Keı Greındjer AQSh Palata ókilderi palatasynda Tehastan saılanǵan alǵashqy respýblıkashyl áıel retinde otyz jylǵa jýyq qyzmet etip, jeksenbide qaıtys boldy, dep habarlady onyń otbasy. Ol 83 jasta edi. Uly Djeı Dı Greındjerdiń aıtýynsha, ólim sebebi — Alsgeımer aýrýy.
2024 jyly Vashıngtonnan uzaq ýaqyt boıy ketkeni týraly suraqtar týyndaǵannan keıin, Greındjerdiń «demensıa máselelerimen» kúresip, kútim úıinde turǵany belgili boldy — bul jaǵdaıdy onyń keńsesi aılar boıy jarıalamaǵan, dep habarlady New York Times.
Respýblıkashyldardyń Palata ókilderi palatasynyń spıkeri Maık Djonson jeksenbide X áleýmettik jelisinde ardager zańgerge qurmet kórsetip, onyń «erekshe qyzmet ómiri men turaqty murasyn» eske alyp, ony jaqyn dosy dep sıpattady. «Keı Greındjer ómirin Fort-Ýert, Tehas qaýymdastyǵyna qyzmet etýge arnady», — dep jazdy Djonson. «Ol óziniń mansaby boıy áıelderdiń memlekettik qyzmettegi kedergilerin buzdy», — dedi Djonson, onyń «Fort-Ýerttiń alǵashqy áıel meri, Palata ókilderi palatasynda Tehastyń atynan saılanǵan alǵashqy respýblıkashyl áıel jáne Palata ókilderi palatasynyń Aproprıasıalar komıtetin basqarǵan alǵashqy respýblıkashyl áıel» bolǵanyn atap ótti.
1943 jyly qańtarda dúnıege kelgen Norvell Keı Greındjer saıasatqa kirmes buryn mektep muǵalimi jáne kásipker bolǵan. Ol 1991-1995 jyldary Fort-Ýerttiń meri boldy, al kelesi jyly Tehastyń 12-shi kongres okrýginen Palata ókilderi palatasyna saılandy. Ol yqpaldy Palata ókilderi palatasynyń Aproprıasıalar komıtetiniń joǵary dárejeli múshesi boldy, al onyń partıasy 2022 jyly palatadaǵy baqylaýdy qaıtaryp alǵansha, sodan keıin 2024 jyldyń sáýirine deıin onyń tóraıymy boldy. Barlyǵy ol óz okrýginde qatarynan 14 saılaýda jeńiske jetip, 2002 jyly daýystardyń 92 paıyzyn jınady.
Ol 2024 jyly qaıta saılanýǵa túspedi jáne onyń keńsesiniń málimetinshe, Kongrestegi sońǵy aılarynda jáne odan keıin densaýlyǵynyń nasharlaýy baıqaldy. 2024 jyldyń shildesinde sońǵy daýys bergennen keıin Greındjer kópshilik kózinen uzaq ýaqytqa joǵalyp ketti. Dallas Express tilshisi onyń keńselerine qońyraýlardyń daýystyq poshtaǵa qaıta baǵyttalǵanyn anyqtaǵannan keıin Greındjerdiń qaıda ekenin zertteı bastady — jáne onyń saılaýshylar keńsesinde fızıkalyq bolýynyń az belgilerin tapty. Tilshi Karlos Týrsıos aqyry jergilikti turǵynnan Greındjerdiń este saqtaý qabiletine mamandanǵan kútim ortalyǵyna kóshkeni týraly aqparat aldy. Bul jarıalylyq onyń keńsesin 2024 jyldyń jeltoqsanynda málimdeme jasaýǵa májbúr etti, onda onyń «qyrkúıekten beri nasharlap, Vashıngtonǵa sapardy qıyndatqan kútpegen densaýlyq máselelerimen» betpe-bet kelgeni aıtyldy.
2008 jyly The Hill basylymyna bergen suhbatynda Greındjer kúıeýinen ajyrasýy onyń jolyn ózgertip, ony áıelderdiń quqyǵyn qorǵaýshyǵa aınaldyrýǵa kómekteskenin aıtty. «Men úsh balasy bar mektep muǵalimi edim — eki jasar jáne alty aılyq egizder — kúıeýim ketip qaldy», — dedi ol. «Sondyqtan men jumys isteıtin analarmen kóp sóılesemin. Siz kúni boıy kúresýge májbúrsiz.»
Fort-Ýerttiń meri retinde ol qylmys deńgeıin eki ese azaıtqan azamattyq patrúl bastamalaryn engizdi. Sondaı-aq ol qalaǵa iri bıznesterdi tartqan jeke sektormen seriktestik ornatty. Onyń Fort-Ýerttiń ekonomıkalyq jaǵdaıyn jaqsartýy jalpyulttyq nazarǵa ilikti.
1996 jyly eki partıa da ony óz týymen Palata ókilderi palatasyna saılaýǵa shaqyrdy, jáne ol respýblıkashyl retinde jeńiske jetti. Kongreske kirgennen keıin ol sol kezdegi spıker Nút Gıngrıchtiń konsýltatıvtik keńesine taǵaıyndaldy. Sondaı-aq ol úsh komıtette oryn aldy: búdjet, baqylaý jáne kólik pen ınfraqurylym. Ol Aproprıasıalar komıtetindegi oryndy qabyldaǵanda osy tapsyrmalardan bas tartty.
Tóraıym retinde ol memlekettik defoltty boldyrmaý jospary aıasynda burynǵy respýblıkashyl spıker Kevın Makkartı men sol kezdegi prezıdent Djo Baıden kelisken joǵarǵy deńgeıdegi sandarǵa qaraǵanda qorǵanys emes shyǵyndardy qysqartýdy kózdedi.
Greındjer bastapqyda Donald Tramptyń aıqyn synshysy boldy, ony 2016 jylǵy prezıdenttik saılaýǵa respýblıkashyl kandıdat retinde túsýden bas tartýdy talap etti, bul ony alǵashqy prezıdenttikke jetkizdi. Ol onyń áıelderge qarsy pikirlerin «jıirkenishti» dep atady. 2020 jylǵa qaraı ol pikirin ózgertip, Trampty qaıta saılaýǵa qoldap, onyń qoldaýyna ıe boldy.