Qytaı tóraǵasy Sı Szınpınniń osy aptada Mysyrǵa jasaǵan sapary — eki el arasyndaǵy ekonomıkalyq jáne dıplomatıalyq baılanystardy nyǵaıtýdyń kúndelikti múmkindigi sıaqty kóringenimen, bul kezdesýdiń astarynda tereń mán jatyr. AQSH-tyń basty jahandyq qarsylasy Qytaı, Taıaý Shyǵystaǵy AQSH-tyń negizgi odaqtastarynyń birimen aýqymdy qarym-qatynas ornatyp, tez ózgerip jatqan aımaqtaǵy yqpalyn keńeıtýge nıetti. Sı Szınpın Qytaıdy aımaqtaǵy turaqtandyrýshy retinde tanytyp, ony ondaǵan jyldar boıy áskerı aralasyp kelgen AQSH-pen salystyrýdy kózdeıdi — Iranmen alty aıǵa sozylǵan soǵys — sońǵy mysal ǵana.
Vashıngtondaǵy Karnegı Taıaý Shyǵys baǵdarlamasynyń dırektory Amr Hamzavı men baǵdarlamanyń burynǵy ǵylymı qyzmetkeri Ketrın Self bıylǵy jyly jazǵan maqalasynda: «Qytaı óziniń jumsaq kúsh qorlaryn jınaqtaýdy jalǵastyrýda, al AQSh óz qoryn ózi joıýda», — dep atap ótti.
Sı Szınpın seısenbi kúni keshke Qytaı men Mysyr týlarymen bezendirilgen Kaır áýejaıyna keldi. Ony ushaq turaǵynda ál-Sısı men áskerı qurmet qaraýyly qyzyl kilemmen qarsy aldy. Kóshbasshylar sársenbide kelissózder júrgizýi tıis, al Sı Szınpın Gıza pıramıdalarynyń mańyndaǵy Uly Mysyr murajaıyna barýdy josparlap otyr.
Sı Szınpın Taıaý Shyǵysqa sońǵy ret barǵanyna biraz ýaqyt boldy. Ol Mysyrda úsh kún bolady. Bul — onyń on jyl ishindegi alǵashqy sapary jáne 2022 jyly Saýd Arabıasyna barǵannan beri aımaqqa alǵashqy sapary. Ál-Sısı sońǵy jyldary Qytaıǵa birneshe ret barǵan. Kóshbasshylar seısenbide Mysyrdyń memlekettik gazetterinde dıplomatıalyq qarym-qatynastyń 70 jyldyǵyna arnalǵan dostyq maqalalar jarıalady.
Sı Szınpın Beıjiń men Kaır damý arqyly «pragmatıkalyq yntymaqtastyq aıasyn keńeıtýi» kerek dep jazdy. Ál-Sısı Qytaıdyń Mysyrǵa salǵan ınvestısıalaryn joǵary baǵalap, Kaırdiń Taıvan Qytaıdyń bóligi degen ustanymyn qoldaıtynyn qaıtalady. Mysyr Qytaımen ósip kele jatqan qarym-qatynasty strategıalyq seriktestikterin ártaraptandyrý tásili retinde qarastyrady. 2023 jyly Mysyr BRIKS blogyna qosylýǵa shaqyryldy. Bul — Brazılıa, Reseı, Úndistan, Qytaı jáne Ońtústik Afrıkany qamtıtyn iri damyp kele jatqan ekonomıkalar birlestigi, Batys bastaǵan G7 sıaqty ınstıtýttarǵa qarsy salmaq retinde qarastyrylady.
Bir jyldan keıin Mysyr Qytaımen «Beldeý jáne jol» bastamasy aıasynda yntymaqtastyq týraly kelisimderge qol qoıdy. Bul Sı Szınpınniń álem boıynsha energetıkalyq jáne kólik ınfraqurylymyn salýdy kózdeıtin basty baǵdarlamasy. Qytaı Mysyrǵa 10 mıllıard dollardan astam ınvestısıa salyp, astana Kaırdiń shyǵysynda bıznes ortalyǵy men Nil atyraýynda ónerkásipke arnalǵan elektr temirjol jelisin saldy. Úkimet derekteri boıynsha, eki el arasyndaǵy jyldyq saýda 20 mıllıard dollarǵa baǵalanady. AQSh pen Mysyr arasyndaǵy saýda 2025 jyly 15,7 mıllıard dollardy qurady. Mysyr — AQSH-tyń aımaqtaǵy ulttyq qaýipsizdik basymdyqtaryndaǵy mańyzdy seriktes, al elderdiń kóshbasshylary tyǵyz baılanysta.
