InfoHub Logo

Қазақстанда заңнамалық деңгейде вице-президент лауазымы бекітілмек. Бұл туралы Парламент палаталарының бірлескен отырысында қаралып жатқан конституциялық заң жобасы хабарлайды.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Вице-президент институтының маңызы

Әділет министрі Ерлан Сәрсенбаевтың айтуынша, заң жобасының басты жаңалығы – Қазақстан Республикасының вице-президенті деген жаңа институтты енгізу. Бұл шара мемлекеттік басқару жүйесінің тұрақтылығын арттыруға және жоғары билік органдарының үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етуге бағытталған.

«Заң жобасы вице-президентті тағайындау тәртібін, сондай-ақ кандидатқа қойылатын талаптарды белгілейді. Оның өкілеттігін тоқтату негіздері, жоғары лауазымды тұлғамен теңестірілген шектеулер қарастырылған. Сондай-ақ, оның негізгі функциясы – президенттің тапсырмасы бойынша мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл кезінде оның өкілі болуы бекітіледі», - деді министр.

Вице-президент болу үшін қандай талаптар қойылады?

Конституциялық заң жобасына сәйкес, вице-президентті Қазақстан Республикасының Президенті Құрылтайдың келісімімен тағайындайды. Құрылтай өз депутаттарының жалпы санының көпшілік даусымен келісімін білдіреді.

Вице-президент қызметіне тағайындалу үшін азамат:

Вице-президенттің өкілеттіктері мен шектеулері

Вице-президент Президенттің тапсырмасымен Құрылтаймен, үкіметпен және басқа да мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау кезінде оның өкілі болады. Сондай-ақ, Президент белгілеген басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады.

Вице-президент қызметте болған кезінде сайлауға түсуге, басқа да ақылы лауазымдарды атқаруға, кәсіпкерлік қызметпен айналысуға немесе саяси партияның мүшесі болуға құқылы емес.

Вице-президенттің өкілеттігі қалай тоқтатылады?

Вице-президенттің өкілеттігі келесі жағдайларда тоқтатылуы мүмкін:

Президент, вице-президенттің өкілеттігі тоқтатылған күннен бастап 20 күн ішінде Құрылтайға жаңа кандидатураны ұсынуы тиіс.

Бұл конституциялық заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды.

Контекст

Вице-президент институты 2026 жылғы 15 наурызда референдумда қабылданған жаңа Конституцияда бекітілген болатын. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық Құрылтайдың V отырысында вице-президентті Президенттің өзі тағайындайтынын және оның өкілеттіктерін айқындайтынын мәлімдеген еді. Вице-президенттің қызметіне қатысты негізгі ережелер Конституцияда көрсетілген.

10 сәуірде Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа Конституцияның 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енетінін, ал Құрылтайға сайлау тамыз айында өтетінін еске салды.