InfoHub Logo

Jańa salyq kodeksiniń qabyldanýyna baılanysty Qazaqstanda býhgalterlik qyzmetke degen suranys kúrt ósti. Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Qazaqstandyqtardyń salyq kodeksine qyzyǵýshylyǵy artty. Sarapshylar men naryqtaǵy oıynshylar bul qubylysty eki kezeńge bólip otyr. Birinshi tolqyn 2025 jyldyń shildesinde jańa Salyq kodeksiniń mátini jarıalanǵannan keıin paıda boldy. Ekinshisi, 2026 jyldyń qańtarynda kodeks kúshine engen kezde bastaldy.

Kásibı mamandarǵa suranys

Búginde býhgalterlik qyzmet kórsetetin kompanıalardyń basshylary klıentter sanyn kóbeıtýge jáne qosymsha mamandardy jumysqa alýǵa nıetti. Negizgi másele – shynymen bilikti býhgalterlerdiń jetispeýshiligi.

«Aýtsorsıngtegi býhgalterlerdiń sapasy tómendep ketti. Býhgalterlerdiń jumysy aýyr, kadrlar aýysymy kóp. Osynyń saldarynan qatelikter jiberilip, aıyppuldar men kemshilikterdi joıý týraly habarlamalar kelip jatyr», – dep atap ótti Qazaqstannyń kásibı býhgalterler men aýdıtorlar qaýymdastyǵynyń bas dırektory Leıla Nurahmetova.

Osy saladaǵy bilikti mamandardyń jetispeýshiligi tikeleı bızneske, ıaǵnı klıentterge áser etedi. Óńirlerde kadr máselesi qazirdiń ózinde baıqalady. Qostanaıda býhgalterlik qyzmet kórsetetin kompanıanyń basshysy bas býhgalterdi jarty jyldan astam ýaqyt izdedi. Kóptegen úmitkerler tek bazalyq bilimge ıe nemese negizgi laýazymdarda jumys isteýge jetkilikti tájirıbesi joq. Sonymen qatar, býhgalterlik bilimi joq, biraq býhgalterlik kýrstardan ótip, klıentter jınaqtaǵysy keletinderdiń sany artyp keledi.

«Oqý bar ma dep jazyp, suraıdy. Búginde budan aqsha tabýǵa bolatynyn biledi jáne nusqalardy izdeıdi. Habarlamalardan olar tipti tólem shotyn qalaı jiberý kerektigin bilmeıdi, biraq qyzmet kórsetýge klıentter alǵysy keledi. Olar 2,5 aılyq kýrstarda sýperbýhgalter bola alamyz dep oılaıdy. Biraq olar jyldyq esepti qalaı jabady?» – dep suraq qoıdy kóp jyldyq tájirıbesi bar qostanaılyq býhgalter Tatána Meleshenko.

Jańadan kelgenderdiń jáne jalpy frılanserlerdiń kásibıligine qatysty osyndaı kúmán Qazaqstannyń basqa da óńirlerindegi mamandar tarapynan aıtylýda. Sarapshylar usynylatyn qyzmetterdiń qunyna, ıaǵnı sapa kórsetkishine nazar aýdarady.

«Óz jumysynyń ózindik qunyn biletin jáne klıenttiń qandaı nátıjege aqsha tóleıtinin túsinetin aýtsorsıngtik kompanıalar bar. Konsýltasıa bes myń teńge turǵanda, onyń naqty qundylyǵy keıinirek, bıznes qatelikterdi túzetýge májbúr bolǵan kezde túsinikti bolady. Osydan keıin klıentter bizge keledi. Býhgalterlik qyzmet naryǵynda dempıńti retteýdiń ishki tetikteri jumys isteýi múmkin. Biraq bul úshin býhgalterler klıentterdiń aqshasyn ǵana emes, sonymen qatar óz qyzmetteriniń ekonomıkasyn: ózindik qunyn, baǵasyn jáne marjasyn esepteýdi úırenýi kerek», – dep atap ótti býhgalterlik kompanıanyń negizin qalaýshy Anastasıa Melnık.

Nelikten qymbat?

Býhgalterlik qyzmet naryǵyndaǵy baǵa belgileý jeke kásipkerlerdi tań qaldyrady, olar salyq salýdyń jeńildetilgen rejıminen jalpy belgilengen rejımge aýysty. Kásipkerlerdiń barlyǵy býhgalterlerdiń qansha jumys atqarýy kerektigin túsine bermeıdi. Bıznes jıi qujat aınalymynyń azdyǵyna, «aıyna bir shot-faktýraǵa», avtomattandyrýǵa silteme jasaıdy.

«Qazir, tipti oqyǵyńyz kelse de, orta bilim 300-400 myń teńge turady. İs júzinde bul qandaı da bir jaqsy kýrstar. Bul baza. Eger jekelegen baǵyttar boıynsha kýrstar alsaq, árqaısysy birneshe ondaǵan myń teńge turady. Sondyqtan býhgalterlerdiń qyzmetteri arzan bola almaıdy. JSHS nemese JEK-ti jalpy belgilengen rejımde júrgizý úshin aıyna 25 myń teńge – bul tym arzan. Munda 1S, derekterdiń tolyq jınaǵy bolmaıdy», – dep atap ótti Tatána Meleshenko.

Mundaı kemshilikter keıinnen bızneske jyldyq esepti tapsyrý kezinde eleýli problemalar týǵyzýy jáne jalpy aıyppuldarǵa nemese salyqtardy qosymsha esepteýge ákelýi múmkin.

Ne nársege nazar aýdarý kerek?

Býhgalterlik qyzmet naryǵyndaǵy iri oıynshylardyń aıtýynsha, búginde bıznestiń eń senimdi nusqasyn anyqtaýǵa múmkindik beretin birneshe belgiler bar.

