InfoHub Logo

Алматының шуылдаған қаласынан алыс ауылға көшіп, халыққа қызмет етіп жүрген жас дәрігерлер Анель Курманова мен Сабыржан Толумханов туралы бұған дейін де жазған болатынбыз. Екі жыл бұрын «Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша Павлодар облысының Ертіс ауданына келген жұбайлар бүгінде сол жердегі аудандық ауруханада еңбек етуде. Жақында Анельдің әлеуметтік желідегі парақшасында жариялаған «Дәрігерлер қанша табыс табады?» деген сауалнамасы көпшіліктің қызу талқылауына себеп болды. Біз осы жағдайды желеу етіп, жас дәрігерлермен сұхбаттасып, олардың қала өмірінен бас тартып, ауылға көшу себептерін, кездескен қиындықтар мен алдағы жоспарларын сұрап білдік.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Алматыдан ауылға көшудің себебі

Анель мен Сабыржан 2024 жылдың тамыз айында Ертіс ауданына қоныс аударған. Осы уақыттан бері жергілікті ауруханада жұмыс істеп келеді. Сабыржан – жалпы тәжірибелік дәрігер, ал Анель – терапевт-инфекционист мамандығы бойынша қызмет көрсетеді.

Мемлекеттік бағдарлама аясында оларға қызметтік пәтер беріліп, балаларын балабақшаға орналастыруға көмек көрсетілді. Сондай-ақ, әрбір отбасы мүшесіне 250 мың теңге көлемінде «көтерме ақы» төленді. Бағдарлама шарты бойынша, жас мамандар кем дегенде 5 жыл ауылда жұмыс істеуі тиіс. Ал көтерме ақыны қайтару үшін 7 жыл еңбек ету қажет.

Өткен жылы жұбайлардың өмірінде елеулі өзгерістер болды: екінші балалары дүниеге келді, олар жеке үй сатып алып, тағы бір рет қоныс аударды. Бұл жолы бұрынғыдай алыс емес, аудан орталығындағы үйлеріне көшті.

«Дипломмен ауылға» бағдарламасы туралы

Анель бағдарламаның тиімділігін жоғары бағалайды. Оның айтуынша, ең басты артықшылығы – үй сатып алуға жеңілдетілген несие алу мүмкіндігі. Алайда, кейбір жағдайларда бағдарлама шарттарының өзгеруі қиындық тудыруы мүмкін. Мысалы, олар үй сатып алған кезде несие мөлшерлемесі 0,1%-дан 1%-ға дейін өскен. Дегенмен, бұл әлі де қалыпты ипотекадан әлдеқайда тиімді екенін айтады.

Бағдарламаның кемшілігі ретінде Анель «көтерме ақының» аздығын атап өтті. «100 АЕК (шамамен 432 500 теңге) көлеміндегі ақшаға ауылға кім көшеді? Бұл соманы кем дегенде 300-500 АЕК-ке дейін арттыру қажет. Сондай-ақ, өтініш қабылдау, қаражат беру күндерін нақтылап, жас мамандардың айлап күтпеуін қамтамасыз ету керек», – дейді ол.

Ауыл дәрігерлерінің күнделікті өмірі

Жұбайлар 10 миллион теңгеге үй сатып алған. Алайда, олардың айтуынша, негізгі шығындар әлі алда. Үй орталықтандырылған жылу жүйесіне қосылмаған. Септик орнату, су жүргізу, едендерді ауыстыру, жылу жүйесін жаңарту және қуатты пеш орнату сияқты жұмыстарды атқару қажет. Қыста екі пешті жағуға тура келген.

Көпшілік ауылда өмір сүру жеңіл әрі арзан деп ойлайды. Бірақ Анельдің айтуынша, ет, сүт, май сияқты өнімдердің өзі де қымбатқа түседі. Зарплатаның бір бөлігі бензинге, көмірге, отынға кетеді.

