Америкалық нейробиологтар ми жарты шарларының дене бөліктерімен айқас байланысы шамамен 500 миллион жыл бұрын ежелгі жақсүйексіз балықтарда пайда болғанын анықтады, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Зерттеушілер жүйке жүйесіндегі іргелі жұмбаққа жаңа ғылыми түсініктеме ұсынды: неге мидың сол жарты шары дененің оң жағын, ал оң жарты шары сол жағын басқарады? Миннесота университетінің еңбегі сіңген доценті Мартин Вессендорф пен нейробиолог Дэниел Вангтың теориялық жұмысының нәтижелері «Frontiers in Neuroanatomy» журналында жарияланды. Авторлар нейрондық тізбектердің айқас құрылымы тіршілік үшін тікелей бейімделу артықшылығын бермегенін, керісінше ежелгі омыртқалылардың базалық көру архитектурасын эволюциялық мұраға алудың нәтижесі болғанын тұжырымдады.
Ғалымдар мұндай құрылымның негізгі көзі ретінде көздің оптикалық жүйесін атайды. Көз бұршағы жарық бейнесін торлы қабыққа төңкерілген күйде түсіреді, содан кейін көру айқасында, яғни хиазмада, жүйке талшықтары тармақталып, сигналдарды орталық жүйке жүйесінің қарама-қарсы жақтарына бағыттайды. Бұл ақпарат барлық омыртқалыларда кездесетін ортаңғы мидың ежелгі құрылымына — көру тектумына түседі. Мамандардың есептеуінше, бұл аппарат қарапайым жақсүйексіз балықтарда кембрий кезеңінде, шамамен 500 миллион жыл бұрын қалыптасқан.
Төрт аяқты жануарлардың эволюциясы барысында жаңа қозғалыс және сезім жолдары бұрыннан бар картаның үстінен қалыптасты. Тактильді сезімталдықтың дорсальды трактысы, ауырсынудың спиноталамикалық жолы, сондай-ақ тектоспинальды және руброспинальды қозғалыс трактілері айқас принципін мұраға алды. Адамның саусақтарының нәзік моторикасын қамтамасыз ететін кортикоспинальды тракт та ескі сезім өткізгіш жолдарының негізінде дамыған.