Qytaı Taıaý Shyǵys elderi arasynda kópir salýǵa tyrysýda. 2023 jyly Beıjiń Iran — onyń eń mańyzdy aımaqtyq odaqtasy jáne munaı jetkizýshisi — jáne uzaq ýaqyt boıy AQSH-tyń odaqtasy bolǵan Saýd Arabıasy arasyndaǵy dıplomatıalyq qarym-qatynastardy qalpyna keltirý týraly kelisimge deldal boldy. Bul kelisim Qytaıdyń Taıaý Shyǵystaǵy yqpal úshin AQSH-pen básekelesýge degen umtylysyn kórsetti. Sodan beri Er-Rıad pen Tegeran arasyndaǵy baılanystar nasharlady. Iran AQSh pen Izraılge qarsy jaýap retinde Saýd Arabıasy men basqa da Parsy shyǵanaǵy elderine shabýyl jasady, bul 28 aqpanda bastalǵan soǵysqa ákeldi.
Qytaı ózin aımaqtyq deldal retinde basqa joldarmen de kórsetýde. Ol uzaq ýaqyt boıy ızraıl-palestına qaqtyǵysyna eki memlekettik sheshimdi jaqtap keledi, bul arab álemi aımaqtyq turaqtylyqtyń kepili retinde qarastyrady. 2023 jyly Hamas jaýyngerleri Izraılge shabýyl jasap, Gazada soǵys bastalǵanǵa deıin az ýaqyt buryn Sı Szınpın Palestına prezıdenti Mahmýd Abbasty qabyldap, Palestına bıligimen «strategıalyq seriktestik» jarıalaǵan bolatyn.
Sýes kanaly — Ormýz buǵazyna mańyzdy balama. Iran soǵysynan Ormýz buǵazy arqyly munaı jóneltýleri qatty buzylǵandyqtan, Mysyr baqylaıtyn Sýes kanaly aımaqtan energıa resýrstaryn jetkizýdiń mańyzdy balama jolyna aınaldy. Djakartadaǵy Ekonomıka jáne quqyqtyq zertteýler ortalyǵynyń Taıaý Shyǵys sarapshysy Mýhammad Zýlfıkar Rahmat: «Qytaıdyń ashyq qalǵan joldy baqylaıtyn elmen baılanysty nyǵaıtýǵa tolyq negizi bar», — dedi. Rahmattyń aıtýynsha, Sı Szınpın Mysyrdy «AQSH-tyń onda az kóńil bóletin kezde keńirek arab jáne Afrıka álemine jetý úshin baza retinde qarastyrady».
Tamyz aıynda Qytaı men Mysyr Mysyrdyń birneshe áskerı bazasynda kóp kúndik áýe jattyǵýlaryn ótkizdi — bul Qytaıdyń J-16 joıǵysh ushaqtary men Mysyrdyń fransýzdyq Rafale joıǵyshtarynyń alǵashqy birlesken jaýyngerlik jattyǵýy boldy. Sı Szınpın Kaırge on elden turatyn Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń eki kúndik konferensıasyna qatysqannan keıin keldi. Bul — AQSH-tyń jahandyq yqpalyna qarsy salmaq retinde sıpattalatyn saıası jáne qaýipsizdik toby. Konferensıaǵa Reseı, Úndistan, Pákistan jáne Iran kóshbasshylary Qyrǵyzstannyń astanasy Bishkekte qatysty.
Bul sapar sondaı-aq Tramp ákimshiliginiń Irannyń álemdegi qarjylyq baılanystaryna qarsy «ekonomıkalyq shabýylynan» keıin bolyp otyr. Sanksıalar Islam Respýblıkasyn Qytaıdy qosa alǵanda, qalǵan ekonomıkalyq seriktesterinen oqshaýlaýǵa baǵyttalǵan. Qytaı Iran munaıynyń 80 paıyzynan astamyn satyp alady, ádette janama arnalar arqyly. Beıjiń Iranmen saýdasy árqashan halyqaralyq quqyqqa sáıkes júrgizilgenin málimdeıdi.