Almatyda ótken 30-shy mereıtoılyq KIOGE 2026 halyqaralyq munaı-gaz kórmesi men konferensıasyna 58 elden 500-den astam kompanıa men 9 myńnan astam qonaq qatysty. «Teńizshevroıl» (TSHO) kompanıasy dástúrli túrde bas demeýshi retinde tanyldy. Qazaqstan Respýblıkasy energetıka vıse-mınıstri Erlan Aqbarov munaı-gaz jabdyqtaryn shyǵarýdy ulǵaıtyp, ony elde óndirýdi damytýǵa shaqyrdy, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
KIOGE sahnasynan aıtylǵan basty taqyryptardyń biri — Qazaqstanda munaı-gaz jabdyqtaryn óndirýdi damytý boldy. Energetıka vıse-mınıstri Erlan Aqbarov jańa tehnologıalardy engizý jergilikti óndiris pen mashına jasaýdy damytýmen qatar júrýi kerektigin atap ótti:
— Jańa tehnologıalardy engizýmen qatar óndiristi, mashına jasaýdy damytyp, munaı-gaz jabdyqtaryn shyǵarýdy ulǵaıtý jáne ony elimizde óndirýdi jergiliktendirý, jergiliktendirý deńgeıin arttyrý mańyzdy.
TSHO qyzmetindegi bul baǵyt áldeqashan júıeli túrde damyp keledi, al qazaqstandyq jetkizýshilermen jumys birneshe jylǵa josparlanǵan. TSHO jergilikti úlesti damytýdyń besjyldyq baǵdarlamasyna qatysady. Onyń aıasynda qazaqstandyq taýarlar, jumystar men qyzmetter úlesin jyl saıyn ulǵaıtý, uzaq merzimdi kelisimsharttar jasasý, jańa óndiristerdi jergiliktendirý jáne kompanıa basshylyǵyna belgilengen kórsetkishterge qol jetkizý úshin KPI engizý qarastyrylǵan.
1993 jyldan 2026 jyldyń tamyzyna deıin TSHO qazaqstandyq úleske 53,3 mlrd dollardan astam qarjy jumsady. Osy kezeńde kompanıanyń Qazaqstan ekonomıkasyna qosqan tikeleı qarjylyq úlesi 220 mlrd dollardy qurady. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha TSHO-daǵy qazaqstandyq úles satyp alýlarynyń jalpy kólemi 1 805,9 mlrd dollardy, al olardaǵy ishki qun úlesi 71%-dy qurady.
Taýarlardy satyp alýda qazaqstandyq úles 2024 jylǵy 7%-dan 2025 jyly 15%-ǵa ósti. Bul derekterdi TSHO 2026 jylǵy 4 qyrkúıektegi jarıalanymynda keltirip, ósimdi ónimdi jergiliktendirýmen jáne jergilikti óndirýshilermen yntymaqtastyqty keńeıtýmen baılanystyrdy.
Aıta ketý kerek, jergilikti úlesti ulǵaıtý baǵdarlamasynyń ózi otandyq óndirýshiler úshin damý draıverine aınaldy: olar jańa sapalyq deńgeıge kóterilýge májbúr. Jetkizýshiler TSHO-nyń tehnıkalyq talaptaryna saı bolýy kerek. Buǵan TSHO-nyń jetkizýshilerdi damytý baǵdarlamasy kómektesedi: sala mamandary óndiris alańdaryna baryp, aýdıt júrgizip, biliktilik tekseredi jáne kásiporyndarǵa halyqaralyq sertıfıkattar alýǵa kómektesedi.
Sonymen qatar TSHO úshin qazaqstandyq úlesti damytý otandyq jetkizýshilerdiń jumysymen jáne kompanıada tehnıkalyq ári basshylyq laýazymdardy ıelenetin mamandardy daıarlaýmen tyǵyz baılanysty. Bul týraly KIOGE-de TSHO-nyń bas dırektory Bıllı Lakobı aıtty.
— Búginde TSHO qyzmetkerleriniń 96%-y Qazaqstan azamattary, al basshylyq laýazymdardyń onynan toǵyzyn qazaqstandyq mamandar ıelenip otyr. Biz otandyq jetkizýshilerdi, sıfrlyq sheshimder men adamı kapıtaldy damytýǵa ınvestısıa salýdy jalǵastyramyz.
Jalpy alǵanda, TSHO qyzmetkerlerge oqý men halyqaralyq tájirıbe almasý múmkindikterin usynady, onyń ishinde sıfrlandyrý men jasandy ıntellekt salasynda daıarlaýǵa da jaǵdaı jasaıdy. 2020 jyldan beri 670-ten astam qazaqstandyq qyzmetker buryn sheteldik mamandar ıelengen mańyzdy basshylyq jáne tehnıkalyq laýazymdarǵa taǵaıyndaldy.