Ǵalymdar túngi aýysymdaǵy jumys postkovıdtik sındromnyń damý qaýpin 88%-ǵa arttyrýy múmkin ekenin anyqtady. Sırkadtyq yrǵaqtyń buzylýy men sozylmaly uıqysyzdyq, kóbinese túngi jumys kestesimen qatar júretin, aǵzanyń ımýndyq qorǵanysyn aıtarlyqtaı álsiretip, koronavırýs ınfeksıasynan keıin qalpyna kelýdi qıyndatýy múmkin... dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Scandinavian Journal of Work, Environment & Health jýrnalynda jarıalanǵan zertteýdi Barcelona Institute for Global Health mamandary Germans Trias i Pujol Research Institute-men birlesip júrgizdi. Oǵan 2941 eresek adam qatysty, olar 2021 jyldan 2023 jylǵa deıin baqylandy.
Zertteýdiń basynda qatysýshylar ózderiniń jumys kestesi, uıqy sapasy jáne sozylmaly uıqysyzdyqtyń bolýy týraly habarlady. Sodan keıin ǵalymdar olardyń qaısysy COVID-19 juqtyrǵanyn jáne ınfeksıadan keıin uzaqqa sozylǵan sımptomdardyń kimde qalǵanyn baqylady.
Baqylaý kezeńinde koronavırýs 1899 adamdy juqtyrdy, olardyń 284-inde sımptomdar úsh aıdan astam saqtaldy. Túngi aýysymda jumys istegen adamdarda postkovıdtik sındrom qaýpi kúndizgi jumysshylarǵa qaraǵanda 88%-ǵa joǵary boldy. Sozylmaly uıqysyzdyq ta uzaqqa sozylǵan sımptomdardyń yqtımaldyǵyn 42%-ǵa arttyrdy.
Eń aıqyn baılanys eki faktor da qatar kezdeskenderde baıqaldy: túngi jumys jáne sozylmaly uıqysyzdyq. Bul topta postkovıd qaýpi uıqysyzdyǵy joq kúndizgi jumysshylarmen salystyrǵanda shamamen 2,7 ese joǵary boldy.
Nelikten túngi aýysymdar densaýlyqqa osylaı áser etedi? Dene uıqyǵa daıyndalyp jatqan ýaqytta únemi sergek bolý sırkadtyq yrǵaqty buzady. Bul ımýndyq júıeniń jumysyna áser etip, aǵzanyń ınfeksıamen qanshalyqty tıimdi kúresetinin jáne odan keıin qalpyna keletinin anyqtaıdy.
Aıta keterligi, túngi jumys pen postkovıd qaýpi arasyndaǵy baılanys kúndizgi kestege aýysqandarda da saqtaldy. Bul ásirese semizdikpen aýyratyn qatysýshylar arasynda aıqyn boldy. Avtorlar metabolıkalyq buzylýlar men uıqy rejıminiń buzylýynyń úılesimi qalpyna kelýdi qosymsha qıyndatýy múmkin dep boljaıdy.
Degenmen, zertteý postkovıdty týdyratyn dál uıqynyń buzylýy ekenin dáleldemeıdi. Yqtımal mehanızm gıpoteza bolyp qalady. Túngi jumysshylarda densaýlyqqa áser etetin basqa da erekshelikter bolýy múmkin: kásip sıpaty, fızıkalyq belsendilik, tamaqtaný rejımi. Olardyń áserin tolyǵymen joqqa shyǵarý múmkin emes.
Sonymen qatar, qatysýshylardyń jasy 40 pen 65 aralyǵynda boldy, sondyqtan nátıjeler basqa jas toptaryna mindetti túrde qoldanylmaýy múmkin. Buǵan deıin Kursiv Health uıqysyzdyqqa qarsy tanymal qural — melatonın týraly materıal jarıalaǵan bolatyn, onda endokrınolog dáriger ony qoldanýǵa qatysty jıi qoıylatyn suraqtarǵa jaýap berdi.