Bes jyl buryn tikeleı efırdegi dereki áreketter jergilikti qubylys retinde qabyldanyp, tek jekelegen epatajdy blogerlerdiń synyna sebep bolǵan edi. Alaıda búgin máseleniń aýqymy jeke jaýapsyzdyq sheginen áldeqaıda asyp ketti, dep habarlaıdy infohub.kz.
Qazir áleýmettik jelilerde bylapyt sózder, urlaýdy sahnalaý, jalańash bıler jáne ıntımdik málimetterdi jarıa talqylaý kezdesedi. Tanymal platformalar aýdıtorıasynyń edáýir bóligin kámeletke tolmaǵandar quraıtyn jaǵdaıda, agressıvti translásıalar jasóspirimderdiń áleýmettik normalar týraly túsinigin burmalaıtyn faktorǵa aınaldy.
Memlekettiń tresh-strımıng máselesine nazar aýdarýy — bul kezdeısoq reaksıa emes, jahandyq konseptýaldy ózgeristiń bóligi. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev birneshe ret atap ótkendeı, elimizde júrgizilip jatqan reformalar tek bılik ınstıtýttaryna ǵana emes, azamattardyń dúnıetanymyna da áser etedi. Memleket basshysynyń pikirinshe, Qazaqstannyń quqyqtyq memleket retindegi mártebesi tek qaǵaz júzinde emes, adamdardyń kúndelikti ómirinde, onyń ishinde sıfrlyq keńistiktegi minez-qulqynda da kórinis tabýy tıis.
Bul ıdeologıalyq baǵytty Prezıdent Ákimshiligi Basshysynyń birinshi orynbasary Erlan Qarın de naqty aıtty. Ol áleýmettik jelilerdegi orynsyz minez-qulyqqa qatań sharalar qoldanýdy túsindire otyryp, búginde kóptegen qoǵamdyq janjaldar qarapaıym mádenıetsizdik pen tárbıesizdikten týyndaıtynyn tikeleı kórsetti. Qarapaıym etıkalyq normalardy saqtamaý jáne bir-birine qurmettemeýshilik «normaǵa» aınalǵanda, jańa qoǵamdyq etıkany qalyptastyrý zamanaýı mańyzdy mindetterdiń birine aınalady.
Bul sózder quqyq qorǵaý organdarynyń naqty áreketterimen rastaldy. Olar ınternettiń endi zań men moraldan tys aımaq emes ekenin kórsetti. Qazir polısıa eskertýlerden naqty jazalarǵa kóshti: shok-kontent avtorlarynyń 29-y aıyppul túrinde jaýapkershilikke tartyldy, taǵy 13 buzýshy 5-ten 20 táýlikke deıin qamaýǵa alyndy. Sonymen qatar, quqyq qorǵaýshylar jarıa áshkereleý tájirıbesin qoldanady: tresh-strımerlerdiń aty-jóni men nıkneımderi endi ashyq aıtylady, bul olardyń ádettegi jelilik anonımdiliginen aıyrady.
Qabyldanyp jatqan sharalardyń qatańdyǵy ońaı túsindiriledi. Balalardyń erkin qol jetkize alatyn kez kelgen jarıa translásıanyń naqty shekaralary bolýy kerek — dál teledıdar efırinde, baspasózde jáne dástúrli qoǵamdyq keńistikte ondaǵan jyldar boıy jumys istep kele jatqandaı.
TikTok jáne Instagram sıaqty tanymal platformalar burynnan tek eresekterge arnalǵan alań bolýdan qaldy. Búgin bul jasóspirimderdiń negizgi medıa ortasy, al olardyń smartfondarynyń ekranynda qazir qalypqa aınalyp jatqan nárse erteń olardyń qoǵamdaǵy minez-qulyq ustanymdarynyń negizine aınalady. Sondyqtan tresh-kontent avtorlarynan aqparattyq óristi dáıekti túrde saýyqtyrý — bir rettik aksıa emes, qoǵamdyq moral men jas urpaq qaýipsizdigin qorǵaý jónindegi júıeli jumys.
Azamattardyń reaksıasyna qaraǵanda, qazaqstandyqtar jalpy jańa qoǵamdyq mádenıetti qalyptastyrýdaǵy memlekettiń jumysyn quptaıdy jáne qoldaıdy.