Жұбайлар жеке үйлеріне көшкенде үлкен бақша салып, картоп, қияр, көкөніс өсіруді жоспарлаған. Бірақ жұмыстан кейін уақыт пен күштің жетпейтінін айтып, бұл жоспарды кейінге қалдырған. Тек биыл учаскеге құлпынай отырғызған.

«Қазір маса мен ұсақ шыбындардың маусымы басталды. Бұл – ауыл өмірінің тағы бір «қызығы», оған да үйрену керек», – дейді Анель күліп.

Ауылдағы өмір романтика емес. Бірақ мұның да өз артықшылықтары бар. Мысалы, Алматыдағыдай кептелістерде уақыт өткізбейсіз. «Таза ауа, болашаққа ақша жинау немесе қарыздарды өтеу мүмкіндігі бар. Ауылдағы өмір шыдамдылыққа, ұсақ-түйектерден қуаныш табуға және мінезді шыңдайтын төзімділікке үйретеді», – дейді жұбайлар.

Жұмыс және туыстардың көмегі

Анель жұбайы Сабыржанға ерекше құрметпен қарайтынын айтады. Алғашқыда Сабыржан Ертіс ауданынан 40 шақырым жердегі Панфилово ауылында учаскелік терапевт болып жұмыс істеген. Кейін аудандық ауруханаға ауысып, қазіргі уақытта сол жерде еңбек етуде.

«Күйеуім жиі кешке дейін, кейде түн ортасына дейін жұмыста болады. Әсіресе, инсульт пен инфаркт алған науқастарды қалаға жіберу керек болғанда, санавиацияны күтіп, Павлодардағы кезекші дәрігерлермен келісіп, науқастың уақтылы мамандандырылған көмек алуын қамтамасыз етеді», – дейді Анель.

Анель өзі де екі ай бұрын жұмысқа шыққан. Қазір 10 айлық ұлдарын бағуға әкесі көмектесіп жүр. «Әкем бізге үлкен көмек. Нәресте күтушіге ақша жұмсамаймыз, балаларды туыс адамымызға сеніп тапсырамыз. Кешке дейін жұмыста қала аламыз. Қалада мұндай мүмкіндік болмас еді», – дейді Анель.

Егер күйеуінің жалақысы отбасының негізгі қажеттіліктерін өтеуге жетсе, Анель ұлымен үйде отырып қалатынын айтады. Баласы бір жасқа толғанда, оны балабақшаға беруге мәжбүр болады.

Анель үлкен баласымен де декреттік демалысты ерте аяқтаған. Ұлы сегіз айлық болғанда, ол резидентураға оқуға түскен. «Балам бір жаста болғанда, басымен бетонға құлап, басы сынды. Реанимацияда бір тәулік жатты. Бірақ сол кезде де емтихан тапсыруым керек болғандықтан, қалыпты ауруханалық демалыс ала алмадым. Мен екінші дипломымды алу үшін тоғыз жыл оқыдым. Ал нәтижесінде айына 250-300 мың теңге аламын. Бұл әділетті ме?» – деп сұрақ қояды жас дәрігер.

Дәрігерлердің жалақысы туралы

Анельдің өзінің табысын болжауды сұраған бейнеролигі әлеуметтік желіде қызу талқылау тудырды. Медбикелер мен санитарлар алты жылдық стажы бар терапевттің айына 200-450 мың теңге жалақы алатынын болжады. Науқастар 250 мыңнан миллион теңгеге дейінгі сомаларды атады.

Анельдің өзі мемлекеттік ауруханалардағы көптеген дәрігерлердің айына 500 мың теңгеден астам табыс табатыны туралы мифті жоққа шығарғысы келгенін айтады. Ол наурыз айында 242 мың теңге, ал сәуір айында 318 мың теңге алғанын көрсетті. Сәуір айындағы жалақыға екінші санатты растағаны (шамамен 45 мың теңге үстемеақы) және басқа дәрігер ауырып қалғанда екі бөлімде жұмыс істегені есептелген.