Býhgalterlik aýtsorsıng naryǵynyń kásibı oıynshylary sarapshy birden daıyn sheshim bermeıtinin atap ótti. Ol kóptegen suraqtar qoıady, mysaly: kompanıa nemen aınalysady jáne aınalysýdy josparlap otyr, keńeıtý jospary bar ma, zańdy tulǵalarmen, jeke tulǵalarmen nemese aralas modelmen jumys isteı me, qandaı salyq rejımi jáne nege tańdaldy, balamalar qaraldy ma, salyqtyq ońtaılandyrý bar ma jáne ol zańdy ma, bızneske qazir qaı jerde qıyn, tipti bul týraly aıtpasa da, jáne t.b. Dıletant, kerisinshe, «daıyn jaýappen» asyǵady jáne máseleniń mánin túsinbeı kómek ýáde etedi.

Qyzmetterdiń qunyna emes, býhgalterlik kompanıanyń óz jumysy úshin jaýapkershiligine basa nazar aýdarý mańyzdy.

«Birinshiden, eger shart tıptik bolsa, onda aýtsorsıngtik kompanıaǵa suraqtar týyndaıdy. Shartta klıenttiń aýdıt júrgizýge quqyǵy bar ekendigi tikeleı bekitilýi tıis. Aýdıt nátıjeleri boıynsha qateler tabylǵan jaǵdaıda, olar aýtsorsıng esebinen túzetilýi tıis. Shartta sonymen qatar aýtsorsıngtik býhgalterlik kompanıanyń jaýapkershiligi týraly tarmaq, aıyppuldar men ósimpuldardy óteý týraly tarmaq bolýy kerek», – dep atap ótti Anastasıa Melnık.

Sarapshylardyń ózderi býhgalterlik qyzmetterdi satyp alý úshin qarastyryp otyrǵan kompanıanyń klıentterinen usynystar suraýdan uıalmaıtynyn basa aıtady. Qyzmetkerlerdiń sanyna qyzyǵýshylyq tanytýǵa bolady, óıtkeni bir býhgalter birneshe JEK-ti júrgize alady. Eger biz tolyqqandy kásiporyn týraly aıtatyn bolsaq, onda qatelerdiń joǵary qaýpinsiz jalǵyz ózi jumys isteý múmkin emes. Býhgalterıanyń jekelegen baǵyttary boıynsha turaqty oqytý da mańyzdy.

Shtatqa alý kerek pe?

Jeke býhgalterlik qyzmetti ustaý – bul bıznes úshin úlken jaýapkershilik. Bul da arzan emes. Aýtsorsıng te aqshalaı turady jáne táýekelderge ıe, ásirese adal emes merdigerlermen jumys istegende. Sondyqtan jaǵdaıdy baǵany emes, bıznestiń múddelerin qorǵaý turǵysynan baǵalaý kerek.

«Bas býhgalter shtatqa kirgende, ony baqylaý núkteleri joq. Tipti býhgalter qate jiberse de, jaýapkershilik árqashan kompanıa basshysyna júkteledi. Iá, jaýapkershilik shekaralaryn materıaldyq jaýapkershilik týraly shartta durys jazýǵa bolady. Biraq bas býhgalterdiń kinásin sot arqyly dáleldeýge týra keledi, al qyzmetkerlermen qarym-qatynasty Eńbek kodeksi retteıtindikten, sottar kóbinese qyzmetkerlerdiń jaǵynda bolady. Aýtsorsıngtik kompanıalarmen jumys azamattyq kodekspen retteledi. Qatelik jiberilgen jaǵdaıda, aıyppuldardy, ósimpuldardy birden aýtsorsıngke qaıta jiberýge bolady. Tipti bul jaǵdaıda sot klıent-kompanıanyń jaǵyn alady», – dep atap ótti Anastasıa Melnık.

Kúshti aýtsorsıngtik kompanıalarda bir kásiporyn-klıentke eshqashan bir maman bekitilmeıdi. Bul árqashan ózara baqylaýmen komanda. Sarapshylardyń aıtýynsha, bul tásil adam faktoryna baılanysty qatelerdiń yqtımaldyǵyn aıtarlyqtaı tómendetedi.

Sheshimniń baǵasy

Aýtsorsıngtik býhgalterlik qyzmet naryǵyndaǵy jaǵdaıdyń ózgerýine baılanysty býhgalterlerdiń bárine birdeı qol jetimdi emes ekenin este ustaǵan jón. Qazaqstannyń kásibı býhgalterler qaýymdastyǵynyń basshysy Leıla Nurahmetova kóp nárse salyq salý rejımin tańdaýǵa baılanysty ekenin atap ótti. Jáne munda sheshimdi bıznes qabyldaıdy, tipti beıindi mamanmen keńeskennen keıin.

Qaraǵandylyq sarapshy Anastasıa Melnık atap ótkendeı, býhgalterıada formaldy túrde ártúrli sheshimder men tásilderdi qoldanýǵa bolady. Másele árqashan bıznes úshin bolatyn saldarda. Sondyqtan saraptamalyq býhgalter esep júrgizip qana qoımaıdy, sonymen qatar táýekelderdi aldyn ala baǵalaıdy jáne boljaıdy.

Jańa Salyq kodeksiniń kúshine enýimen táýekelderdi durys baǵalaý negizgi mindetterdiń birine aınalýda. Osy turǵyda kásiporyn/bıznes boıynsha qujattamany júrgizýge kózqarastardy «arzan nemese qymbat» pozısıasynan emes, tańdaýdyń saldarlaryn boljaý pozısıasynan tańdaý qajet. Jańa jaǵdaıda qateliktiń baǵasy tym joǵary bolýy múmkin.