Gonkongtyń Qytaıǵa qaıtarylǵannan keıingi alǵashqy basshysy Týn Chı Hýa 89 jasynda qaıtys boldy, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Týn Chı Hýa 1997 jyly shildede Ulybrıtanıa Gonkongty Qytaıǵa tapsyrǵan kezde, sońǵy brıtan gýbernatory Krıs Pattennen bılikti qabyldap, 150 jyldan astam brıtan bıliginiń aıaqtalýyn bildirdi. Onyń basqarý kezeńi Azıa qarjy daǵdarysy, eki iri epıdemıa jáne tarıhı narazylyqtarmen erekshelendi, bul onyń ákimshiligine syn týdyrdy. Ol 2005 jyly otstavkaǵa ketti.
Jergilikti BAQ habarlaýynsha, Týn seısenbi kúni keshke jaqyndarynyń ortasynda qaıtys bolǵan. Onyń keńsesi ony «eline jáne halqyna adal» adam retinde sıpattap, málimdemesinde «onyń asyl minezi men adaldyǵy júregimizde máńgi saqtalady» dep jazdy.
Týn 1937 jyly Shanhaıda dúnıege kelgen. Ol Ulybrıtanıadaǵy Lıverpýl ýnıversıtetinde mehanıka ınjeneri mamandyǵyn alyp, keıin AQSH-qa kóship, onda General Electric kompanıasynda on jylǵa jýyq jumys istedi. 1969 jyly Gonkongqa kóship, ákesiniń Orient Overseas keme kompanıasynda jumys istep, 1979 jyly onyń basshysy boldy.
Onyń saıası mansaby 1992 jyly Pattenniń atqarýshy keńesiniń múshesi bolyp taǵaıyndalǵannan bastaldy. Saıası tájirıbesi az bolǵanyna qaramastan, Týndy Gonkongty basqarý úshin Beıjiń tańdaǵan dep esepteldi. Ol adal adam retinde tanyldy, ásirese Qytaıdyń memlekettik bankteri 1980 jyldardyń ortasyndaǵy jahandyq daǵdarys kezinde onyń otbasylyq bıznesin qutqarýǵa kómekteskennen keıin.
1996 jyly qańtarda Halyq saraıyndaǵy qabyldaý kezinde Qytaıdyń sol kezdegi prezıdenti Szán Szemın Týnmen qol alysý úshin toly zaldy aralap ótti – bul qımyl kópshilikke fotoǵa túsip, Beıjińniń Týndy joǵary laýazymǵa qoldaýyn bildirgeni belgili boldy.
Týn bılikke kelgennen keıin kóp uzamaı Azıa qarjy daǵdarysy bastalyp, úı baǵasy kúrt tómendedi. Onyń ákimshiligi sondaı-aq 1997-2002 jyldardaǵy qus tumaýy indeti jáne 2003 jylǵy SARS (aýyr jedel respıratorlyq sındrom) indeti sıaqty densaýlyq saqtaý máselelerine tap boldy.
Alaıda Týnnyń eń úlken saıası synaǵy onyń ekinshi merziminde, 2003 jyldyń shildesinde, jarty mıllıon gonkongtyq azamattyq quqyqtaryna qaýip tóndirýi múmkin dep qaýiptengen usynylǵan ulttyq qaýipsizdik zańyna qarsy kóshege shyqqan kezde boldy. Onyń ákimshiligi jappaı narazylyqtan keıin usynylǵan zańnan bas tartty, bul da Týnnyń 2005 jyldyń naýryzynda otstavkaǵa ketýine yqpal etti. Sol kezde onyń densaýlyǵy nasharlaǵany aıtyldy, biraq keıbireýler ony Beıjiń otstavkaǵa ketýge májbúrledi dep sanaıdy.
Beıjiń aqyr sońynda 2020 jyly Gonkongqa ulttyq qaýipsizdik zańyn engizdi, bılik muny turaqtylyqty saqtaý úshin qajet dep sanaıdy. Alaıda synshylar bul zańdy «Gonkongtyń sońy» dep atap, qalada qorqynysh atmosferasyn týdyrdy dep málimdeıdi.
Týnnyń sońǵy ret kópshilik aldynda kórinýi 2021 jyldyń shildesinde Qytaı Komýnıstik partıasynyń qurylǵanyna 100 jyl tolýyna arnalǵan is-sharada boldy. Habarlamalarǵa sáıkes, ol birneshe aıdan keıin júrekke operasıa jasatty. Ol áıeli men úsh balasyn artynda qaldyrdy.