Bangkok. Qytaı sársenbide Fılıppındi Ońtústik Qytaı teńizindegi talaptaryn qýýdaǵy agressıvti áreketteri týraly Fılıppın qorǵanys mınıstriniń sózderine jaýap retinde «daý týdyrýda» dep aıyptady. Bul týraly infohub.kz saıty habarlaıdy.
Fılıppın qorǵanys mınıstri Gılberto Teodoro seısenbide Ońtústik Koreıadaǵy qorǵanys forýmynda sóılep, Qytaıdyń talaptarynyń zańdy negizi joq dep tanyǵan 2016 jylǵy tórelik sheshimdi qoldaý qajettigin atap ótti. Osy kezde sahnaǵa bir adam shyǵyp, oǵan Qytaıdan kelgen dep aıtylǵan jazbany usyndy. Mınıstr jazbany oqyp, onda «Qytaı tórelik sheshimdi qabyldamaıdy jáne moıyndamaıdy» delingenin aıtty. «Árıne, óıtkeni siz jeńildińiz», — dep qosty ol zalǵa qarap. «Sál ádeptilik, sál uıat bolsyn», — dep jalǵady Teodoro, bul jazba forýmǵa da, halyqaralyq quqyqqa da qurmetsizdik ekenin aıtty.
Qytaı ókilderi Seýl qorǵanys dıalogy forýmyna qatysty, biraq panelıster nemese spıkerler retinde usynylmady. Jazbanyń kimnen kelgeni belgisiz. Beıjińde bul oqıǵa týraly suraqqa Qytaı Syrtqy ister mınıstrliginiń ókili Mao Nın «naqty jaǵdaımen» tanys emestigin aıtyp, «Qytaıdyń Ońtústik Qytaı teńizine qatysty tórelik isi boıynsha ustanymy aıqyn ári turaqty» ekenin qosty. «Biz Fılıppındegi tıisti adamdardy nazar aýdarýdy toqtatyp, daý týdyrmaýǵa jáne Qytaı-Fılıppın qarym-qatynastary men Ońtústik Qytaı teńizindegi turaqtylyqqa zıan keltirýdi doǵarýǵa shaqyramyz», — dedi Mao Beıjińde jýrnalıserge resmı ustanymdy qaıtalaı otyryp.
Qytaı 2013 jyly daýly sýlardaǵy shıelenisten keıin Fılıppın bastaǵan tórelikke qatysýdan bas tartty. Bir jyl buryn bolǵan oqıǵa Qytaıdyń daýly qaırańdy is júzinde basyp alýymen aıaqtalǵan bolatyn. Gaagada BUU Teńiz quqyǵy konvensıasy aıasynda qurylǵan tórelik sot 2016 jyly Qytaıdyń Ońtústik Qytaı teńizindegi talaptaryn zańsyz dep sheshti. Qytaı bul sheshimdi qabyldamaı, is júzinde búkil teńiz jolyna, Azıadaǵy eń belsendi qaqtyǵys aımaqtarynyń biri sanalatyn mańyzdy jahandyq saýda jolyna degen talaptaryn qorǵaýdy jalǵastyrýda. Shilde aıynda AQSh, Ulybrıtanıa jáne taǵy on shaqty Batys pen Azıa elderi birlesken málimdeme jarıalap, on jyl buryn shyǵarylǵan sheshimge súıene otyryp, Qytaıdyń Ońtústik Qytaı teńizindegi talaptary zańsyz ekenin qaıta rastady.
Bul aımaq Qytaı men Fılıppın, Vetnam, Malaızıa, Brýneı jáne Taıvan arasyndaǵy qaıtalanǵan aýmaqtyq qaqtyǵystardyń orny bolyp keledi. Sońǵy oqıǵalardyń birinde Fılıppın áskerıleri shilde aıynda Qytaı jaǵalaý kúzetin Ońtústik Qytaı teńizindegi daýly qaırańda fılıppındik teńizshini jaraqattady dep aıyptady. Áskerılerdiń málimetinshe, qytaılyq jaǵalaý kúzetiniń qyzmetkerleri motorly qaıyqtaǵy fılıppındik teńizshiniń basyna aǵash taıaqpen birneshe ret soqqan, ony jaraqattap, kishigirim kemesin zaqymdaǵan. Qytaı bolsa, Fılıppınniń «zańsyz» ornalasqan kemesine tıesili eki rezeńke qaıyq qytaılyq qaıyqqa soǵylǵanyn aıtty. «Bul endi sur aımaq emes, bul naqty májbúrleý, qorqytý jáne agresıa», — dedi Teodoro Ońtústik Koreıa qorǵanys forýmynda. «Men bul qaǵazdy Qytaıdyń qanshalyqty úmitsiz ekendiginiń jáne onyń ustanymynyń erkin aýdıtorıa aldynda qanshalyqty tıimsiz ekendiginiń eskertkishi retinde saqtaımyn», — dep qosty ol.