InfoHub Logo

Júrgizýshi kýáligin alý qıyndady: ne boldy?

Qazaqstandyqtar júrgizýshi kýáligin alý kezinde qıyndyqtarǵa tap boldy. Emtıhanǵa kezek kútý aılarǵa sozylyp, qujat alý merzimi jarty jylǵa deıin jetýi múmkin. Tengri Auto sarapshylar men memlekettik organdardan bul jaǵdaıdyń sebebin anyqtady.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Ne boldy?

Áleýmettik jelilerde qazaqstandyqtar júrgizýshi kýáligin alý emtıhandaryn tapsyrý kezindegi uzyn kezekterge shaǵymdanýda.

«Nege quqyq alýǵa kezek osynshama kóp? Almatynyń barlyq turǵyndary quqyq tapsyryp jatyr ma?! Kezek bir aıǵa aldyn ala. Men sertıfıkatty jartylaı kúttim, endi teorıany kútýim kerek, sodan keıin júrgizýdi kútýim kerek», - dep jazdy jeli qoldanýshylarynyń biri.

Tengrinews.kz redaksıasyna Almaty turǵyndary emtıhan tapsyrý múmkindigin kútý uzaqtyǵyna qatysty shaǵymdarmen júgindi.

«Meniń tájirıbemde Almatyda emtıhan tek bir jarym aıdan keıin taǵaıyndalady. Eger siz kúndi nemese tapsyrý qalasyn ózgertýińiz kerek bolsa, siz qaıtadan ótinish berýińiz kerek. Nátıjesinde, bul prosedýra aılarǵa sozylýy múmkin», - dep atap ótti oqyrmandardyń biri.

Keıbir qazaqstandyqtardyń pikirinshe, mundaı keshiktirý sybaılas jemqorlyq táýekelderin týdyrady - adamdar resmı kezek kútkennen góri «tanys arqyly» kelisý ońaıyraq.

Kezekterdiń paıda bolý sebepteri: avtosarapshynyń pikiri

Táýelsiz avtomobıl odaǵynyń tóraǵasy Edýard Edokov júrgizýshi kýálikterin alý prosesin avtomattandyrý ıdeıasy durys boldy, biraq ony iske asyrý sátsizdikke ushyrady dep sanaıdy. Onyń aıtýynsha, Almatyda avtomattandyrylǵan avtodromdar tek qala men oblysqa qyzmet kórsetetin eki mamandandyrylǵan HQKO-da ǵana bar, sondyqtan kezekter paıda bolady.

««Bótelke moıny» bolyp shyǵady: adamdardyń úlken massasy jınalyp, júıege syıysýǵa tyrysady. Prosester memleket pen baqylaýshylar úshin ashyq boldy, biraq qarapaıym adamdar úshin - jaǵymsyz jáne nashar jumys isteıdi», - dep túsindirdi Edokov.

Onyń aıtýynsha, júıege biryńǵaı standarttar men yńǵaıly ınterfeıs qajet:

«Barlyǵy bir kabınette bolýy kerek: avtomekteptermen ıntegrasıa, uıashyqtar, ýaqyt, qujattar. Maksımým onlaın jáne mınımým aıaqpen», - dedi ol.

Sondaı-aq, sarapshy qyzmetterdi kórsetýdiń naqty merzimderiniń joqtyǵyna nazar aýdardy.

«Kez kelgen qyzmettiń standarty bolýy kerek. Eger ony ornatyp, jaýapkershilikke baılasańyz, eshkim qoldaryn jaıyp jibermeıdi», - dep sanaıdy ol.

Edokov prosestiń uzarýy sybaılas jemqorlyq táýekelderin týdyratyny týraly pikirdi rastady.

«Eger adal jolmen kútý 3-4 aıdy qurasa, al quqyq tabys tabý úshin qajet bolsa, adamdardyń bir bóliginde basqa logıka qosylady - bireýge prosesti jedeldetý úshin aqy tóleý. Bizdiń adam psıhologıalyq turǵydan kútý ýaqytyn qysqartý úshin bireýdi izdeýge úırengen. Emtıhan tapsyrýǵa arnalǵan uıashyqtardyń tapshylyǵy bar. Eger tapshylyq bolsa, onda árqashan kútpeı, kezekte alǵa jyljý úshin aqy tólegisi keletinder bolady», - dedi sarapshy.

Edýard Edokov sonymen qatar júıe adamdardyń ómirlik jaǵdaılaryn eskermeıtinin atap ótti. Onyń aıtýynsha, emtıhan aýystyrylǵan jaǵdaıda adam avtomatty túrde kezek sońyna qoıylady.

«Qalaısha? Siz osy tozaq sheńberlerinen óttińiz, sodan keıin kenetten jerleý, ne boldy. Joq, bári: «Saý bolyńyz, taǵy úsh aı kútińiz». Bul máseleni de sheshý kerek», - dep qorytyndylady avtosarapshy.

