InfoHub Logo

Алматыда электр самокатпен жаяу жүргіншіні қағып, оқиға орнынан бой тасалаған жағдай қала тұрғындарын алаңдатты. Бұл оқиға қаладағы қауіпсіздік мәселесін қайта қозғап отыр. Жаңа ережелер қабылданғанымен, самокат мінгендер тротуарда жүріп, жапа шеккендер кінәлілерді анықтауда қиындықтарға тап болады.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Соққыдан кейін із-түссіз кетті

Алматы тұрғыны 14 сәуірде Төле би көшесінде болған жағдайды әлеуметтік желіде баяндады. Оның айтуынша, оны жоғары жылдамдықпен келе жатқан электр самокаты соғып өткен. Зардап шегушінің сөзіне сүйенсек, соққының күші соншалықты, оны бірнеше метрге ұшырған.

«Мен үш метрге ұшып кеттім. Бір кроссовка бір жаққа, телефоным екінші жаққа ұшып кетті. iPhone-ның дисплейі сынды. Ең таңқаларлығы – адам тіпті тоқтамай, ізін суытты», - деп жазды ол оқиғаның мән-жайын.

Жас қыздың айтуынша, оған жолда жүргендер көмекке келген – жедел жәрдем мен полиция шақырған. Куәгерлердің сөзіне қарағанда, бір самокатта екі адам болған, олар жоғары жылдамдықпен жүрген.

«Менің сөзімше, оқиға бойынша арыз берілген, бірақ іс алға баспай жатыр. Өйткені олар кәмелетке толған-толмағанын анықтай алмай, учаскелік полицейлер арасында шағымды ауыстырып жүр», - дейді зардап шегуші.

Зардап шегуші қаладағы электр самокаттарға қатысты мәселенің әлі де шешілмегенін атап өтті.

«Ең қорқыныштысы – соққының өзі емес, мені жападан жалаңаш қалдырды. Тіпті жануарды қақса да, тоқтап, көмектесуге тырысады. Ал мұнда – адам. Және ешқандай адамгершілік жоқ», - деп жазды ол.

Қыз қаладағы қарқынды көшелерде самокат мінушілер үшін қажетті инфрақұрылымның жоқтығына да назар аударды.

«Ең көп көлік жүретін Төле би даңғылында самокаттар үшін жағдай жасалмаған. Олар балалар, қарттар мен жүкті әйелдер жүретін тротуарларда жүреді. Мұндай соққы кейбіреулер үшін өлімге әкелуі мүмкін», - деп есептейді қыз.

Ол сондай-ақ, электр самокаттардың іс жүзінде қауіпті көлік түрі екенін, бірақ оларды реттеу әлі де жеткіліксіз екенін атап өтті.

«Самокат – бұл аяғымен итеріп жүретін көлік. Велосипед – педальды айналдыратын көлік. Ал мынау электрліктердің бәрі – мопед жылдамдығына жететін көлік, бірақ неге екені белгісіз, әлі де тротуарларда жүреді», - деді ол.

Зардап шегуші қанша осындай жағдай болса, көшедегі қауіпсіздік жағдайын бақылауға алғанда ғана бұл мәселенің шешілетінін сұрады.

Қолданушылардың реакциясы

Постқа жазылған пікірлерде басқа қолданушылар электр самокаттарымен кездесуден кейін ауруханаға түскендері туралы өздерінің оқиғаларын баяндады.

Естеріңізге сала кетейік, бұған дейін Қазақстанда электр самокаттарына арналған жаңа ережелер бекітілген болатын. 1 шілдеден бастап олардың тротуарларда жүруіне тыйым салынады. Тек арнайы белгіленген, бірлескен қозғалыс аймақтары бар жаяу жүргіншілерге арналған көшелерде ғана рұқсат етіледі. Мұнда жылдамдық сағатына 6 км/сағ дейін шектеледі, ал жаяу жүргіншілерге басымдық сақталады.

