Shymkentte Miras Tazalyk jobasy aıasynda iske qosylǵan móldir smart-dárethanalar men dýsh bólmeleri eki jyldan beri tabysty jumys istep keledi. Qazirgi tańda bul nysandardy kún saıyn keminde myń adam paıdalanady, ári osy ýaqyt boıy olar tıisti deńgeıde ustalyp keledi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Joba bastalǵanda qala turǵyndarynyń reaksıasy ártúrli boldy. Kóptegen shymkenttikter zamanaýı smart-dárethanalardy tez buzyp, aqyrynda ádettegi qalalyq «sortırlerge» aınaldyrady dep sengen edi.
«Skeptısızm túsinikti boldy. Qoǵamdyq dárethana bizdiń qalalarda tym uzaq ýaqyt boıy tek qatty qajettilik týǵanda ǵana kiretin qarańǵy, jaısyz jáne jıi las oryndy bildirdi. Biz keri logıkany tekserýdi uıǵardyq. Ortanyń ózi adamǵa: munda taza, ádemi jáne qaýipsiz, munda ár kelýshini qurmetteıdi dep aıtatyndaı etip jasaýǵa tyrystyq», — dedi «Mıras» ýnıversıtetiniń rektory Núrken Halyqbergen.
Sondyqtan dárethanalardy basynan-aq ádettegi qoǵamdyq dárethanalarǵa uqsamaıtyndaı etip jasady. İshine sensorlyq santehnıka, jaqsy jaryqtandyrý, jeldetý jáne kondısıonerler, sondaı-aq balalardy tańý ústelsheleri ornatyldy. Erekshe qajettilikteri bar adamdar úshin bólek jaǵdaı qarastyryldy.
Alaıda syrtqy kórinis, Halyqbergen aıtqandaı, — istiń jartysy ǵana. Dárethana taza bolyp qalýy úshin ony únemi qadaǵalap otyrý kerek.
«Naǵyz standart ashylý kúni túsirilgen sýretpen emes, nysannyń bir aı, bir jyl jáne eki jyldan keıingi jaǵdaıymen tekseriledi. Ádemi esiktiń artynda kúndelikti tazalaý, sý, sabyn, shyǵyn materıaldary, jeldetý, usaq jóndeý jáne demalyssyz jumys isteıtin komanda tur. Nysan salý qıyn. «Taza, qaýipsiz, tegin, 24/7» degen ýádeni turaqty ustaý áldeqaıda qıyn», — dep atap ótti Halyqbergen.
Miras Tazalyk eksperımenti eki jyl ishinde ózin aqtaǵan sıaqty. Dárethanalardy 500 myńnan astam ret paıdalandy, ári osy ýaqyt boıy olar jaramdy jáne zamanaýı kúıde qaldy. Búginde móldir kabınalardy táýligine keminde myń adam keledi.
Alǵashynda kirý QR-kod arqyly júzege asyrylsa, qazir bet-álpetti taný júıesi qoldanylady. Rektordyń aıtýynsha, júıe kelýshiler aǵynyn baqylaýǵa jáne qaı ýaqytta qosymsha tazalaý qajet ekenin, kelesi nysandy qaıda ashý kerektigin túsinýge kómektesedi.
«Biz úshin derekter — «smart» sózine áshekeı emes, kúndelikti basqarý quraly. Júıe naqty júktemeni kórýge, qala turǵyndarynyń ádetteri qalaı ózgerip jatqanyn túsinýge jáne kelesi nysannyń qaıda qajet ekenin anyqtaýǵa kómektesedi», — dedi Halyqbergen.
Jobany «Mıras» ýnıversıteti qarjylandyrady, al Shymkent ákimdigi ýchaskeler, komýnıkasıalardy qosý jáne kelisimder boıynsha kómektesedi. Alǵashqy kabınalardy salýǵa qalalyq búdjetten qarajat bólinbegen.
Eske salaıyq, shymkenttik smart-dárethanalar byltyr halyqaralyq moıyndaýǵa ıe bolyp, World Toilet Summit 2025-te álemdegi eń úzdik dep tanyldy.
Joba gıgıena deńgeıi men oılastyrylǵan qoljetimdiligi úshin joǵary baǵalandy. Smart-kabınalardyń negizgi qaǵıdaty — tolyq baılanyssyz paıdalaný. İshinde bári sensorlarmen jumys isteıdi: qoljýǵyshtardan bastap dárethanaǵa deıin. Bul tikeleı baılanysty azaıtyp, keńistikti kelýshiler úshin áldeqaıda taza ári jaıly etedi.
Buǵan deıin Kursiv LifeStyle Almatydaǵy 28 gvardıashyl-panfılovshylar saıabaǵynda Shymkentte ornatylǵandarǵa uqsaıtyn erekshe móldir dárethana paıda bolǵanyn jazǵan edi.