Qazaqstandyq jumys isteıtinderdiń jartysynan azy ǵana zeınetaqy jarnasyn turaqty túrde aýdarady – bul eldiń jınaqtaýshy zeınetaqy júıesiniń basty máselesi bolyp otyr. Mundaı qorytyndyǵa Qazaqstan Qarjygerleri Qaýymdastyǵynyń (QQ) Taldaý ortalyǵynyń sarapshylary 2026 jylǵy 1 maýsymdaǵy zeınetaqy aktıvteri boıynsha ınvestısıalyq qyzmetke sholý jasaı kele keldi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Sarapshylardyń dereginshe, qazirgi ýaqytta turaqty zeınetaqy jarnasyn (jylyna 9–12 aı boıy) nebári 4,7 mln adam tóleıdi – bul Qazaqstannyń jumys kúshiniń jartysynan azy. Bul degenimiz, halyqtyń edáýir bóligi úshin basty másele – zeınetaqy jınaǵyn merziminen buryn paıdalaný emes, kerisinshe zeınetke shyqqanda onyń jetkiliksiz bolýy.
Sonymen qatar zeınetaqy jınaqtary ósip keledi. 1 maýsymdaǵy jaǵdaı boıynsha olardyń kólemi 27,7 trln teńgege jetip, jyl basynan beri 1,4 trln teńgege nemese 5,4%-ǵa ósti. Ósim jumyspen qamtý men jalaqynyń artýy aıasynda zeınetaqy jarnalarynyń ulǵaıýyna, sondaı-aq 4,9%-ǵa ósken ınvestısıalyq kiriske baılanysty boldy. Sonymen birge teńgeniń nyǵaıýy teris valútalyq qaıta baǵalaý saldarynan qarjylyq nátıjeni ishinara tómendetti.
Investısıalyq kiris zeınetaqy jınaqtaryn qalyptastyrýdyń negizgi kózderiniń biri bolyp qala beredi, jalpy kólemniń 40%-dan astamyn qamtamasyz etedi. Zeınetaqy portfeliniń negizin áli de memlekettik baǵaly qaǵazdar quraıdy, olar aktıvterdiń 61%-yn alyp jatyr, taǵy 22%-y syrtqy basqarýǵa berilgen. Qarjy quraldarynyń 96%-dan astamy ınvestısıalyq kredıttik reıtıńke ıe, bul táýekelderdi azaıtady, biraq áleýetti uzaq merzimdi kiristilikti shekteıdi.
Sarapshylar sondaı-aq zeınetaqy aktıvterin jeke basqarý sektorynyń baıaý damyp jatqanyn atap ótedi. Jeke basqarýshy kompanıalardyń basqarýynda 110 mlrd teńge bar, biraq bul barlyq zeınetaqy aktıvteriniń nebári 0,4%-yn quraıdy. Qalǵan 99,6%-y Ulttyq banktiń basqarýynda qalyp otyr.
Birneshe jyl boıy zeınetaqy jınaqtarynyń turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartý men emdelýge belsendi paıdalanylýynan keıin zeınetaqy júıesi birte-birte óziniń negizgi fýnksıasyna – uzaq merzimdi jınaqtardy qalyptastyrýǵa qaıta oralýda. 2026 jylǵy qańtar–mamyr aılarynda turǵyn úı men emdelýge tólemder 308 mlrd teńgeni qurasa, túsken zeınetaqy jarnalarynyń kólemi 1,5 trln teńgege jýyqtady.
QQ sarapshylarynyń pikirinshe, zeınetaqy júıesin odan ári damytý halyqty turaqty zeınetaqy jarnalarymen qamtýdy keńeıtýge, resmı jumyspen qamtý deńgeıin arttyrýǵa, eńbek ónimdiligi men halyqtyń tabysyn ósirýge, sondaı-aq zeınetaqy aktıvteriniń turaqty naqty kiristiligin qamtamasyz etýge baǵyttalýy tıis. Olardyń aıtýynsha, zeınetaqy saıasatynyń boljamdylyǵy men azamattardyń jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine degen senimin saqtaý da mańyzdy sharttar sanalady.