Сонымен қатар, велосипедтер мен қуаты төмен электр көліктері тротуарларда жүру құқығын сақтайды.

Осы оқиғаларға байланысты екі сұрақ туындайды: жаңа ережелер күшіне енгенге дейін жаяу жүргіншілердің қауіпсіздігін қалай қамтамасыз етуге болады және олардың іс жүзінде орындалуы қамтамасыз етіле ме?

Қала тұрғындарының өздері айтқандай, қолданыстағы шектеулер практикада көптен бері елеусіз қалып келеді. Нәтижесінде, электр самокаттар тротуарларда жоғары жылдамдықпен жүріп, жаяу жүргіншілер үшін қауіп төндіреді.

Полиция не дейді

Алматы қалалық полиция департаментінің хабарлауынша, қызбен болған оқиға бойынша тексеру жүргізіліп жатыр.

«Қазіргі уақытта самокат жүргізушісінің тұлғасын және оқиғаның барлық мән-жайын анықтауға бағытталған жедел-тексеру іс-шаралары кешені жүзеге асырылуда. Бұл мақсатта қалалық бейнебақылау жүйелерінің мүмкіндіктері пайдаланылуда, сондай-ақ аталған кезеңде көлік құралын жалға алған пайдаланушы туралы деректерді алу үшін кикшеринг компанияларына ресми сұраулар жолданды», - деді ведомстводан.

Полиция бұл факті бойынша тексерудің ерекше бақылауда екенін атап өтті.

«Бұндай фактілер назардан тыс қалмайтынын атап өткіміз келеді. Бұзушының тұлғасын анықтау – уақыт пен қолданылған техникалық ресурстардың мәселесі», - деді баспасөз қызметі.

Ведомство сондай-ақ, Алматыдағы микромобильді көліктер сегментінде тәртіп орнату бойынша жұмыстар жүйелі негізде жүргізіліп жатқанын атап өтті.

«Соңғы ауқымды «Стоп-бұзушылық» жедел-алдын алу іс-шарасы барысында электр самокаттарын пайдаланушылар жіберген бес мыңға жуық бұзушылық анықталып, жойылды. 4600-ден астам самокат арнайы айыппұл тұрағына қойылды», - деп хабарлады Алматы ҚПД.

Өткен жылды еске алсақ

Ішкі істер министрлігінің деректері бойынша, 2025 жылы Қазақстанда электр самокаттарымен 213 жол-көлік оқиғасы тіркелген, оның салдарынан 224 адам зардап шеккен. Самокат жүргізушілерінің кінәсінен 42 апат болған, 52 адам жарақат алған. Барлық оқиғалардың 95 пайызы Алматыда болған.

Өткен жылдың басынан бері электр самокаттарының жүргізушілері жол қозғалысы ережелерін 20 мыңнан астам рет бұзған. Ең көп бұзушылық – 7 435 жағдай (жалпы санының 76 пайызы) – Алматыда тіркелген.

Сондай-ақ, өткен жазда Tengrinews.kz тілшілері Алматы қалалық Балалар жедел медициналық жәрдем орталығының қабылдау бөлімінің меңгерушісі Мейіржан Құрманалиевпен сұхбаттасқан болатын. Ол жылы мезгілде күн сайын 2-3 жас баланың зардап шегіп келетінін айтты. Яғни, айына шамамен 60-90 адам 18 жасқа дейінгі жастағылар жарақат алады. Жаз бойы бұл көрсеткіш шамамен 300 кәмелетке толмаған баланы құрайды. Бұл – тек бір аурухананың деректері.

«Пациенттердің шамамен 30 пайызы ауруханаға жатқызылады. Көбінесе оларда бірнеше жарақат диагнозы қойылады: яғни бірден бірнеше зақымдану – бас-ми жарақаты, аяқ-қолдың сынуы, терінің сыдырылуы және асфальтқа үйкелуден болатын күйіктер. Біздің жылда өлім-жітім тіркелген жоқ, бірақ ауыр жарақаттар бар, пациент реанимацияда үш тәулікке дейін жатады», - деді Құрманалиев.

