InfoHub Logo

Еліміздегі банктерде депозиттері бар азаматтар үшін маңызды жаңалық бар. Депозиттерді автопролонгациялау функциясы пайыздық табыстың бір бөлігінен айырылу қаупін тудыруы мүмкін. Бұл туралы Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры (КФГД) хабарлады.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Автопролонгация қалай жұмыс істейді?

Автопролонгация дегеніміз – сіздің банктік келісімшартыңызда көрсетілген депозиттің мерзімі аяқталғаннан кейін, банкке бармай-ақ, автоматты түрде жаңа мерзімге ұзартылуы. Алайда, бұл процесс келісімшарт шарттарына байланысты әртүрлі нәтижелерге әкелуі мүмкін.

Депозит мерзімі аяқталғанда екі түрлі жағдай орын алуы мүмкін:

КФГД келісімшартты алдын ала мұқият оқып шығуға кеңес береді. Келісімшартта автопролонгацияның бар-жоғын, оны қанша рет қолдануға болатынын және ұзартылғаннан кейін пайыз мөлшерлемесінің өзгеруі мүмкін екенін тексеріп алу қажет.

Қауіп қаншалықты үлкен?

2026 жылдың сәуір айында теңгемен жасалған депозиттердің төрттен үші (73%) бұрынғы пайыздық мөлшерлемесін сақтап қалған. Ал қалған 27%-ында мөлшерлеме өзгерген. Кейбір жағдайларда жаңа депозит ашу тиімдірек болғаны байқалды. Мысалы, 6 айлық жинақ депозиттерінде автопролонгация кезіндегі орташа мөлшерлеме 18% болса, жаңадан ашылған депозиттерде бұл көрсеткіш 20%-ға жеткен. Бұл жаңадан ашқан жағдаймен салыстырғанда 2%-ға аз табыс.

Алайда, КФГД банктер бұл депозиттерді жаңа клиенттерге ұсынбайтын болса, ұзартылған депозиттердің мөлшерлемесі төмендеуі мүмкін екенін ескертеді. Сондықтан, мұндай жағдайда ескі депозитті жауып, банк ұсынатын жаңа өнімдерге ауысу ұсынылады.

Депозиттен түсетін табысты қалай сақтауға болады?

Қазіргі таңда қазақстандық банктер 3-6 ай мерзімге жылдық 20-20,5% дейінгі мөлшерлемемен жинақ және мерзімді депозиттерді ұсынып отыр. Егер сіз депозитіңіздің мерзімі аяқталғаннан кейін ақшаны бірден алғыңыз келсе, автопролонгацияның қосылған-қосылмағанын алдын ала тексеріп алыңыз. Қажет болса, оны банк қосымшасы арқылы немесе бөлімшеде өшіріп тастауға болады.

Сарапшылардың айтуынша, егер жинақ депозиті автоматты түрде ұзартылса, оны мерзімінен бұрын жабу кезінде ақшаны бірден алу мүмкін болмайды. Бұл жағдайда ақшаны алу үшін кем дегенде 30 күн күтуге тура келеді.

Қазір жинақтарыңызды қайта қарауға уақыт келді ме?

Мамандардың пікірінше, қазіргі уақыт – жинақтарыңызды сараптауға қолайлы кезең. Өткен жылы теңгедегі депозиттер инфляциядан ақшаны сақтап қана қоймай, одан да жоғары табыс әкелді. Бір жыл бұрын ашылған орташа нарықтық мөлшерлемемен теңгедегі депозиттер инфляциядан 4,8% артық табыс берген. Ал 3-6 айлық мерзімге ашылып, кейін нарықтық мөлшерлемемен ұзартылған депозиттер жылына орта есеппен 18,5% немесе инфляциядан 8,1% артық табыс әкелген.

Депозит мөлшерлемелері уақыт өте келе төмендеуі мүмкін. Сондықтан қазіргі уақытта депозит ашу немесе бар депозитіңізді толықтыру – тиімді шешім. Бұл болашақта банктер мөлшерлемелерді төмендетсе де, тұрақты табыс алуға мүмкіндік береді.

Алайда, 2 жыл және одан ұзақ мерзімге ашылатын ұзақ мерзімді депозиттерге қатысты ерекшеліктер болуы мүмкін. Ұлттық Банктің инфляция бойынша орта мерзімдік жоспары – 5%. Егер ұзақ мерзімді депозиттің мөлшерлемесі осы көрсеткішке жақын болса, мерзім соңындағы нақты табыс төмен болуы ықтимал.

Қазіргі уақытта банктер көбінесе қысқа мерзімді, яғни шағын мерзімге арналған депозиттер арқылы клиенттерді тартуға тырысады. Ал ұзақ мерзімді жинақтарды тиімді басқару үшін салымшылар өздері шарттарды мұқият таңдап, мөлшерлемелерді белсенді түрде қадағалап отыруы қажет.

Бұған дейін Қазақстанда депозит нарығының өсіп келе жатқаны туралы хабарлаған болатынбыз. Халықтың салымдары 28 триллион теңгеге жетті, ал кейбір депозиттердің мөлшерлемесі жылдық 20%-ға жуықтайды. Қазақстандықтар жоғары табыс алу үшін жинақтарын теңгеге аударып, мерзімді депозиттерді жиі таңдайды.