotondardyń sıgnaldaryn ajyratýǵa kómektesti. Teorıany tekserý úshin ǵalymdar Brıtandyq geologıalyq qyzmettiń Eskdalemýr observatorıasynan alynǵan 2012-2022 jyldar aralyǵyndaǵy geomagnıttik ólsheý derekterin zerttedi.
Derekterdi taldaý aksıondardyń jaryqpen árekettesýine qatań shekteýler qoıýǵa múmkindik berdi — olar aldyńǵy jerústi tájirıbelerinen shamamen 100 ese dálirek bolyp shyqty. Qarańǵy fotondardy izdeý kezinde ǵalymdar birneshe sıgnal tirkedi, olardyń kózi ázirge belgisiz bolyp qalýda. Avtorlar bul úmitkerlerdi odan ári zertteý men rastaý qajet ekenin atap ótti. Zertteý nátıjeleri «Progress of Theoretical and Experimental Physics» jáne «Physical Review D» jýrnaldarynda jarıalandy.