Самокаттардың кесірінен көбінесе 12-18 жас аралығындағы жасөспірімдер зардап шеккен. Олар бұл көлік пайда болғанға дейін мүлдем тіркелмеген жарақаттар алған.

«Самокаттардан тізе буындарының жарақаттары, байламдардың үзілуі жиі кездеседі. Адам белсенді өмірден 1,5 жылға шығып қалады, ал егер ол спортшы болса, оның мансабы аяқталады. Біз, өз кезегінде, емдеу жүйесі мен тәсілдерін өзгертуге мәжбүрміз, себебі біз бұл көліктерді белсенді пайдаланғанға дейін балаларда кездеспеген жарақаттарға тап боламыз», - деп түсіндірді Құрманалиев.

Самокат мінгендер соқтығысқан жаяу жүргіншілер де ауыр жарақаттар алған. Әсіресе мұндай соқтығыстар кішкентай балалар үшін қауіпті:

«Самокат мінгендердің құрбаны болғандар да бірнеше жарақатпен түседі. Өткен жылы бізде екі баланың бас сүйегі мен беті сынған – оларға самокат соғылған. Жарақаттың ауырлығы көбінесе кімнің соғылғанына байланысты. Егер зардап шегуші 12-13 жастан асқан болса – бұл беткі жарақаттар. Бірақ жас неғұрлым кіші болса, жарақаттар соғұрлым ауыр болады», - деді ол.

Дәрігер самокаттың салмағы 20-30 килограмм екенін, оған қоса адамның салмағын есептегенде, шамамен 70-100 килограмм салмақтың 30 килограммдық баланы соғуы, оның төрт метрге ұшуына себеп болатынын атап өтті. Мұндай соқтығыс баланың 30-40 км/сағ жылдамдықпен келе жатқан автокөлікпен соқтығысқанымен тең.

Ересектер үшін де электр самокатпен соқтығысу оңай болмайды. Алматы қалалық №7 клиникалық аурухананың политравма бөлімінің меңгерушісі Рамзан Аскеровтің айтуынша, бұл көлік түрімен болған апаттардан кейін оларға тәулігіне 5-10 адам көмекке келген. Олардың әрбір үшіншісі операцияны қажет еткен. Көбінесе 20-45 жас аралығындағылар зардап шеккен. Барлық келгендердің шамамен 20 пайызын самокат соққандар құраған.

«Көбінесе пациенттер бас-ми жарақаттарымен, бұғана, білек сүйектерінің сынуымен түседі. Бұлар өте ауыр жарақаттар», - деді сол кезде маман.

№4 қалалық клиникалық аурухананың травматологы Жайлау Абдуллаев аздап басқаша сандарды келтірді: оның бөліміне айына 18-45 жас аралығындағы шамамен 40 пациент жүгінген. Олардың ішінде:

80 пайызы – самокат мінгендер

20 пайызы – шабандоздың шабуылынан ебін таба алмағандар.

Алматыдағы электр самокаттар жағдайы қазір

Естеріңізге сала кетейік, 5 сәуірде редакция тілшісі жаңа маусым басталғалы электр самокаттарын пайдалану жағдайы өзгерді ме екенін тексеру үшін мегаполис көшелерін аралап шықты.

Оның байқауынша, редакция өткен жылы бірнеше рет хабарлаған проблемалар мен бұзушылықтар іс жүзінде ешқайда кетпеген. Электр самокаттары әлі де кез келген жерге қойылады, оларға екі адам мініп жүреді, жүргізушілер жолдан өту кезінде түспейді, жылдамдық режимін бұзады, ал басқаруға жиі кәмелетке толмағандар жіберіледі.

Сондай-ақ оқыңыз: [Сбил самокатчик: что делать и как получить компенсацию](https://tengrinews.kz/healthy/sbil-samokatchik-chto-delat-i-kak-poluchit-kompensatsiyu-533173/)