Jeńildetilgen oqytý: nusqaýshynyń pikiri

Avtoınstrýktor Vácheslav Lıtvınov arnaıy HQKO-daǵy kezekter tikeleı júrgizýshilerdi daıarlaýdyń jeńildetilgen jáne arzan júıesimen baılanysty dep sanaıdy. Onyń aıtýynsha, búginde úmitker bar bolǵany bir aıdyń ishinde oqýdan ótip, 60-70 myń teńgege emtıhan tapsyrýǵa quqyq beretin sertıfıkat ala alady.

«Ókinishke oraı, búginde tıisti daıyndyq deńgeıi joq, sondyqtan kóptegen úmitkerler emtıhandardy birneshe ret qaıta tapsyrýǵa májbúr. Bul tikeleı kezekterdiń qalyptasýyna áser etedi, sondyqtan jergilikti jerlerde - avtomektepterde daıyndyqty kúsheıtý qajet», - dedi ol bizge.

Sarapshy sonymen qatar avtokredıtteýdiń qoljetimdiligi jáne emtıhandardy tapsyrýǵa bolatyn mamandandyrylǵan HQKO sanynyń shekteýli bolýy jaǵdaıdy ýshyqtyratynyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, kóliktiń tez satyp alynýy oqý kýrstarynan ótýdiń jeńildetilgenimen birge júrgizýshi kýáligin alýǵa nıet bildirýshilerdiń aǵynyn kúrt arttyrdy, al ınfraqurylymnyń múmkindikteri shekteýli bolyp qala beredi.

«Men toǵyz jyldan beri júrgizýshilerdi oqytyp kelemin jáne bul aǵyn ásirese sońǵy bir-eki jylda baıqalady. Ótken jyldyń basynda emtıhandy kútý shamamen bir aıdy qurady, 2024 jyly praktıkalyq emtıhandy bar bolǵany birneshe apta kútip tapsyrýǵa bolatyn, al qazir kútý merzimi eki aıǵa deıin uzardy», - dep túsindirdi avtoınstrýktor.

Memlekettik organdardyń aıtýy boıynsha, İshki ister mınıstrligi emtıhan tapsyrý tártibine eshqandaı ózgeris engizilmegenin málimdedi.

«Atalǵan tártipke, onyń ishinde merzimderge, emtıhandarǵa jazylý sharttaryna, olardy aýystyrý tártibine, sondaı-aq júrgizýshilerge úmitkerlerge qoıylatyn talaptarǵa eshqandaı ózgerister engizilgen joq», - delingen vedomstvonyń jaýabynda.

İİM emtıhandardy qabyldaý rásiminiń uıymdastyrýshylyq-tehnıkalyq súıemeldeýin «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasıasy júzege asyratynyn eske saldy.

«Azamattarǵa arnalǵan úkimettiń» túsindirmesi

«Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasıasynda bizge erejelerge sońǵy ózgerister 2025 jyldyń 5 sáýirinde engizilgenin habarlady.

Anyqtama: 2025 jyldyń 5 sáýirinen bastap Qazaqstanda mopedter mehanıkalyq kólik quraldary retinde tanyldy. Olardy basqarý úshin endi A1, A nemese B sanattaryndaǵy júrgizýshi kýáligi qajet.

2025 jyldyń 1 tamyzynan bastap júrgizýshi kýáligin alǵashqy ret alýǵa ótinishti «HQKO» mobıldi qosymshasy arqyly berýge bolady. Ótinish bıometrıalyq sáıkestendirýmen resimdeledi, barlyq qajetti derekter (avtomektepte oqýdan ótý jáne medısınalyq anyqtama týraly derekterdi qosa alǵanda) qujattardy usynbaı-aq memlekettik júıelerden avtomatty túrde tartylady. Osydan keıin úmitker emtıhandardy tapsyrý kúnin, ýaqytyn jáne ornyn derbes brondaıdy.

Sondaı-aq, uıym statısıka keltirdi: 13 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha 38 101 adam teorıalyq emtıhandy, 14 670 adam praktıkalyq emtıhandy kútti.

Emtıhandardy tapsyrýdy kútip otyrǵan úmitkerlerdiń eń kóp sany Almaty men Shymkentte tirkeldi. Máselen, qańtar aıynyń ortasyndaǵy jaǵdaı boıynsha Almatyda 14 810 adam, Shymkentte - 7 113 adam teorıalyq emtıhandy kútti. Almatyda 6 148 adam, Astanada - 2 741 adam praktıkalyq emtıhandy kútti.

Sondaı-aq, memlekettik korporasıa brondaý parametrlerin (emtıhan kúni, ýaqyty jáne orny) ózgertýge nemese joıýǵa múmkindik qarastyrylmaǵanyn túsindirdi. Sybaılas jemqorlyq táýekelderi sebep boldy.

«Brondaýdy joıý jáne parametrlerdi ózgertý múmkindiginiń bolmaýy brondalǵan uıashyqtardy qaıta satýǵa baılanysty adal emes áreketterdiń jolyn kesý maqsatynda engizildi. Buǵan deıin bul qoljetimdi oryndardy bólýdiń burmalanýyna jáne memlekettik qyzmetke teń qol jetkizý qaǵıdattarynyń buzylýyna ákeldi», - delingen jaýapta.

