InfoHub Logo

Астанада блогерлер Ерболат Жанабылов пен Эльмира Төлегеноваға қатысты қылмыстық іс бойынша сот отырысы жалғасуда. Бүгін сотта аға прокурор Олжас Хайруллаев айыптау актісін оқып, істің егжей-тегжейін баяндады.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Айыптау актісіне сәйкес, Қазақстанда лотереяларды тек «Сәтті Жұлдыз» АҚ ресми операторы немесе оның тіркелген агенттері ғана өткізе алады. Обвинение тарапының мәліметінше, бұл оператор мен Ерболат Жанабылов пен Эльмира Төлегенова арасында ешқандай шарттық қарым-қатынас болмаған. Олардың лотерея қызметін жүзеге асыруға лицензиясы да, тіркелген агент ретінде мәртебесі де болмаған.

Прокурордың айтуынша, онлайн-курстарды сату сылтауымен айыпталушылар іс жүзінде адамдарды автомобильдер мен басқа да құнды сыйлықтар ұтыс ойындарына қатысуға тартқан. Бұл ретте, ұтыс ойынына қатысу шартта құжат жүзінде бекітілмеген, ал акцияны өткізу шарттары, жеңімпаздарды анықтау тәртібі мен ашық ережелері жарияланбаған.

Реклама науқаны және манипуляциялар

Жарнама науқаны Instagram-дағы блогерлердің жеке аккаунттары арқылы жүргізіліп, онда сыйлықтарды көрсеткен бейнероликтер, сторис және жазбалар орналастырылған. Ұтыс ойынына арналған барабан да көрсетілген. Прокурор Хайруллаевтың айтуынша, кейбір сыйлықтардың шығу ықтималдығы жасанды түрде өзгертілген. Мысалы, тергеу барысында бес мың теңгелік сыйлықтың салмағы барлық сыйлықтардың жалпы салмағының 85,5 пайызына тең етіп белгіленгені анықталған. Бұл басқа сыйлықтарға қарағанда оның шығу ықтималдығын айтарлықтай арттырған.

Сондай-ақ, жарнама материалдарында қымбат сыйлықтар, соның ішінде автомобильдерді ұтудың жоғары ықтималдығы туралы түсінік қалыптастырылғанымен, іс жүзінде акция шарттары басқаша болған және автомобиль ұтысының мүмкіндігі әлдеқайда төмен болған.

Бұған қоса, тергеу нұсқасы бойынша, жарнама науқаны аясында «11-ші автомобиль» деп аталатын сыйлықты қатысушыға табыс етілетіні айтылған, алайда оның бар-жоғы және жеңімпазға табыс етілгені туралы нақты деректер анықталмаған.

Қаржылық айналым және айыптар

Айыптау актісінде акциялар аясында көрсетілген сыйлықтар мен сый-сияпаттар қатысушылардың ақшасы есебінен сатып алынғаны, ал жарнамада сыйлық қоры ұйымдастырушылардың өз қаражаты есебінен қалыптастырылғандай әсер қалдырғаны атап өтілген. Тергеу деректері бойынша, акциялар өткізілген кезеңде жобаға байланысты шоттарға 247 миллион 653 мың теңге түскен.

Прокуратура Жанабыловтардың әрекеттерін аса ірі мөлшерде табыс тауып, қылмыстық жолмен алынған ақшаны заңдастыру сияқты заңсыз кәсіпкерлік қызмет белгілері ретінде бағалайды.

Бүгін Астанада астаналық блогерлер Ерболат Жанабылов пен Эльмира Төлегенованың ісі бойынша сот процесі басталды. Белгілі блогерлерге заңсыз кәсіпкерлік, сондай-ақ қылмыстық жолмен алынған ақшаны немесе өзге де мүлікті заңдастыру (жылыстату) бойынша айып тағылуда. Жанабылов пен Төлегенова судьяның кінәсін мойындайтыны туралы сұрағына жауап беруден бас тартты.

Еске сала кетейік, 13 наурызда Астанада блогерлер Ерболат Жанабылов пен Эльмира Төлегенованың ісі бойынша алдын ала сот отырысы өтті.

Блогерлердің адвокаты істі прокурорға қайтару туралы өтінішхат білдірген, бірақ прокурорлар бұған қарсылық білдірді. Сот өтінішхатты қанағаттандырудан бас тартты.

Ерболат Жанабылов пен Эльмира Төлегенова сот тыңдаулары кезінде журналистердің оларды бейнекамераға және суретке түсіруіне қарсы шықты.

«Менің үлкен балам мектепке барады, ал балама біздің жеке өмірімізге қатысты сұрақтар қояды», — деп түсіндірді Төлегенова мұндай шешімнің себебін.

Сонымен қатар, сот отырысы кезінде Жанабыловтардың адвокаты істі прокурорға қайтаруды сұрады.

Блогер Жанабыловтар кімдер?

Ерболат Жанабылов пен Эльмира Төлегенова – Қазақстанның ең танымал блогерлерінің бірі. Ерболаттың аккаунтына 8,4 миллион адам, Эльмираның парақшасына 7,1 миллион адам жазылған. Олардың жазбалары үнемі миллиондаған қаралым жинап, ұтыс ойындары Instagram-да жиі вирусқа айналады.

Схема қалай жұмыс істеді?

Тергеу нұсқасы бойынша, жұбайлар Instagram-да 15 миллионнан астам жазылушысы бар болғанына қарамастан, аудиторияның сенімін пайдаланып, заңсыз табыс тапқан. 2025 жылы олар онлайн-курстарды өткізу желеуімен схема ұйымдастырған, мұнда сатып алушылар үшін басты ынталандыру құнды сыйлықтар ұтыс ойынына қатысу болған.

Білімдік құндылығы жоқ контент

Тергеу видеоматериалдардың білімдік құндылығы жоқ екенін анықтады. Контенттің көп бөлігі YouTube сияқты ашық дереккөздерден алынып, лицензияланбаған лотереяны жасыру үшін ғана қолданылған.

Сыйлық қорын қалыптастыру

Сондай-ақ, жария түрде мәлімделгендей, сыйлық қоры өз қаражаттары есебінен емес, қатысушылардан онлайн-курстар үшін төлем ретінде алынған ақша есебінен қалыптастырылғаны хабарланды.

Ұтыс ойынындағы манипуляциялар

ҚМА электронды «бақыт барабанының» параметрлеріне өзгерістер енгізілгенін хабарлады. 5 мың теңгелік сыйлықты ұту ықтималдығы жасанды түрде арттырылған, ал құнды сыйлықтарды алу мүмкіндігі айтарлықтай төмендеген.

Жанабыловтар қанша ақша алды?

ҚМА деректері бойынша, блогерлерге бағынышты «Zhana Business» ЖШС шоттарына азаматтардан 247,5 миллион теңге түскен. Бұл соманың 60 миллион теңгесі депозиттік шоттарға салынған.

Мүліктің тәркіленуі және бұлтартпау шарасы

Сот санкциясымен 10 автомобиль, соның ішінде Lamborghini Urus және Lexus LX 600, сондай-ақ 17 iPhone телефоны тәркіленді.

Ерболат Жанабылов пен Эльмира Төлегеноваға қатысты үй қамағы түріндегі бұлтартпау шарасы таңдалды.