Qazaqstanda mindetti saqtandyrý salasy sheteldik týrıserge arnalǵan polıs jáne azamattardyń múlkin órt pen jer silkinisi sıaqty tabıǵı apattardan qorǵaý esebinen keńeıýi múmkin. Tıisti ózgerister «Saqtandyrý naryǵyn 2030 jylǵa deıin damytý baǵdarlamasy» jobasynda qamtylǵan, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
QR Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi (ARRFR) mindetti saqtandyrýdyń biryńǵaı modeline kóshýdi usynyp otyr. Qazirgi ýaqytta elde ártúrli retteletin 8 mindetti jáne 10 engizilgen saqtandyrý túri bar. Jańa modelde saqtandyrý qorǵanysynyń negizgi erejeleri men kepildikteri zańda bekitiledi, al ekonomıkalyq jaǵdaıǵa jáne táýekelderdiń ózgerýine baılanysty parametrler zańǵa táýeldi aktiler men shart talaptary deńgeıinde belgilenedi.
Mindetti saqtandyrý túrleri úshin táýekelge baǵyttalǵan tarıfteýdi engizý josparlanýda. Bul saqtandyrý kompanıalaryna retteýshi belgilegen tarıf dálizi sheginde klıenttiń jeke táýekel deńgeıin eskere otyryp, polıs qunyn anyqtaýǵa múmkindik beredi. Dáliz Ortalyq aktýarıdiń táýelsiz aktýarlyq baǵalaýy negizinde eseptelip, qaıta qaralatyn bolady.
Birinshi kezeńde turǵyn úıdi jer silkinisinen, sý tasqynynan (selden) jáne tabıǵı orman órtterinen mindetti saqtandyrýdy engizý usynylady. Bul úı ıelerine úı nemese páter qatty zaqymdanǵan nemese joǵalǵan jaǵdaıda qarjylyq qoldaý mehanızmin beredi. Saqtandyrý jaǵdaıy oryn alǵan kezde azamat saqtandyrý tólemin ala alady jáne qalpyna keltirý shyǵyndaryn óz qarajaty esebinen tolyq óteýge nemese tek memlekettiń kómegine senýge májbúr bolmaıdy.
Sondaı-aq Qazaqstanǵa keletin sheteldik týrıser úshin mindetti medısınalyq saqtandyrýdy engizý múmkindigi qarastyrylýda. Polıs shuǵyl jáne jedel medısınalyq kómekti, medısınalyq tasymaldaýdy jáne repatrıasıany qamtıtyn bolady. Saqtandyrýdyń bolýyn saqtandyrý jáne memlekettik aqparattyq júıelerdiń ózara is-qımyly arqyly sıfrlyq formatta rastaý josparlanýda, bul polıs tekserýin jeńildetip, qaǵaz qujattar sanyn azaıtady.
ARRFR mindetti saqtandyrýdyń jańa túrleri avtomatty túrde engizilmeıtinin atap ótedi. Árbir sheshim qabyldanar aldynda aktýarlyq baǵalaý júrgiziledi: saqtanýshylar men táýekelder sheńberi, qajetti qamtý mólsheri, saqtandyrý jarnalarynyń qoljetimdiligi jáne qoldanystaǵy qorǵaý mehanızmderiniń bolýy anyqtalady. Bul artyq talaptar týǵyzbaýǵa jáne shyǵyndardy tutynýshyǵa aýdarmaýǵa múmkindik beredi.
Sonymen qatar, shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine arnalǵan arnaıy saqtandyrý ónimderin jasaý, sondaı-aq nesıe alý, memlekettik satyp alýǵa qatysý jáne kásipkerlikti qoldaý baǵdarlamalary sıaqty qoldanystaǵy prosesterde saqtandyrý aıasyn keńeıtý kózdelýde.
Reforma mindetti saqtandyrýdy formaldy talap bolyp qalmaı, túsinikti qarjylyq qorǵaý quralyna aınaldyrýy tıis. Qazaqstandyqtar úshin bul naqty erejelerdi engizý, iri táýekelder kezinde saqtandyrý tólemin alý múmkindigi jáne tabıǵı apattardan qosymsha qorǵaý degendi bildiredi. Bıznes úshin — ekonomıkalyq jaǵdaılar men táýekelderdiń ózgerýine tezirek beıimdelýge bolatyn biryńǵaı jáne ıkemdi erejeler.
«Reformanyń basty mindeti – júıeni qarapaıym, ashyq jáne adamdardyń naqty qajettilikterine baǵyttalǵan etý, sonymen birge kepildendirilgen eń tómengi qorǵaý deńgeıin saqtaý», – dep habarlaıdy vedomstvo.