InfoHub Logo

Қазақстандық жастардың еңбек нарығындағы таңдауы алаңдаушылық тудыруда. Экономист Руслан Сұлтановтың айтуынша, жастар жылдам табысқа жетуді артық көріп, ұзақ мерзімді кәсіби дамудан бас тартуда. Бұл жағдай ел экономикасының болашағына қауіп төндіруі мүмкін.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Инженерлер емес, курьерлер ұрпағы

Қазіргі таңда жастардың алғашқы еңбек тәжірибесі зауыттан, инженерлік цехтан немесе өнеркәсіптен емес, көбінесе жеткізу қызметінен, маркетплейстерден, онлайн саудадан, фриланстан, уақытша жұмыстардан басталады. Бұл жастарға жылдам ақша табуға мүмкіндік бергенімен, олардың біліктілігін, өнімділігін, зейнетақы жинақтарын және тұрақты мансап жолын қалыптастыруда қиындықтар туындатады.

Экономикада жұмыспен қамтылу мен айналымның өсуі байқалғанымен, ұзақ мерзімді өнімділік пен тұрақты әл-ауқаттың негізі әлсірей түсуде. Бұл жағдай елдің күрделі қосымша құн, инженерлік құзыреттілік және болашақ орта таптың негізін құру қабілетін төмендетеді.

Жастар неге жылдам табысты таңдайды?

Жастардың бұл таңдауына себеп – олардың алдында тұрған мүмкіндіктер. Сауда саласы жастар арасында ең көп тараған жұмыс секторы болып қала береді. Өнеркәсіптегі жалақы жоғары болғанымен, жастар сауда мен платформалық экономиканы төмен кіру кедергісі, икемді жұмыс кестесі, жылдам табыс табу мүмкіндігі және еркіндік сезімі үшін артық көреді.

Бұл жастардың еңбекке деген көзқарасын өзгертіп, олардың мансаптық өсуге, білімге және кәсіби дамуға деген ұмтылысын азайтуы мүмкін. Deloitte зерттеуі бойынша, Z ұрпағының тек алты пайызы ғана басшылық лауазымдарды мақсат етеді. Олар үшін табыс, өмір сапасы және психологиялық жайлылық арасындағы тепе-теңдік маңыздырақ.

Курьерлер ұрпағы – экономика үшін қауіп

Ел экономикасының тұрақты дамуы үшін тек сауда мен қызмет көрсету салаларына ғана сүйену жеткіліксіз. Инженерлер, технологтар, жоғары білікті мамандар, өнеркәсіптік өнімділік және күрделі қосымша құн қажет. Алайда, Қазақстан жастардың экономикаға формальды түрде қатысып, бірақ өнімді секторды құруға аз араласатын жағдайға тап болуда.

Болашақ демографиялық өсім жағдайында бұл жағдай одан да күрделілене түсуі мүмкін. Егер экономика сапасыз жұмыс орындарын, сенімсіз табыс көздерін және қысқа мерзімді қызмет көрсету үлгілерін құруды жалғастырса, демографиялық артықшылық демографиялық қысымға айналуы ықтимал.

NEET (білім, жұмыспен қамтылу немесе кәсіби даярлықта жоқ жастар) санатына жататын жастардың санының артуы алаңдаушылық тудырады. Бұл жастардың жүйеден шығып қалуы болашақ табыс, қаржылық тұрақтылық, өнімділік және әлеуметтік тұрақтылық үшін қауіпті.

«Зауытқа бар» деген ұран жеткіліксіз: не істеу керек?

Қазақстанға маңызды таңдау жасау қажет. Ел экономикасының болашағы үшін жастарды тек жылдам табысқа емес, өнеркәсіпке, инженерлік мамандықтарға, технологияларға, жасанды интеллектке және жоғары өнімді салаларға тарту керек. Бұл үшін мемлекет пен бизнес бірлесіп, білім беруді жаңғырту, жоғары оқу орындарын нарықпен байланыстыру, техникалық мамандықтарды дамыту, өнеркәсіпті ынталандыру және жастар үшін тартымды еңбек жағдайларын жасау қажет.

Жастар да өздерінің жылдам табыстың ұзақ мерзімді тұрақтылыққа әкелмейтінін түсінуі тиіс. Болашақ экономикасы үшін күрделі құзыреттіліктер мен өнімділік маңыздырақ.