«Менің ойымша, медицина қызметкерлері өз жұмысына және науқастарға толықтай шоғырлануға мүмкіндік беретіндей жалақы алуы керек. Олар несие, ипотека, қарыздар туралы ойламай, тек өз ісіне берілуі тиіс. Дәрігерлер отбасын асырау үшін кезекшіліктер мен қосымша жұмыстарға мәжбүр болады. Сондықтан көпшілігі шаршап, медицинадан кетеді», – дейді Анель Курманова.

«Басшылық тарапынан ешқандай реакция болған жоқ. Бірақ Қазақстанның түкпір-түкпірінен әріптестерім қолдау көрсетті. Көптеген дәрігерлер бір ставкамен 500-900 мың теңге жалақы алудың мүмкін еместігін жазды», – дейді Анель.

Жас дәрігер кейбір адамдардың дәрігерлер күніне төрт сағат қана жұмыс істейді деген пікірді әлі де ұстанатынын айтады. Бірақ шындық мүлдем басқа. «Қазір мен бір ставкамен жұмыс істеймін, жүктеме бір жарым ставкаға шығады. Құжаттарды үйге алып келуге тура келеді, яғни түнде науқастардың тарихын терумен айналысамын. Жалпы, жалпы тәжірибелік дәрігер сегіз сағат жұмыс істейді, егер оның бір ғана учаскесі болса. Бес сағаты – науқастарды қабылдау, одан кейін үйге шақырулар, скринингтер, диспансерлік тексерулер, мүгедектікке құжаттар ресімдеу. Бұл тек қабылдау емес, көрінбейтін «100 500 іс» бар», – дейді ол.

Табысын арттыру үшін Анель екінші дәрігерлік санатты растады. Бірақ бұл тек бес жылдан астам стажы бар мамандарға ғана мүмкін. Сондай-ақ, жас терапевт басшылықтан жұмыс жүктемесі мен жалақыны қайта қарауды сұрады. «Біздің отбасында кезекшілікті күйеуім алады, мен әлі сәбиіммен бара алмаймын. Егер екеуміз де жұмыста «өмір сүрсек», онда балалармен кім айналысады?»

Жеке блог және өзгерістерге үміт

Анель қазір ауылдағы өмірі туралы, пайдалы кеңестермен бөлісетін блогын белсенді дамытуда. Әзірге бұл табыс әкелмесе де, болашақта жас отбасыға қосымша қолдау болады деп үміттенеді. «Мен ешқашан жаңашыл, пайдасыз коктейльдерді, ішек тазартқыштарды және паразиттерге қарсы ББҚ-тарды насихаттамаймын. Көп жағдайда бұл тек маркетинг», – дейді ол.

Жақында Анель өзінің сүйікті волейбол ойынына қайта оралды. Аудандық спартакиадаға қатысып, командамен бірге бірінші орынды иеленді. Алда облыстық турда ойын күтіп тұр.

Жұбайлар Ертішскіден кез келген уақытта кетуге болатынын жасырмайды. «Бірақ парыз, жауапкершілік, ар-ұят сезімі бар. Көмек күтіп отырған науқастар бар. Шынымды айтсам, өмірімнің соңына дейін ауылда өмір сүргім келмейді. Бірақ алдағы үш жылда біз әлі кетпейміз. Ал егер болашақта жұмыс, жалақы, ауылдың дамуы бізді қанағаттандырса, онда үш жылдан кейін бес, тіпті он жыл да қалуымыз мүмкін», – дейді Анель.

Қиындықтарға, тұрмыстық мәселелерге және тығыз кестеге қарамастан, жас отбасы ауыл медицинасында еңбек етуді, екі баланы тәрбиелеуді және үйлерін жайлы етуді жалғастыруда. Олар өз кәсібіне адал болып, дәрігер еңбегін бағалаудың және жағдайлардың жақсаруына үміт артады.