Budan basqa, shara emtıhan oryndarynyń shekteýli sanymen jáne qyzmetke suranystyń joǵary bolýymen baılanysty.

«Brondaýdy joıý «Memlekettik korporasıanyń» resýrstaryn tıimsiz paıdalanýǵa jáne óz kezegin kútip otyrǵan basqa júrgizýshilerge úmitkerlerge qatysty ádilettilik qaǵıdatyn buzýǵa ákelýi múmkin», - dep qosty vedomstvoda.

Praktıkalyq emtıhanǵa kezek brondaýǵa arnalǵan qoljetimdi oryndardyń sany tikeleı avtodromdarda paıdalanylatyn kólikterdiń sanyna baılanysty ekendigi atap ótiledi. Basqasha aıtqanda, praktıkalyq emtıhandarǵa arnalǵan kólikter jetkiliksiz.

«Azamattarǵa arnalǵan úkimette» eger úmitker emtıhanǵa kelmese, oǵan «kelmedi» mártebesi beriletinin rastady. Kelesi kúni ol «HQKO» qosymshasy arqyly bos uıashyqtar bolǵan jaǵdaıda kezekke qaıta brondaı alady. Tehnıkalyq aqaý nemese qolaısyz aýa raıy jaǵdaıynda kezek jaqyn aradaǵy kúnge aýystyrylady, bul týraly úmitkerge SMS habarlama jiberiledi.

Ambısıalyq josparlar

2025 jyldan bastap emtıhan synyptarynda tyıym salynǵan baılanys quraldaryn anyqtaýǵa arnalǵan dachıkter ornatyldy. Bir jyl ishinde úsh myńnan astam buzýshylyq áreketi tirkeldi.

«Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasıasy júrgizýshi kýálikterin berýge baılanysty anyqtalǵan sybaılas jemqorlyq buzýshylyqtary týraly suraqqa jaýap bere otyryp, 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan HQKO qyzmetindegi buzýshylyqtardyń kelesi statısıkasyn keltirdi:

Kóp jaǵdaıda teorıalyq jáne praktıkalyq emtıhandardy tapsyrý kezindegi buzýshylyqtar tyıym salynǵan tehnıkalyq quraldardy - mıkrokameralar, qulaqqaptar, uıaly telefondar, Bluetooth garnıtýralary jáne aqparatty jasyryn berýdiń basqa qurylǵylaryn, sondaı-aq emtıhannyń eki bóligin tapsyrý kezinde shpargalkalar men túrli keńesterdi qoldanýǵa keldi.

Azamattarǵa arnalǵan úkimet praktıkalyq júrgizý emtıhandaryna arnalǵan kompúterlik kórý júıelerin engizýdi qarastyryp jatqanyn habarlady.

«Mundaı tehnologıalar avtomatty rejımde buzýshylyqtardy tirkeýge, kólik quralynyń ornalasýyn dál baqylaýǵa, jol belgilerin tanýǵa jáne aıyp baldaryn esepteýge múmkindik beredi, bul praktıkalyq emtıhandy ótkizýdiń joǵary dáldigi men ashyqtyǵyn qamtamasyz etedi», - dep túsindirdi korporasıada.

Sondaı-aq, kólikterdi bıometrıalyq sáıkestendirý quraldarymen jáne proktorıng júıesimen (testileýshilerdi avtomatty túrde baqylaý) jabdyqtaý josparlanýda, bul bógde adamdardyń bolýyn jáne tyıym salynǵan zattardy paıdalanýdy anyqtaýǵa múmkindik beredi.

Negizgi qorytyndy

Sarapshylardyń pikirinshe, oqytýdyń jeńildetilgen júıesi jáne avtodromdardyń shekteýli sany arnaıy HQKO-ny shamadan tys júkteýge ákeldi - emtıhandarǵa kezek, mysaly, Almatyda aılarǵa sozylady, al naqty merzimder men yńǵaıly jazý júıesiniń bolmaýy sybaılas jemqorlyqqa jaǵdaı jasaıdy.

Edýard Edokov atap ótkendeı, tehnıkalyq aqaýlarmen keshiktirýdi túsindirý múmkindiginsiz emtıhandardy tapsyrý men qaıta tapsyrýdyń naqty merzimderin belgileý qajet. Dáleldi sebeppen aýystyrý adamdy kezek sońyna jibermeýi kerek - mundaı jaǵdaılar avtomatty túrde oryndy saqtaı otyryp tirkelýi kerek. Búkil proses ashyq bolýy kerek: júıedegi barlyq áreketter tirkelýi jáne tekserilýi kerek.

Sondaı-aq, avtoınstrýktordyń pikirinshe, tapshylyqty joıý úshin avtodromdar men emtıhan uıashyqtarynyń sanyn kóbeıtý qajet. Sonymen qatar, jeke kabınette adam óziniń mártebesin jáne merzimin kórýi kerek. Negizsiz keshiktirýler úshin jeke jaýapkershilik belgilenýi kerek.

Sondaı-aq oqyńyz: «Jalǵan avtomektepter naryqtan ketedi»: İİM ne ózgertýdi josparlap otyr