InfoHub Logo

Қазақстанда алимент төлеу мәселесі қайта қоғам назарына ілікті. Ерлер қауымы алимент қаражатының жұмсалуына міндетті түрде есеп беру тетігін енгізуді талап етіп, Мәжіліс депутаттарына жүгінді. Бұл бастама бірден жан-жақты пікірталас тудырды.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Ерлердің айтуынша, егер алиментті уақытылы әрі толық көлемде төлеп отырса, әкесінің баласының қажеттілігіне қанша қаражат жұмсалып жатқанын білуге құқығы бар. Алайда, көптеген әйелдер бұл ұсынысты әділетсіз деп санайды. Олардың пікірінше, алименттің өзі көбіне жеткіліксіз, ал нақты проблема – жаппай борышқорлық пен төлемдерден жалтару.

Ерлер есеп сұрайды: Жаңа «алименттік пікірталас» қалай басталды?

Бұл мәселені көтерген ерлер қауымының өкілі Даурен (аты-жөні этикалық себептерге байланысты жарияланбайды) қоғамда алимент төлеушілердің бейнесі жиі бұрмаланып көрсетілетінін айтады. Оның сөзінше, бұқаралық ақпарат құралдарында көбіне адал төлеушілер емес, алименттен жалтаратындар туралы айтылады. Бірақ көптеген еркектер алиментті адал төлейді.

«Алимент төлеушілердің бәрі – адал емес деген ой қалыптасады. Бірақ бұл олай емес. БАҚ-та көрсетілетіндер – азшылық», – дейді ол.

Дауреннің айтуынша, ерлер қауымының бұл бастамасы «адал төлеушілер балаларының қажеттілігіне жұмсалатын қаражаттың қалай пайдаланылатынын білуге құқылы» деген негізгі тезистен туындаған. Олар жүргізген шағын сауалнамаға қатысқан 80-ге жуық ер адамның пікірінше, алименттің жұмсалуындағы ашықтық мәселесі оларды алаңдатады.

Неге алиментке есеп беру қазір мүмкін емес?

Заңгер Дияра Закированың айтуынша, Қазақстанда алименттің мақсатсыз жұмсалғанын дәлелдеу өте қиын. Бұрын заңда мұндай талап болғанымен, кейін алынып тасталған. Қазіргі таңда заңнамада «алиментті мақсатсыз пайдалану» деген ұғым жоқ. Сондай-ақ, ерлердің айтуынша, кейбір жағдайларда алимент мөлшері баланың нақты шығындарынан асып түседі. Алайда, әйелдердің көпшілігі бұл ұсынысқа қарсы шығып, алименттің өзі жеткіліксіз екенін алға тартады.

Әйелдер не дейді?

Жеке өзі бала тәрбиелеп отырған аналардың басым көпшілігі бұл бастаманы әділетсіз деп тауып, наразылық білдірді. Олар алименттің аздығын, бала тәрбиесіне кететін шығындардың жоғары екенін алға тартты. Дегенмен, кейбір аналар міндетті есеп беруді қолдап, бұл әкелердің балаларының қажеттілігін нақты түсінуіне көмектесетінін айтты.

Сарапшылар не дейді?

Юрист Дияра Закированың айтуынша, соңғы жылдары заңнамада елеулі өзгерістер болмағанымен, алимент төлеуден жалтарушыларды жазалау тәжірибесі қатайған. Ал социолог Татьяна Резвушкина бұл мәселенің тек қаржылық емес, сонымен қатар отбасылық құндылықтар мен гендерлік стереотиптерге қатысты екенін атап өтті. Оның пікірінше, бұл мәселенің түп-тамыры қоғамдағы ата-ана болу мәдениетінің төмендігінен туындайды.

Тарихшы Гаухар Канафинаның айтуынша, бұрын бала тәрбиесі тек ата-ананың ғана емес, бүкіл рудың жауапкершілігінде болған. Қазіргі заңнамадағы алимент мәселесі тек құқықтық шешімдерге ғана сүйенетіні, ал бұрынғыдай қоғамдық және рулық қысымның жоқтығы бұл жүйенің тиімділігін азайтады.

Қорытындылай келе, алимент мәселесі тек ақшаға қатысты емес, қоғамның жауапкершілік пен азаматтық парызды қалай қабылдайтынына байланысты екені белгілі болды.