Jahandyq jylyný saldarynan Shyǵys Grenlandıa jaǵalaýynda buryn teńiz muzy kedergi keltirgen myńdaǵan iri kıtter paıda boldy. Endi muz sheginip, azyqtanýǵa qolaıly jańa jerler ashyldy, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
BBC-diń habarlaýynsha, ǵalymdar aral jaǵalaýynda gorbat kıtterin, fınvaldardy jáne kishi jolaqty kıtterdi tirkedi. Olar kemeler men ushaqtardan baqylaý júrgizip, qozǵalysty qadaǵalaý úshin spýtnıktik belgilerdi jáne jergilikti ańshylardyń derekterin paıdalandy. Buryn qalyń muz jaǵalaýǵa joldy tolyǵymen jaýyp tastaǵan edi, endi sý jylynyp, muz shegindi.
Zertteýshiler 2006 jylǵa deıin bul aımaqta birde-bir gorbat kıti kórinbegenin atap ótedi. Alaıda 2024 jyldyń jazynda ol jerde myńdaǵan osyndaı alyptar sanaldy. Baǵalaý boıynsha, Grenlandıa teńizinde sol kezde shamamen 4000 gorbat kıti, 6000 fınval jáne birneshe myń kishi jolaqty kıt bolǵan.
Kıtter munda azyq izdep keledi. Sýdyń jylynýymen Grenlandıaǵa jaqyn jerge balyq, negizinen moıva, sondaı-aq krıl qonys aýdardy. Kıtter jaǵalaýda naǵyz toı jasaıdy: tórt jaz aıynda olar shamamen 1 mln tonna balyq pen plankton jeıdi.
Bul moıva qoryna qosymsha júkteme týdyrady, ol kıtter úshin ǵana emes, basqa teńiz janýarlary men balyq sharýashylyǵy úshin de mańyzdy. Arktıkanyń jergilikti turǵyndary – narvaldar men belýhalar – ádettegi sýyq muzdy mekenderin joǵaltyp, alyp kelmesterdiń básekelestigine tótep bere almaıdy.
Buǵan deıin Kursiv LifeStyle NASA-nyń Jerdi spýtnıktik baqylaý negizinde jasalǵan geoıdtyń jańa úsh ólshemdi modelin usynǵanyn jazǵan bolatyn. Vızýalızasıada planeta ıdealdy shar emes, dóńes pen oıystary bar tegis emes nysan retinde kórinedi.